Pored istorijskog razvoja, geografskih i društvenih preduslova, te izbornog prava, kojem je posvećen poseban odlomak, obrazovanje političkog sistema jedne države počiva na partijskom sistemu, što je jedna od najvažnijih karakteristika. Tema sledećeg teksta je kako izgleda američki prezidencijalni sistem. Sistam vladavine u SAD-u U SAD-u "vlada" (administracija) izgleda ovako: Ona se po Ustavu sastoji samo od jedne jedine osobe, od predsednika indirektno izabranog od strane naroda (...).

Iz američke Objave nezavisnosti: "(...) We hold these truths to be self-evident, that all men are created equal, that they are endowed by their Creator with certain unalienable Rights, that among these are Life, Liberty, and the pursuit of Happiness — that to secure these rights, Governments are instituted among Men, deriving their just powers from the consent of the governed, that whenever any form of Government becomes destructive of these ends, it is the Right of the People to alter or to abolish it, and to institute new Government, laying its foundation on such principles, and organizing its powers in such form, as to them shall seem most likely to effect their Safety and happiness (...)".

[Der amtierende Präsident George W. Bush]

Američki predsednik je poglavar države i premijer u jednoj osobi, jer američki Ustav ne poznaje "kabinet" i "ministre". Dakle, predsednik sebi pomaže na taj način što oko sebe gradi krug svojih saradnika, kojima zbog njihove lojalnosti i integriteta može pokloniti poverenje. To su pored ličnih savetnika i voditelji odela (ministri), koji su nominalno ništa drugo, i državni sekretari. (...) Predsednik je nezamenjiv, samo ga zbog kršenja određenih zakona može zameniti sud (impeachment). Predsednik Nixon je izbegao smenjivanje time što je odstupio sa mesta predsednika. Ipak, predsednik ne može izigrati svoju lepezu nadležnosti i moći: Ukoliko želi vladati on mora svoje predloge predočiti pred oba doma Kongresa. Njegovi predlozi su važeći, samo ako dobije većinu glasova.

Kongres, tj. Senat, u kojem sedi 100 senatora sa veoma velikim uticajem, te zastupa interese pojedinih država, i Predstavnički dom, u kojem 435 poslanika zastupaju lokalne interese, su nezavisni od predsednika. On ne može raspustiti ni Senat ni Predstavnički dom, niti može blokirati zakone koji su nastali u Kongresu i koje je Kongres prihvatio, a to ne može učiniti ni u kom slučaju ako oba doma sa dvotrećinskom većinom nadglasaju njegov veto. Mnogo više je Kongres u poziciji da stavi predsednika pod pritisak, jer jedino Kongres može odobriti budžet koji predsednik predlaže, tj. potrebna finansijska sredstva koja on stavlja na raspolaganje u cilju provođenja zakona. 

Na taj način je Ustav podelio državne ovlasti između legislative, tj. Kongresa i egzekutive, tj. predsednika, i to sistemom kontrolnih kompetencija (checks and balances) u cilju sprečavanja svake vrste diktatorske vlade. 

Slika onoga što se očekuje od američkog predsednika jasnija je ako mislimo na sledeće: 

• da on kao poglavar države na prijemima i pri državnim posetama mora predstavljati SAD, da mora imenovati sve visoke službenike, ambasadore, oficire i suce, te izricati pomilovanja, 

• da on kao šef vlade mora napraviti nacrt celokupne politike, te da je kao zakone mora provesti kroz komplikovani sistem oba doma Kongresa, 

• da on kao šef uprave mora obezbediti provedbu donesenih zakona preko ministarstava, 

• da je on kao zapovednik vojnih snaga odgovoran za celi kompleks materijalne i personalne opreme pešadije, mornarice i vazduhoplovnih snaga, te za njihovu strategijsku koncepciju,  

• da kao najjači vođa Zapada zajedno sa svojim ministrom vanjskih poslova mora odgovorno voditi vanjsku i privrednu politiku koja danas ima uticaja na gotovo celokupnoj Zemlji i u gotovo celim državama, te konačno 

• da on kao predsednik koji obavlja predsedničku funkciju na određeno vreme mora voditi i svoju partiju. 

Danas se postavlja pitanje da li ovakva koncentracija moći i zadataka u rukama samo jedne osobe, koja je krajem 18. veka bila posmatrana iz sasvim dugačijeg ugla, te se mogla i opravdati na kraju 20. i početkom 21. veka može biti pravedna. 

[iz: Ernst Rudolf Voigts: Sjedinjene Američke Države, Informacije o političkom obrazovanju 156, Bonn BpB 1979.]

Više informacija o sistemu vladavine u SAD-u naći ćete na Internetu na adresi:  http://www.usembassy.de/usa.

[Početak stranice]

Teme:  Ljudska prava  I  Uzori  I  Demokratija  I  Partije  I  Evropa  I  Globalizacija  I  Ujedinjene nacije  I  Održivi razvoj

Metode:    Politička didaktika    II    Pedagogija mira    II    Metode

     

Ovu online ponudu političkog obrazovanja razvila je agora-wissen, študgartsko društvo za političko opismenjavanje putem novih medija (GbR). Ukoliko imate pitanja ili nekih sugestija, molimo Vas da nam se obratite.