Svemoćnost parlamenta i vladajuće partije ili da li bi kraljica morala potpisati odluku o sopstvenom smaknuću?

Osnovno težište svih rasprava o ustavu u Velikoj Britaniji pored ujednačenog principa posmatranja parlamentarnih zakona od strane vlade  (Rule of Law), je drugi osnovni ustavni princip, tj. doktrina parlamentarnog suvereniteta. Ona po klasičnoj formulaciji (The Law of the Constitution, 1885.) engleskog ustavnog teoretičara Alberta Venn Diceya, sadrži pravilo da parlament ima pravo da donese i ukine svaki zakon koji mu se prohte i da osim parlamenta ne postoji niti jedan gremij ili osoba koja ima pravo da promeni ili ne poštuje odluke parlamenta. Ovaj izum Glorious revolucije iz 1688. godine danas je postao tačka spoticanja demokratizacijebritanskog političkog sistema, te je u vreme vladavine Margaret Thatcher, po mišljenju njenih kritičara još više utemeljio put prema autoritativnoj državi. Ovakva opaska ni u kom slučaju se ne odnosi generalno na parlamentarnu demokratiju zemlje. Ona je mnogo više usmerena prema činjenici da Velikoj Britaniji još predstoji put od parlamentarnog suvereniteta prema suverenitetu naroda. "Republikanski san" francuske revolucije o suverenitetu naroda, koji na evropskom kontinentu ima svoje korene, te stalno u ustavnim formulacijama naglašava da sva vlast proizlazi iz naroda, drugačije je shvaćen u istovremenoj britanskoj reakciji 1789. godine, međutim, sa stanovišta ustavnih reformista, on danas više ne predstavlja noćnu moru. Oni (ustavni reformisti) žele pojedinca - britanskog građanina osloboditi statusa podanika (subject to the Queen), što je shodno individualnim pravima. Britanski građanin pravnim propisima mora biti zaštićen od samovolje trenutne parlamentarne većine.  

Problem, da je parlament, a time de facto Donji dom jedini izvor legaliteta i legitimiteta političkog delovanja, još je više pojačan time, što je u 20. veku ovo postala strukturalna karakteristika partijskog rezona. Time se parlament stavlja pred nerešivu dilemu. S jedne strane, nedostatkom pisanog ustavnog teksta, parlament je jedini odgovoran za orijentiranje prema blagostanju i ekskluzivni čuvar britanske demokratije i individualnih sloboda. S druge strane, većinska frakcija Donjeg doma provodi selektivne i partikularne političke inicijative koje je propisala vlada, za koje opet ne postoji ograničenje delovanja koje bi bilo u skladu sa ustavnim grancijama niti za pojedinačnog građanina, niti za političke institucije van parlamenta. Kada neki britanski ustavni teoretičari insistiraju na tome, uobičavaju da kažu, ali ne samo u šali, britanska kraljica bi morala potpisati odluku o sopstvenom smaknuću, ukoliko bi parlament tako odlučio. 

[iz: Roland Sturm: Britanska zajednica danas; u: Građanin u državi 41, 4/1991.]

[Početak stranice]

Teme:  Ljudska prava  I  Uzori  I  Demokratija  I  Partije  I  Evropa  I  Globalizacija  I  Ujedinjene nacije  I  Održivi razvoj

Metode:    Politička didaktika    II    Pedagogija mira    II    Metode

     

Ovu online ponudu političkog obrazovanja razvila je agora-wissen, študgartsko društvo za političko opismenjavanje putem novih medija (GbR). Ukoliko imate pitanja ili nekih sugestija, molimo Vas da nam se obratite.