|





| |
Vėshtrim
i pėrgjithshėm mbi sekuencat e kurseve bazė
Kursi bazė
1: Cilat janė
detyrat dhe qėllimet e Kombeve tė Bashkuara?
Kursi bazė
2: Si janė
zhvilluar Kombet e Bashkuara?
Kursi bazė
3: Cila ėshtė
struktura e Kombeve tė Bashkuara?
Kursi bazė
4: Si paraqitet sistemi i Kombeve
tė
Bashkuara?
Kursi bazė
5: Para cila problemeve qėndrojnė
Kombet e Bashkuara?

Kursi bazė
1: Cilat janė
detyrat dhe qėllimet e Kombeve tė Bashkuara?
"Pavarėsisht
nga detyrat praktike, realizimi i tė cilave u kėrkohet Kombeve tė Bashkuara,
organizata ka ... qėllimin e deklaruar, tė ndryshojė nė thelb marrėdhėniet
mes shteteve si dhe mėnyrėn me tė cilėn drejtohen ēėshtjet ndėrkombėtare."
[Raporti i mijėvjecarit nga Sekretari i Pėrgjithshėm
i Kombeve tė Bashkuara, Kofi Annan, drejtuar Asamblesė sė Pėrgjithshme]

Detyrat kryesore tė
Kombeve tė Bashkuara ndahen nė tre fusha, tė cilat janė tė lidhura ngushtė
me njėra-tjetrėn; secilės prej tyre u nėnvendosen rrėnjė specifike:
 |
Pas dy luftrave tė
tmerrshme detyra kryesore e organizatės ndėrkombėtare ėshtė Garantimi
i paqes dhe i sigurisė ndėrkombėtare;
nė
kėtė kontekst ka patur pėrpjekje pėr tė nxjerrė mėsim nga tentativa e parė e dėshtuar
pėr ngritjen e njė sistemi kolektiv sigurie me Lidhjen e Popujve nė periudhėn
mes luftrave. [mbi Lidhjen e Popujve dhe parahistorine e Kombeve tė
Bashkuara shih Kursi bazė
2].
Nėse
nė kohėn e krijimit tė organizatės sfida mė e madhe ishin luftrat ndėrshtetėrore,
kjo situatė
ka ndryshuar krejt nė dekadat e fundit: ndėrsa
numri i luftrave ndėrshtetėrore bie, ai i konflikteve brendashtetėrore dhe
ai i fenomeneve tė tilla si ai i terrorizmit ndėrkufitar rritet nė mėnyrė tė
vazhdueshme [Impulse pėr
marrjen me konceptet e luftės, dhunės dhe konfliktit gjeni nė
Kompleksin
tematik Pedagogjia e paqes nė
D@dalos].
Zhvillimet nė
lidhje me garantimin e paqes - duke nisur nga bllokada e Kėshillit
tė Sigurimit nė Luftėn e Ftohtė deri nė debatin aktual rreth ndėrhyrjeve
humanitare - paraqiten nė
Kursin bazė
2.
|
 |
Si sfond pėr
detyrėn e dytė tė madhe tė Kombeve tė Bashkuara, dhe pikėrisht pėr mbrojtjen
e tė drejtave tė njeriut dhe zhvillimin e mėtejshėm tė sė drejtės
ndėrkombėtare,
shėrbyen nė menyrė tė veēantė vrasjet masive dhe krimet kundėr njerėzimit
gjatė regjimit tė Hitlerit.
Qė
nė vitin 1948 Asambleja e Pėrgjithshme miratoi njė Deklaratė tė Pėrgjithshme
mbi tė Drejtat e Njeriut, dokumentin qendror nė historinė e tė drejtave tė
njeriut. Zbatimi konkret ligjor i kėsaj
deklarate u arrit pas debatesh tė gjata dhe tė lodhshme me dy pakte ndėrkombėtare,
me Paktin mbi tė Drejtat Poltike dhe Qytetare dhe me Paktin mbi tė Drejtat
Ekonomike, Sociale dhe Kulturore, tė cilat u nėnshkruan nė vitin 1966 dhe hynė
nė fuqi nė vitin 1976 [kėto
dokumente si dhe informacione tė tjera tė hollėsishme nė lidhje me temat e Tė
Drejtave tė Njeriut, tė Drejtave tė Fėmijėve dhe tė Drejtave tė Grave i
gjeni nė
Kompleksin
tematik mbi Tė
Drejtat e Njeriut nė
D@dalos].
|
 |
Zhvillimi ekonomik dhe social
pėrbėn
fushėn e tretė tė madhe tė detyrave tė Kombeve tė Bashkuara. Paqja
nuk kuptohet nė
sensin negativ tė paqes vetėm si mungesė e luftės, por ajo, nė kuptimin
pozitiv tė konceptit, pėrmbledh edhe ēėshtje tė zhvillimit mbarėbotėror
dhe tė drejtėsisė [nė
lidhje me konceptin e paqes shih
Fragmentin "Paqja"
nė
kuadrin e Kompleksit tematik Pedagogjia e Paqes]. Kohėt
e fundit, kėtu ėshtė shtuar edhe fusha e detyrave mbi mbrojtjen e mjedisit
si pasojė e problemeve globale sikurse janė efekti serė ose vrima e ozonit.
Qė
nė vitin 1945 u njoh detyrimi i pazgjidhshėm
pėr paqe dhe zhvillim. Kėtė
e konkretizojnė fjalėt e Sekretarit tė atėhershėm amerikan pėr Punėt e
Jashtme Edward Stettinius: "Lufta pėr
paqen duhet zhvilluar nė dy fronte. Nė
njėrin bėhet fjalė pėr sigurinė, ndėrsa nė tjetrin pėr ekonominė dhe
drejtėsinė sociale. Vetėm
njė fitore nė tė dyja frontet do t'i dhuronte botės njė paqe tė
vazhdueshme."
Temave tė
zhvillimit dhe mjedisit u kushtohen programet e shumta, komisionet, organet
speciale dhe organizatat e veēanta, tė cilat pėrbėjnė sistemin tejet tė
degėzuar tė Kombeve tė Bashkuara, me tė cilin merret Kursi
bazė
4.
|
Neni 1 i Kartės
sė Kombeve tė Bashkuara pėrmbledh
qėllimet e organizatės:
|
"1.
te ruajnė paqen botėrore
dhe sigurinė
ndėrkombėtare
dhe pėr kėtė qėllim tė marrin masa kolektive tė efektshme pėr tė
parandaluar dhe mėnjanuar kėrcėnimet e paqes, pėr tė mposhtur
veprimet mėsymėse dhe shkeljet e tjera tė paqes, si dhe pėr tė
zgjidhur me mjete paqėsore sipas parimeve tė drejtėsisė dhe tė drejtės
ndėrkombėtare konflikte ndėrkombtare apo situata, qė do tė mund tė ēonin
nė shkelje tė paqes;
2.
tė zhvillojnė
marrėdhėnie
miqėsore
mes kombeve, tė cilat bazohen nė parimet e barazisė dhe vetėvendosjes
sė popujve si dhe tė marrin masa tė tjera tė pėrshtatshme pėr
konsolidimin e paqes;
3.
tė ngrenė
nė
kėmbė
njė bashkėpunim ndėrkombėtar pėr tė zgjidhur probleme ndėrkombėtare
tė natyrės ekonomike, sociale, kulturore dhe humanitare si dhe pėr tė
mbėshtetur dhe pėrforcuar respektimin e tė drejtave dhe lirive
themelore tė njeriut pėr tė gjithė, pa dallim race, seksi, gjuhe apo
besimi fetar;
4.
tė jenė
qendra, nė
tė
cilėn koordinohen me njėra-tjetrėn pėrpjekjet e kombeve pėr tė
realizuar kėto qėllime tė pėrbashkėta."
[tekstin e plotė
tė
Kartės
sė
Kombeve tė
Bashkuara e gjeni nė
njė faqe mė
vete] |
Se sa e vėshtirė
dhe e lodhshme ėshtė pėrmbushja e detyrave, kėtė e ka formuluar Sekretari i
Pėrgjithshėm i atėhershėm i Kombeve tė Bashkuara Kurt Waldheim
nė
raportin e tij vjetor 1978:
"Nė
problemet, qė Kombet e Bashkuara duhet tė trajtojnė, zakonisht bėhet fjalė
pėr ēėshtje tejet komplekse. Shumė
prej tyre paraqesin ndėr tė tjera edhe njė kėrcėnim tė paqes dhe sigurisė
ndėrkombėtare. Kombet e Bashkuara ofrojnė kuadrin politik brenda tė cilit kėto
probleme duhen parashtruar, ētensionuar dhe trajtuar. Ato vėnė gjithashtu nė
dispozicion njė vend, nė tė cilin tė gjithė mund tė bien dakord pėr tė
punuar bashkarisht pėr tė gjetur njė zgjidhje ose pėr tė arritur njė marrėveshje.
E megjithatė,
ndodh shpesh, qė njė marrėveshje e tillė arrihet shumė ngadalė pėrmes njė
periudhe zhvillimi gradual, gjatė sė cilės duhet trajtuar problemi dhe forcat
pozitive duhen orientuar vazhdimisht nė drejtimin e duhur. Ky ėshtė njė
funksion praktik me rėndėsi jetike pėr Kombet e Bashkuara, i cili nuk duhet tė
errėsohet nga zhgėnjimet, qė lindin si pasojė e dėshtimeve tė pėrpjekjeve
pėr tė gjetur zgjidhje tė shpejta dhe gjithėpėrfshirėse."
[Autor: Ragnar Müller]
[Kreu
i faqes]
|