Ukoliko se upitamo o razvoju i nastanku nejednakog ponašanja prema muškarcima i ženama, u pravilu dobivamo odgovor povezan sa duboko ukorenjenim patrijarhatom u društvu. Još uvek je sasvim očuvana ideja o tome da patrijarhat postoji u svim društvima na svetu, ali u različitim formama. Naučnici su ipak, u poslednjih nekoliko desetljeća uspeli dokazati drugačiji razvoj drušvenih prilika. Mnogi dokazi ukazuju na to da su u najmalađem dobu, dakle oko 7000 godina pre naše ere, na području današnje Evrope i male Azije živele veoma razvijene kulture, koje su negovale poljoprivredu. U to doba žene su igrale veoma važnu ulogu - ekonomski kao radnice, duhovno kao sveštenice, te je njihova društvena uloga bila veoma naglašena. Rodbinske veze su se oslanjale na matrijarhat, dakle kćerke su nasleđivale svoje majke. Muškarci su imali jednako važne uloge kao trgovci i zanatlije, i kako se čini u to doba nije bilo ratova. Važni centri ove rane kulture bili su na Balkanu (npr. Lepenski Vir u Srbiji), te područje današnje Turske (npr. Catal Hüyük).

Kada su naučnici otkrili neke naznake po kojima su pretpostavljali da je reč o matrijarhatu, dakle o društvu u kojem analogno patrijarhatu vladaju žene, postavili su teoriju da je razvoj od matrijarhata do patijarhata tekao zakonski - od nižeg ka višem. Društveni razvoj i razvoj tadašnjih društvenih struktura naroda je, ipak, nešto komplikovaniji. Danas postoje mnogobrojna objašnjenja i teorije.  

Narodi koji su tada naseljavali područje Evrope verovatno su se na "neprirodan" način razvijali u pravcu patrijarhata. Sve promene se mogu dovesti u vezu sa azijatskim plemenima konjanika, koji su zbog suše i naglog porasta broja stanovnika morali napustiti svoje područje. Do ovog procesa seobe došlo je veoma rano (otprilike 3500 p.n.e.) Formiranje patrijarhata, marginalizovanje žena i oružani sukobi nalaze zajedničke korene.   

Čak i nakon osvajanja Evrope od strane azijatskih (indoevropskih) plemena neki običaji su preuzeti od domorodačkih plemena, i to do početka "klasične antike", kod Minora, Lidira, Likira i Etruskera. Do kraja 18. veka zadržala su se neka prava matrijarhata, npr. pravo nasleđa kod Baska u južnoj Francuskoj (do preuzimanja građanskih zakona u formi Code Napoléon) ili na otocima Egeja:

"Na većini otoka najstarija kćerka preuzima jedan deo kuće u nasleđe, zajedno sa nameštajem i jednom trećinom nasleđa njene majke, što je u većini slučajeva i najveći deo porodičnog poseda; kada se mlađe kćerke nakon toga odluče na udaju i napuštaju kuću, svakoj od njih pripada jednak deo ostatka nasleđa i porodične kuće. Ovakvo stanje prisutno je na otocima Lesbos, Lemnos, Scopelos, Naxos, Siphnos, Santorin i Kos, gde sam ili sam boravio ili dobio informacije iz prve ruke."
[Izveštaj sa putovanja Džona Hovkinsa, Džordž Tomson: The Prehistoric Aegean Studies; u: Ancient Greek Society; London 1949.]

Stalni ratovi i osvajanja doveli su do dominacije nekoliko po svom obeležju malo patrijarhalnih kultura. Ove kulture su bile okosnica stvaranja evropske civilizacije (Grčke i Rimskog carstva). Poslednji centar stare, veoma razvijene poljoprivredne kulture koju su vodile žene bio je na Kreti, koji je nestao u drugoj polovini drugog stoleća pre naše ere zbog posledica prirodnih katastrofa. 

[Autor: Dorete Vezeman, Redakcija: Ragnar Miler]

	Primer za nepatrijarhalni društveni sistem: Irokezi
	Primer za patrijarhalni društveni sistem: bliskoistočna nomadska plemena

[Početak stranice]

Teme:  Ljudska prava  I  Uzori  I  Demokratija  I  Partije  I  Evropa  I  Globalizacija  I  Ujedinjene nacije  I  Održivi razvoj

Metode:    Politička didaktika    II    Pedagogija mira    II    Metode

     

Ovu online ponudu političkog obrazovanja razvila je agora-wissen, študgartsko društvo za političko opismenjavanje putem novih medija (GbR). Ukoliko imate pitanja ili nekih sugestija, molimo Vas da nam se obratite.