Patronaza

	Često se čuje kritika da su partije previše raširile svoju važnu poziciju unutar države i da poseduju vladajući položaj koji ne trebaju imati. Kao dokaz za to navodi se činjenica da je u mnogim državama gotovo nemoguće dobiti položaj u državi ili društvu bez obzira na pripadnost partiji. Sledeći tekst bavi se ovim primerom patronaže nad službama i to na primeru Nemačke.
	Problem partonaže nad službama i - po mišljenju kritičara - suviše nadmoćan položaj partija doveli su do diskusije o ulozi partija koja kruži oko pojmova "partijska demokratija" i "partijska država". Najvažnije argumente s tim u vezi naći ćete u posebnom odlomku [...do odlomka "Partijska država"]

Broj učlanjivanja u partije naglo je u Saveznoj Republici Nemačkoj porastao 70-tih godina i dalje se kreće, nakon dugoročnog posmatranja, na prilično visokom nivou. Većina članova nema nikakvih povlastica zahvaljujući svom članstvu u partiji. Mnogi žrtvuju svoje slobodno vreme, ponekad i svoju radnu snagu i novac da bi proveli ideje i dostigli ciljeve koje smatraju politički ispravnim. Međutim, u mnogim slučajevima učlanjivanje u partije se dešava proračunato. U državi kao što je Savezna Republika Nemačka velike partije svojim članovima dodeljuju mnoge pozicije. Pri tome uvek postoji opasnost da se javne službe ne dodeljuju po kompetencijama, dakle, onim sposobnim, nego po "pravoj" boji partijske knjižice (patronaža nad službama). Frajburški politolog Wilhelm Hennis o tome govori sasvim egzaktno:

"Da kvalificirani pedagog ima više šansi postati direktor škole ukoliko ima partijsku knjižicu u džepu, to ne smatram mnogo dostojanstvenijim od kvalifikacije po tome da li je neko rezervni oficir ili ne. Slobodno društvo na kraju krajeva počiva i na svojim podelama, ograničenjima i razlikama. Demokratska država stoji pred opasnošću da se u svest svojih građana ukoreni kao alijansa i sistem karijera. Demokratske partije, esencijalni posrednici volje građana, dugoročno gledano imaće od ovakve situacije najmanje koristi."

Patronaža nad službama i politička "raspodela" predstavljaju negativnu posledicu za partijsku demokratiju. Ako se zaista ozbiljno shvati Član 33, Stav 2 Osnovnog zakona, koji kaže da svaki Nemac ima jednak pristup javnim službama zavisno od njegove naklonosti, njegovog interesovanja i stručnosti, onda partije (i u svom sopstvenom interesu) ne bi smele zatvarati oči pred "raspodelom" mesta. Postoje i samokritični glasovi koji se ni u kom slučaju ne mogu povezati sa nezainteresovanošću za partije, ali koji su spremni priznati da je protekcija članova partije već prevršila meru. Ovo se, naravno, ne sme pogrešno protumačiti, što bi svakog člana partije koji se prijavi za određeno mesto odmah apriori označilo kao "lovca na pozicije". Posebno "politički službenici" (npr. državni sekretari, i drugi visoki zvaničnici ministarstava) neophodno pripadaju političkim partijama, s obzirom da se njihove političke predstave, te programi koje provode moraju poklapati sa onima koje provodi vlada. Zbog toga oni svakog časa mogu biti stavljeni van funkcije.

[Uwe Backes/Eckhard Jesse, iz: Informacije o političkom obrazovanju 207, Partijska demokratija, Bonn BpB 1997.]