D@dalos - Entwicklung der Vereinten Nationen (I): Die Gründungsphase

Kombet e Bashkuara

Zhvillimi i Kombeve të Bashkuara (I):

Themelimi i Kombeve të Bashkuara (1941-1945)

Günther Unser dhe Michaela Wimmer skicojnë në fragmentin e mëposhtëm fazën e themelimit Kombeve të Bashkuara gjatë Luftës së Dytë Botërore:

"Dy Luftërat Botërore kanë sjellë për njerëzimin vuajtje të pathëna dhe për një gjysmë shekulli u kanë kushtuar jetën më tepër se 100 milionë njerëzve. Baballarët e themelimit të Kombeve të Bashkuara dhe hartuesit e Kartës i mbushte dëshira e thellë për paqe dhe bindja, që pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore duhej të garantonin bashkarisht një rend të qëndrueshëm dhe të paqtë botëror (...).

Në gusht të vitit 1941 ... u takuan në Bermuda presidenti amerikan Franklin D. Roosevelt dhe kryeministri britanik Winston Churchill për të përcaktuar objektivat e pas-luftës. Megjithëse pas sulmit gjerman kundër Bashkimit Sovjetik në qershor 1941 ishte arritur një marrëveshje mes Moskës dhe Londrës, ky takim u zhvillua pa pjesëmarrjen e Sovjetikëve.

Rezultati i këtyre bisedimeve u fiksua në një deklaratë të përbashkët - quajtur Karta e Atlantikut. Të dy shtetet njihnin me anë të kësaj deklarate të drejtën e popujve për vetëvendosje, tregtinë e lirë botërore dhe bashkëpunimin ekonomik, heqjen dorë nga dhuna dhe ngritjen e një sistemi të përgjithshëm sigurie.

Në mbyllje ata theksonin, që 'deri në ngritjen e një sistemi tjetër të qëndrueshëm të sigurisë ndërkombëtare' ishte i nevojshëm çarmatimi i shteteve sulmuese, që do të thoshte themelimin e një organizate të re ndërkombëtare. Si Roosevelt ashtu edhe Churchill treguan fillimisht pak interes në lidhje me faktin, që edhe shtete të tjera të merrnin pjesë në përgjegjësinë kryesore për paqen ndërkombëtare. Kjo ndryshoi vetëm pas sulmit japonez kundër Pearl Harbour dhe hyrjes në luftë të SHBA. Që nga ky moment mori jetë ideja, që një rend i qëndrueshëm paqeje kërkonte një koalicion shtetesh me bazë të gjerë dhe veçanërisht përfshirjen e Bashkimit Sovjetik.

Në datën 1 janar 1942, nën udhëheqjen e SHBA, BS, Britanisë së Madhe dhe Kinës, 26 shtete aleate morën përsipër me anë të një 'Deklarate të Kombeve të Bashkuara' të vijonin luftën me të gjitha mjetet deri në fitoren e plotë kundër Fuqive të Boshtit - veçanërisht kundër Rajhut Gjerman, Italisë dhe Japonisë. Në të njëjtën kohë ata njohën parimet e Kartës britaniko-amerikane të Atlantikut mbi rendin e pasluftës pra edhe ngritjen e një sistemi të qëndrueshëm të sigurisë ndërkombtare. Gjatë luftës kësaj deklarate iu bashkuan edhe 21 shtete të tjera.

Para së gjithash me iniciativën e Amerikanëve planet për një organizatë ndërkombëtare morën formë shpejt. Kështu në vitin 1943 SHBA paraqitën një projekt-statut të parë.Në tetor të vitit 1943 ministrat e jashtëm të SHBA, BS, Brianisë së Madhe dhe Kinës ranë dakord gatë një konference në Moskë për krijimin e një organizate të pëgjithshme ndërkombtare për paqen dhe sigurinë në një moment sa më të hershëm kohor.

Në fakt sipas parimit të universalitetit anëtarë të kësaj organizate mund të bëheshin të gjitha shtetet sovrane dhe paqësore (gjë që fillimisht përjashtonte 'shtetet armike' të Luftës së Dytë Botërore) por të katër superfuqitë e kishin siguruar tashmë që në koncept ndikimin e tyre vendimtar:ato donin që në rolin e 'policëve të botës' të kujdeseshin me trupat e tyre ushtarake për ruajtjen e paqes, ndërsa të gjitha shtetet e tjera të mbikqyrura nga një komision neutral duhej të carmatoseshin. Në Konferencën e Teheranit, mbajtur në nëntor 1943 ky koncept u konfirmua edhe njëherë. Ekspertët e të katër superfuqive morën përsipër gjithashtu të përpunonin edhe parimet dhe strukturën e organizatës që do të krijohej, ku duhej të shmangeshin mangësitë e Lidhjes së Popujve.

Momentet kryesore në rrugën drejt OKB-së:

1941: Churchill dhe Roosevelt shpallin Kartën e Atlantikut, në të cilën gjenden edhe premisat e para të një rendi të ri paqeje dhe bashkëpunimi.

01.01.1942: Emri „Kombet e Bashkuara“ shfaqet për herë të parë në deklaratën e aleatëve të Luftës së Dytë Botërore, në të cilën 26 shtete merrnin pësipër të vijonin luftën kundër Fuqive të Boshtit. Deri në fund të luftës me këtë lidhje u bashkuan edhe 25 shtete të tjera.

30.10.1943: Konferenca e parë e Ministrave të Jashtëm të shteteve aleate në Moskë. SHBA, Britania e Madhe, BS dhe Kina deklarojnë, se duhet krijuar një organizatë e pëgjithshme ndërkombëtare e të gjitha shteteve paqedashëseme qëllim ruajtjen e paqes botërore dhe sigurisë ndërkombëtare.

01.12.1943: Gjatë Konferencës së Teheranit Roosevelt, Churchill dhe Stalin deklarojnë vetveten dhe Kombet e Bashkuara si përgjegjës pë krijimin e një paqeje të qëndrueshme.

Shtat. 1944: Përfaqësues të SHBA, BS, Britanisë së Madhe dhe Kinës punuan në Dumbarton Oaks/SHBA karakteristikat kryesore të Kartës së Kombeve të Bashkuara.

Shkurt 1945: Churchill, Roosevelt dhe Stalin mblidhen në Jaltë dhe ranë dakord për statusin special të Fuqive të Mëdha në Këshillin e Sigurimit (e drjta e vetos).

Prill–Qershor 1945: Në Konferencën e San Franciskos përfaqësues të 50 shteteve anëtare të Aleancës përpunuan Kartën e Kombeve të Bashkuara.

26.06.1945: Karta nënshkruhet nga 50 shtetet themeluese (Polonia deklarohet më vonë si shteti i 51-teë anëtar).

24.10.1945: Pas ratifikimit nga shumica e anëtarëve të themelimit Karta e Kombeve të Bashkuara hyri në fuqi.

[nga: Ministria e Jashtme Federale, ABC-ja e Kombeve të Bashkuara, Berlin 2000⁴, F. 47]

Në Konferencën e Jaltës në shkurt 1945 Roosevelt, Churchill dhe Stalini ranë më në fund dakord në lidhje me pikat e fundit të diskutueshme. Këtu bëhej fjalë veçanërisht për mënyrën e të votuarit në komunitetin më të fuqishëm të organizatës së ardhshme, Këshillit të Sigurimit. Me kërkesë të BS anëtarëve të përhershëm - BS, SHBA, Britanisë së Madhe, Francës dhe Kinës - iu akordua e drejta e vetos në të gjitha çështjet e rëndësishme. Për veprimtarinë e organizatës kjo rezultoi të ishte paralizuese për një kohë të gjatë. Por pa këtë lëshim nuk do të kishte qenë e mundur rënia dakord.

Edhe para mbarimit të luftës, katër Fuqitë e Mëdha u bënë thirrje të gjitha shteteve, të cilat deri në atë moment kishin nënshkruar deklaratën e Kombeve të Bashkuara, të vinin në San Francisko dhe të prezantonin projekt-statutin e tyre. Gjatë Konferencës, e cila zgjati gjithsej nga prilli deri në qershor 1945, 50 shtete pjesëmarrëse sollën më shumë se 1000 ndryshime edhe pse koncepti i 'policëve të botës' nuk mundi të realizohej në versionin e tij të parë, shtetet e vogla dhe të mesme nuk ia dolën dot gjithsesi të shfuqizonin pozicionin e privilegjur të Fuqive të Mëdha.

Megjithatë, pjesëmarrësit e pranuan unanimisht Kartën në datën 26 qershor 1945. Si anëtar i 51-të themelues nënshkroi Polonia, e cila nuk kishte mundur të merrte pjesë më parë. Organizata mori emrin e Kombeve të Bashkuara (United Nations Organization - UNO), dhe, pasi kontrata u ratifikua nga numri i duhur i shteteve, ajo hyri në fuqi në datën 24 tetor 1945. "

[Günther Unser/Michaela Wimmer, Kombet e Bashkuara. Mes pretendimit dhe realitetit, Zyra Federale qendrore për edukim politik, Bonn 1995, F. 25-31]

Shko më tej në paragrafin e ardhshëm në kuadër të Kursit bazë 2:
Kombet e Bashkuara në Luftën e Ftohtë (1946-1988)

Temat: Të drejtat e njeriut I Modele I Demokracia I Partitë I Evropa I Globalizimi I Kombet e Bashkuara I Qëndrueshmëria

Metodat: Didaktika politike II Pedagogjia e edukimit II Metodat

Kjo ofertë Online mbi edukimin politik u zhvillua nga a gora-wissen, Shoqata e Shtutgartit për përçim dijesh përmes mediave te reja dhe edukimit politik. Në rast pyetjesh apo vërejtjesh drejtohuni Ju lutem te ne.