Server ndėrkombėtar i UNESCO-s pėr edukimin me parimet e demokracisė, paqes dhe tė drejtave tė njeriut
 
  D@dalos Faqja hyrėse Faqja hyrėse nė shqip Pėrmbledhje grafike Kontakt  
 

 

Temat:

Tė drejtat e njeriut / Udhėrrėfyesit / Demokracia / Partitė / BE / OKB / Qėndrueshmėria / Globalizimi / Web 2.0

     

 

Metodat:

Didaktika politike / Metodat e edukimit politik / Pedagogjia e paqes     ///     Pyetje, kritika, komente?

 
 

 Ju jeni tek:

D@dalos > Faqja hyrėse > Web 2.0 > Shoqėria 2.0

 



Pėrmbatja


Temat e librit metodik online rreth Web 2.0:

Hyrje

Ēfarė ėshtė Web 2.0?

Tė mėsuarit 2.0

Politika 2.0

Ekonomia 2.0

Shoqėria 2.0


 Rreziqet e Web 2.0

 Rrjetet sociale

 Urtėsia e masės

 Digital Natives
 


Shoqėria 2.0

Qė kompjuteri dhe dixhitalizimi e ndryshojnė rrėnjėsisht shoqėrinė, kjo ėshtė e padiskutueshme. Kėshtu pėr shembull, Dirk Baecker pėrcakton kėtė renditje: Futja e gjuhės nė pėrdorim ēoi nė konstituimin e shoqėrisė sė fisit, futja e shkrimit nė atė tė kulturės antike, futja e shtypshkronjės nė atė tė shoqėrisė moderne dhe kompjuteri ēoi nė konstituimin e kujt? Baecker ėshtė i kujdesshėm dhe flet, duke u bazuar tek Peter F. Drucker, pėr njė "shoqėri tė ardhme".

[Dirk Baecker (2007), Studime rreth shoqėrisė sė ardhme, Frankfurt/Main]


Manuel Castells ėshtė mė i pėrcaktuar qartė dhe e cilėson shoqėrinė nė lindje nė trilogjinė e vet epokale nė moshėn e informacionit si njė Shoqėri rrjetesh:

"Mund tė pėrcaktohet si njė tendencė historike, qė funksionet dhe proceset mbizotėruese nė moshėn e informacionit organizohen gjithnjė e mė shumė nė formė rrjetesh. Rrjetet pėrbėjnė morfologjinė e re sociale tė shoqėrive tona, dhe pėrhapja e logjikės sė rrjetėzimit  ndryshon mėnyrėn e funksionimit dhe rezultatet e proceseve tė prodhimit, pėrvojės, pushtetit dhe kulturės nė mėnyrė thelbėsore. Nė fakt, edhe nė kohė e vende tė tjera ka patur rrjete si formė tė organizimit shoqėror, por paradigma e re e teknologjisė sė informacionit krijon bazėn materiale, qė kjo formė tė shtrihet dhe depėrtojė nė tė gjithė strukturėn shoqėrore."

[Manuel Castells (2004): ): Ngjitja e shoqėrisė-rrjet. Pjesa e I e trilogjisė  "Epoka e informacionit", Opladen: UTB 8259, S. 527]









Foto: USFWS Photo [taken from Wikimedia]-----



Deklarata e pavarėsisė e Cyberspace


Kur Castells hartoi trilogjinė e tij, Web 2.0 nuk ekzistonte as si koncept, e as si realitet. Po kėshtu Web (1.0) nuk kishte dalė ende nga statusi i njė "kolone mė tė mirė reklamimi" (Stefan Münker), edhe pse zhvillimi i tij ishte shoqėruar qė prej fillimit nga skema utopike shoqėrore. Si njė shembull tė bukur pėr kėtė Stefan Münker pėrmend "A Declaration of the Independence of Cyberspace" nga John Perry Barlow tė vitit 1996:

"Cyberspace nuk shtrihet brenda territorit tuaj sovran. Mos mendoni, se mund ta formėsoni atė, si tė ishte njė projekt publik. Nuk mundeni. Cyberspace ėshtė njė krijesė e natyrshme dhe rritet pėrmes aktit kolektiv. (...) Ne krijojmė njė botė ku gjithsecili, kudo, mund tė shprehė bindjet e veta, sado individuale tė jenė ato, pa patur frikė tė ngrihet mbi heshtjen e konformizmit. Idetė tuaja pėr tė drejtėn e pronės, lirinė e fjalės, personalitetin, lėvizjen e lirė dhe kontekstin nuk gjejnė zbatim tek ne."

[John Perry Barlow; ciuar sipas: Stefan Münker (2009): Emergjenca e opinioneve publike dixhitale.  Mediat sociale nė Web 2.0, Frankfurt/Main, fq. 52]





Faza e kthesės dhe e tranzicionit






"So if a new infrastructure comes along that allows us to connect with everyone else on the planet and to invent new types of connections, this is big news indeed."

[David Weinberger (2002), Small Pieces Loosely Joined,  New York, fq. XI]



Por, nė kuadėr tė kėtij kapitulli tė librit tonė metodik online ne nuk duam dhe nuk mund tė trajtojmė as kėtė aspekt tė projekteve shoqėrore alternative,  as edhe fushėn e teorive tė mėdha sociale, pėr mė tepėr qė kėtu ėshtė fjala pėr tema, qė kanė tė bėjnė mė shumė me dixhitalizimin si proces tė mbivendosur, se sa me Web 2.0 nė kuptimin e ngushtė tė tij.

Objektivat tona janė modeste, duke patur parasysh faktin, qė ne jemi nė fillim tė procesit tė kthesės dhe ndryshimit, i cili, bazuar nė mendimin e shumė vėzhguesve, do tė revolucionalizojė tė gjitha fushat shoqėrore.

Sikurse ėshtė thėnė nė Hyrjen e kėtij libri metodik online, pėr ne ėshtė e rėndėsishme njė paraqitje e gjendjes aktuale tė momentit. Tė njėjtat vėshtirėsi paraqiten edhe nė fusha tė tjera tė trajtuara (ca mė pak tek Ekonomia 2.0, dhe veēanėrisht te Politika 2.0).
Se ē'do tė thotė Shoqėria 2.0, askush nuk e di me saktėsi, pėrveē Partisė Pirate tė Zvirės, e cila po zhvillon fushatėn e vet elektorale 2011 nėn kėtė moto.



Kjo video pėrmban njė intervistė rreth 20 minutėshe me David Weinberger lidhur me ēėshtje thelbėsore tė internetit, viti 2007 (e subtitruar nė gjermanisht).










Ndarja e kėtij kapitulli

 


Filozofi i internetit David Weinberger e pėrcakton Web-in - duke shkelur syrin - si "small pieces loosely joined" dhe e ka quajtur kėtė si njė "A Unified Theory of the Web" (duke bėrė kėtu analogji me tė famshmen "unified theory of physics", e cila gjithashtu nuk ekziston). Njė arsye kryesore pėr faktin, qė Web (2.0) nuk mund tė pėrkufizohet, pėrmendet prej tij nė parafjalė:

"We are the true 'small pieces' of the Web, and we are loosely joining ourselves in ways that we're still inventing."

[David Weinberger (2002), Small Pieces Loosely Joined. A Unified Theory of the Web, New York, S. X, nėnvizim individual]

Gjithēka ėshtė nė rrjedhėn e lumit (ose mė mirė: nė njė rrymė tė rrėmbyer) - kjo vlen sot pėr epokėn e  Web 2.0, shumė mė tepėr se nė momentin e publikimit tė librit me vlerė tė Weinberger. Ēdo ditė lindin ide biznesi dhe ide tė tjera tė reja rreth Web 2.0 si platformė, e cila pėr herė tė parė nė histori mundėson bashkėpunimin masiv nė dimension botėror. Pothuaj ēdo ditė shpiken lloje dhe variante tė reja pėrdorimi. Nėse deri para pak kohėsh MySpace vlente si etalon nė rrjetet online, pėr pak muaj ishte Facebook, qė u shndėrrua nė kreun e slitės (shih faqen e Rrjeteve sociale). Start-ups vijnė dhe shkojnė shumė mė shpejt, se ne mund tė aktualizojmė dokumentacionin e seminareve. Atėherė, si t'ia bėjmė?

Nė kėtė kapitull ne duam tė pėrqendrohemi nė ato aspekte, tė cilat luajnė njė rol tė rėndėsishėm nė debatin publik. Nėse kėto do tė vazhdojnė tė mbeten (edhe nė tė ardhmen) temat mė tė rėndėsishme, kjo nuk mund tė thuhet duke patur nė konsideratė zhvillmet dinamike. Pikėrisht kėtu bėhet e qartė, qė nė kėtė libėr metodik online fjala ėshtė pėr njė 'inventarizim' tė pėrkohshėm. Nė nėnfaqet e kėtij kapitulli do tė trajtojmė kėto tema:

Rreziqet e Web 2.0: Cyber-Mobbing, Data-Mining, mbrojtja e tė dhėnave, shkelja e tė drejtės sė autorit, pėrmbajtje dhe kontakte tė rrezikshme - lista e rreziqeve tė Web 2.0, ndaj tė cilave janė tė ekspozuar veēanėrisht tė rinjtė, ėshtė e gjatė. Kėto aspekte janė nė qendėr tė raportimit rreth 2.0 dhe karakterizojnė panoramėn, qė njė pėrdorues i mesėm i mediave ka pėr botėn e rrjetit. Pėr t'u bėrė ballė kėyre rreziqeve duhet qė sė pari tė kemi kompetencė mediash - nga ana e tė rinjve vetė, por edhe e prindėrve dhe mėsuesve. Pėrēimi i kėtyre kompetencave ėshtė shndėrruar nė njė objektiv tė rėndėssishėm pėr Safer Internet Centres nė shtete tė ndryshme tė Evropės. Ju, pra, do tė njiheni nė kėtė faqe me rreziqet e Web 2.0 ...mė shumė

Rrjetet sociale: Facebook kryeson listėn, nė aspektin pozitiv dhe negativ tė saj: shifrat mbresėlėnėse tė pėrdoruesve vihen pėrballė debatit rreth mbrojtjes tė informacioneve tė sferės private, i cili fokusohet nė udhėheqėsin e tregut. Cilat janė arsyet e suksesit tė Facebook dhe si do tė mund ta ndryshonte Facebook Web-in? Krahas kėsaj ky kapitull prezanton edhe njė analizė tė shkėlqyer tė Clay Shirky "Here Comes Everybody" ...mė shumė

Urtėsia e masės: James Surowiecki ngrihet nė librin e tij "The Wisdom of Crowds" kundėr gjykimit nė dukje intuitivisht tė drejtė, sipas tė cilit masa 'nuk merr vesh'. Ai analizon kushtet, nė tė cila grupe (tė mėdha) kolektive mund tė marrin vendime mė tė mira se sa individėt mė tė mirė tė njė grupi. Me Web 2.0 vihet nė dispozicion njė platformė, e cila bėn tė mundur marrjen e vendimeve kolektive. Erdhi koha, pra, pėr t'i hedhur pas krahėve paragjykimet tona tė vjetra...mė shumė

Digital Natives: Marc Prensky ka futur nė pėrdorim metaforat "Digital Natives" dhe "Digital Immigrants", tė cilat janė dėshmuar si tejet tė kapshme pėr veshin dhe kanė gjetur pėrdorim tė gjerė. Ėshtė e diskutueshme se si mund tė vlerėsohen Digital Natives, si dhe nėse ato me tė vėrtetė mendojnė ndryshe nga brezat paraardhės pėr shkak tė pėrdorimit masiv tė telefonave celularė, lojėrave kompjuterike dhe internetit ...mė shumė




 



Nė librin e tyre tė guximshėm "Macrowikinomics" Don Tapscott dhe Anthony D. Williams skicojnė pamjen e njė shoqėrie nė epokėn e inteligjencės sė rrjetėzuar ("The Age of Networked Intelligence"). Nė kėtė kontekst ata analizojnė efektet e Web 2.0 nė fusha tė tilla tė ndryshme, sikurse janė industria e financave globale, lufta kundėr ndryshimit tė klimės, e ardhmja e edukimit, sistemi shėndetėsor, mediat (tradicionale) ose politika dhe qeverisja. Ata na shohin nė njė "turning point in history" (fq. 9ff.) dhe kėrkojnė "renewal and transformation, not tinkering" (fq. 15ff.):

"...mass collaboration provides an attractive alternative to the hierarchical, command-and-control management systems that are failing many of our key institutions. (...) So let's use the opportunity that the digital revolution presents to rethink and rebuild all of the old approaches and institutions that are failing. Many promising solutions to issues ranging from the current health care crisis to climate change already exist at the fringes of established institutions and in the collaborative spaces of the Web." (fq. 19, 21)

Ata, qė merren me efektet e Web 2.0 nė shoqėri, nuk mund ta anashkalojnė leximin e kėtij libri. Nė fillim tė kėsaj faqeje kemi sjellė nė vėmendje njė renditje tė Dirk Baecker, sipas tė cilės futja e shtypshkronjės ēoi nė konstituimin e shoqėrisė moderne, dhe ajo e kompjuterit atė tė "shoqėrisė sė ardhme". Tapscott dhe Williams pėrpunojnė ndryshimet nė kėtė kontekst:

"Printing gave humanity the written word. The Web makes everyone a publisher. Printing enabled the distribution of knowledge. The Web provides a platform for networking human minds. Printing allowed people to know. The Web enables people to collaborate and to learn collectively. Printing played a key role in the rise of the industrial revolution and the creation of capitalism. The Web is now enabling new models for creating wealth and prosperity on a global basis. However, the biggest difference between the printing press and the Internet is that what took four centuries to unfold then is occuring in as little as four decades today." (fq. 24-25)

[tė gjitha citatet nga: Don Tapscott/Anthony D. Williams (2010): Macrowikinomics. Rebooting Business and the World, New York]





 



Krahas librit "Here Comes Everybody" tė Clay Shirky (shih Rrjetet sociale) ėshtė edhe botimi tjetėr i vitit 2002, me titull "Smart Mobs" nga Howard Rheingold nė pikat e referencės sė debatit rreth efekteve tė Web 2.0 nė shoqėri. Autori pėrmbledh pėrmbajtjen nė Smart Mobs Blog nė kėtė mėnyrė:

"Smart mobs emerge when communication and computing technologies amplify human talents for cooperation. The impacts of smart mob technology already appear to be both beneficial and destructive, used by some of its earliest adopters to support democracy and by others to coordinate terrorist attacks (...).
 

 
Street demonstrators in the 1999 anti-WTO protests used dynamically updated websites, cell-phones, and 'swarming' tactics in the 'battle of Seattle.' A million Filipinos toppled President Estrada through public demonstrations organized through salvos of text messages.
 

 
The pieces of the puzzle are all around us now, but haven't joined together yet. The radio chips designed to replace barcodes on manufactured objects are part of it. Wireless Internet nodes in cafes, hotels, and neighborhoods are part of it. Millions of people who lend their computers to the search for extraterrestrial intelligence are part of it. The way buyers and sellers rate each other on Internet auction site eBay is part of it. Research by biologists, sociologists, and economists into the nature of cooperation offer explanatory frameworks (...)"

[http://www.smartmobs.com/book/book_summ.html, 17.03.11]


[Autorėt: Dr. Ragnar Müller / Prof. Dr. Wolfgang Schumann]

 



Nė kėtė TED Talk "Howard Rheingold on Collaboration" autori bėn njė pėrmbledhje tė historisė sė bashkėpunimit njerėzor, trajton problemet e ēdo lloj bashkėpunimi (Dilema e tė burgosurit, tragedy of the commons) dhe duke u nisur nga njohuritė e Lojės ultimative tėrheq vėmendjen lidhur me faktin, qė perspektiva zotėruese pėr njeriun si optimalizues i raportit kosto-dobi ėshtė e pamjaftueshme - njė fakt ky, qė me Web 2.0 po fiton gjithnjė e mė shumė vlerė dhe pėrdorim.

 

Shko lart

D@dalos Faqja hyrėse

Faqja hyrėse nė shqip

Pėrmbledhje grafike

Kontakt

1998-2011 D@dalos - Edukimi politik, Edukimi me parimet e demokracisė, Edukimi me tė drejtat e njeriut, Pedagogjia e paqes (Projekt i Pharos e.V.), Web: Agora