Organizatat e posaçme të Kombeve të Bashkuara

Në dallim nga Organet Speciale, organizatat e posaçme nuk u krijuan nga vetë OKB-ja. Përkundrazi, këtu bëhet fjalë për organizata ndërkombëtare të pavarura juridikisht, me të cilat Kombet e Bashkuara bashkëpunojnë në bazë detyrimesh kontraktuale (Marrëveshjet e posaçme sipas nenit 63 të Kartës së OKB-së). Disa prej këtyre organizatave të posaçme - sikurse Shoqata Ndërkombtare e Postës themeluar në vitin 1874 - ekzistonin që shumë kohë përpara se të themeloheshin Kombet e Bashkuara në vitin 1945.

Organizatat e posaçme operojnë ojesërisht në të njëjtat fusha sikurse eshe organet speciale, çka ka qenë herë pas here shkak kritikash në lidhje me efikasitetin dhe koordinimin e Kombeve të Bashkuara [shih kursin bazë 5]. Nga pikëpamja formale, këtu bëhet fjalë për institucione ndërkombëtar, të cilat janë krijuar mbi bazën e marrëveshjeve përkatëse ndërkombtare të palëve, dëshmojnë se kanë strukturat e veta në anëtarë dhe struktura dhe posedojnë një buxhet të tyren. Ato lidhen me Kombet e Bashkuara me anë marrëveshjesh, që ato i lidhin me Këshillin Ekonomik dhe Social dhe që duhet të miratohen nga  Asambleja e Përgjithshme.

Në lidhje me aktivitetin e organizatave të posaçme Gareis dhe Varwick konkludojnë: "Në mënyrë të ngjashme, sikurse në rastin e organeve speciale, edhe te organizatat e posaçme reflektohen konfliktet e interesave mes vendeve të industrializuara dhe atyre në zhvillim. Ndërsa shtetet e pasura konsiderojnë si operative dhe eficiente ato korporata financiare, ku ato dominojnë duke u nisur nga pesha e votës së tyre sipas kuotave përkatëse financiare, vendet më të varfëra u kushtojnë rëndësi organizatave për bashkëpunimin shumëpalësh për zhvillim, të cilat gjithsesi janë të varura nga mbështetja e vendeve industriale. Edhe aktiviteti i organizatave përkatëse zor se ka mundur të kontribuojë në kapërcimin e kësaj kundërshtie (...). Sikurse për Kombet e Bashkuara në tërësi, edhe për organizatat e posaçme vlen fakti, që suksesi i punës së tyre varet kryesisht nga vullneti i shteteve, që i bartin ato, për bashkëpunim shumëpalësh."

[nga: Sven Gareis/Johannes Varwick, Kombet e Bashkuara. Detyrat, instrumentat dhe reformat; Zyra Federale Qendrore Seri shkrimesh vëll.403, Bonn 2003, F. 62]

[Autor: Ragnar Müller]

[Kreu i faqes]