Osnivni kurs 3

Osnovni kurs 3: Koje funkcije ispunjavaju partije?

Moderna demokratije bez partija koje u više pogleda posreduju između građana i ustavnih organa je nezamisliva. Kako izgleda ovo posredovanje? Koje funkcije imaju partije kao dio intermedijarnog sistema? Ovo su pitanja koja predstavljaju težište Osnovnog kursa 3.

Sledeći dijagram i tekst u prvom redu se bave bitnim funkcijama partija:

Regrutovanje personala: Partije odabiru određene osobe iz svojih redova i predstavljaju ih na izborima kao kandidate za određene političke službe.

Artikulisanje interesa: Partije formulišu javna očekivanja i zahteve društvenih grupa i snaga i prenose ih dalje u politički sistem.

Programska funkcija: Partije integrišu različite interese u zajedničku predstavu politike, i to u okviru svog programa koji izlažu, uz pomoć kojeg se bore za osvajanje većine glasova.

Funkcija participacije: Partije predstavljaju vezu između građana i političkog sistema, one omogućavaju političko učešće pojedinca ili grupe u političkim procesima sa izgledom na uspeh.

Funkcija legitimacije: Ostvarujući vezu između građana, društvenih grupa i političkog sistema partije doprinose ukorenjivanju političkog reda u svest građana i društvenih snaga.

[Bernhard Sutor; iz: Politika. Studija o političkom obrazovanju, Paderborn 1994.]

[Početak stranice]

Ove funkcije, koje su centralne za svaku demokratiju, ispunjavaju partije zajedno sa ostalim akterima intermerdijarnog sistema: savezima i medijima. Kako to izgleda u stvarnosti, to je tema sledećeg kratkog teksta, kao i ostalih tekstova koji su na raspolaganju unutar Osnovnog kursa 3:

Partije između "države" i "naroda"

Partije nisu jedini akteri intermedijarnog sistema. One imaju zadatak posredovanja interesa i obrazovanja političke volje dele sa savezima, građanskim inicijativama i socijalnim pokretima, te sa medijima. Ovi poslednji - mediji - u poslednje vreme nemaju samo pasivnu posredničku ulogu, nego su mnogo više (...) "medij i faktor" u procesu komunikacije. Ipak samo partijama pripada "karakteristična dvostruka uloga", da legitimisane na izborima od strane birača prenose mišljenja i interese naroda dalje na državu, ali ne samo to već i da, s obzirom da su partije ustavni organi države, doprinose obrazovanju političke volje kod naroda. (...) One, dakle, u svim pluralističko-reprezentativnim demokratijama rešavaju problem posredovanja između postojeće društvene mnogostrukosti i državnog jedinstva. Ovaj posebni ustavno-pravni status koji se sastoji iz slobode i obveznosti, koji partije - sa jakim razgraničenjem od državnih organa - stavlja u rang ustavnih organa, treba da ima za posledicu da one "ne budu toliko uvučene u oblast institucionalizovane državnosti da bi na taj način izgubile svoje društvene korene, da njihovo vođstvo ne stekne potpunu nezavisnost od članstva i da se na taj način ne razreši od obaveze predstavljanja društvene mnogostrukosti mišljenja i interesa".

Partije su po tome "krvotok političke komunikacije" između državnih organa i javnosti, između "obrazovanja političke volje naroda" i "obrazovanja državne političke volje", pri čemu ne treba voditi raspravu o tome "da li one pripadaju društvu ili državi, već samo u kojoj meri one smeju biti integrirane u obe ove instance". Dakle, kao ni jednom drugom akteru političkog procesa u demokratskom sistemu, partijama pripada posebna komunikacijska funkcija povezivača.

[iz: Ulrich Sarcinelli: Partije i prezentacija politike: Od demokratije partija do demokratije medija?; u: ders. (Hg.), Prezentacija politike i demokratije u medijskom društvu, Bonn BpB 1998.]