Këshilli i Sigurimit të Kombeve të Bashkuara

Këshilli i Sigurimit është më i fuqishmi ndër organet kryesore të organizatës botërore. Sipas Kartës së OKB-së (neni 24) ai mban edhe përgjegjësinë kryesore për përmbushjen e detyrës më të rëndësishme të organizatës [shih kursin bazë 1], garantimin e paqes botërore dhe sigurisë ndërkombëtare. Kompetencat, që i njihen atij në këtë kontekst, bëjnë që Këshilli i Sigurimit, në fushën e politikës ndërkombëtare, të jetë një komitet unikal.

Sikurse e tregon edhe diagrama Këshilli i Sigurimit të Kombeve të Bashkuara përbëhet nga 15 shtete anëtare, pesë prej të cilave – Kina, Franca, Britania e Madhe, Rusia dhe SHBA – kanë një pozicion të spikatur si anëtarë të përhershëm. Dhjetë anëtarët jo të përhershëm zgjidhen nga Asambleja e Përgjithshme me një mandat dyvjeçar. Këtu proçedohet në mënyrë të tillë, që çdo vit të zgjidhn pesë anëtarë jo të përhershëm, me qëllim që përbërja e Këshillit të Sigurimit të ndryshojë çdo vit.

Vendimet në lidhje më çështje proceduriale kërkojnë miratimin e nëntë anëtarëve. Për të gjitha çështjet e tjera është një pengesë shtesë, pasi duhet të japin miratimin e tyre të gjithë anëtarët e përhershëm. Kështu, Kina, Franca, Britania e Madhe, Rusia dhe SHBA kanë të drejtën e vetos. Ky pozicion i privilegjuar i pesë anëtarëve të përhershëm përbën edhe veçorinë qendrore të sistemit të Kombeve të Bashkuara, i cili bashkon parime të ndryshme bazë në vetvete: Nga njëra anë barazinë e shteteve sovrane në Asamblenë e Përgjithshme ("Një vend – një votë "), nga ana tjetër pesë shtete, të cilat formojnë një kryesi drejtuese në koncptin e koncertit evropian të Fuqive të Mëdha të shek. XIX.

Ashtu si organet e tjera kryesore edhe Këshilli i Sigurimit mund të krijojë organe dytësore. Këtu bëjnë pjesë përveç komisioneve të ndryshme edhe misionet e shumta të paqes [shih përmbledhjen kronologjike në kursin bazë 2]   dhe dy gjykatat penale  për Ruandën dhe për ish-Jugosllavinë.

Kompetenca të shumanëshme

Në paragrafin e parë të nenit 24 të Kartës së OKB-së thuhet: "Për të garantuar një veprim të shpejtë dhe të efektshëm të Kombeve të Bashkuara anëtarët e tyre ia kalojnë Këshillit të Siguriër të garantuar një veprim të shpejtë dhe të efektshëm të Kombeve të Bashkuara anëtarët e tyre ia kalojnë Këshillit të Sigurimit përgjegjësinë kryesore për ruajtjen e paqes botërore dhe të sigurisë ndërkombtare si dhe njohin faktin, që Këshilli i Sigurimit gjatë realizimit të detyrimeve, që rrjedhin nga kjo përgjegjësi, vepron në emrin e Kombeve të Bashkuara."  Se si paraqiten në veçanti këto kompetenca të shumanëshme, këtë e tregon fragmenti i mëposhtëm:

Këshilli i Sigurismit"me qëllim zgjidhjen paqësore të konflikteve (Kapitulli i VI i Kartës), mund të marrë në shqyrtim çdo situatë (neni 34), dhe të japë rekomandime në çdo stadt të një konflikti me qëllim mbylljen paqësore të tij (neni 36).  Në kuptimin e kapitullit të VI roli i Këshillit të Sigurimit kufizohet me këshillimin ose moderimin. Ndërsa Kapitulli VII i Kartës rregullon ushtrimin e imponimit nëpërmjet Këshillit të Sigurimit. Këtu ai duhet të përcaktojë sipas nenit 39,  nëse një situatë e caktuar paraqet një kërcënim ose shkelje të paqes apo një veprim agresiv.

Nëse Këshilli i Sigurimit mbërrin në një konstatim të tillë, atëherë ai mund të rekomandojë masa të përshtatshmë për dhënien fund kësaj situate. Por ai mund të marrë edhe masa për realizimin e detyrueshëm të vendimeve të tij. Sikurse parashikohet në nenin 41 këtu mund të bëhet fjalë për një procedurë disashkallëshe  për realizimin e sanksioneve joushtarake – para së gjithash ekonomike -, dhe sipas nenit 42 ai mund të urdhërojë edhe marrjen e masave ushtarake për vendosjen me forcë të paqes (...).

Sipas nenit 25 të gjitha shtetet anëtare të Kombeve të Bashkuara duhet të pranojnë dhe zbatojnë vendimet e Këshillit të Sigurimit. Pozicioni i veçantë i Këshillit të Sigurismitshprehet edhe në kompetencat e tij brenda organizatës, nëpërmjet të cilave një seri vendimesh të rëndësishme, para së gjithash të Asamblesë së Përgjithshme, lidhen mnë mënyrë të detyrueshmë me votën paraprirëse të Këshillit. Kjo ka të bëjë, para së gjithash më pranimin ose përjashtimin e anëtarëve si dhe zgjedhjen e Sekretarit të Përgjithshëm dhe të gjykatësve të Gjykatës ndërkombëtare."

[aus: Sven Gareis/Johannes Varwick, Kombet e Bashkuara. Detyrat, instrumentat dhe reformat; Zyra Federale Qendrore për edukim politik, seri shkrimesh vëll. 403, Bonn 2003, F. 51-52]

[Autor: Ragnar Müller]

[Kreu i faqes]