Usporedba

Partije, savezi i mediji čine intermedijarni sistem. Oni održavaju vezu između građana i ustavnih organa i time su centralni deo svake demokratije. Oni sami su usko povezani, njihovi zadaci se isprepliću i oni zavise jedni od drugih, a ipak svaki od njih ispunjava drugačije, specifične zadatke.

Sledeći tekst pravi poređenje između zadataka partija i saveza u političkom sistemu. Uz ovaj tekst na raspolaganju vam je i dijagram koji predstavlja različite funkcije partija i saveza [... do dijagrama "Partije i savezi"].

Dalji odlomak u okviru ovog Osnovnog kursa posvećen je medijima i njihovom odnosu prema partijama [... do odlomka Mediji].

Partije i interesni savezi čine dva osnovna tipa političke organizacije. Oni u okviru institucionalizovanih struktura obrazovanja političke volje i struktura koje donose političke odluke preuzimaju šanse i funkcije posredovanja interesa. Pored partija interesni savezi na polju kolektivnih aktera predstavljaju drugi organizacioni tip sa specifičnim organizacionim karakteristikama, funkcionalnim karakteristikama i posebnim šemama odnosa prema drugim tipovima aktera u političkom sistemu (državne institucije, mediji, itd.), a konačno i prema partijama. Interesni savezi organizuju i artikulišu društvene interese pojedinih građana, socijalnih grupa ili drugih socijalnih jedinica (preduzeća, udruženja itd.). Oni se od partija mogu razgraničiti u pravilu sa tri elementa:

2. Njihova oblast rada (svrha, ciljevi, programi) više je društveno-sektoralno (po oblastima funkcionisanja i socijalnim grupama) diferencirana i specifikovana, dok partije imaju tendenciju oblikovanja opšte funkcije i reprezentovanja, odnosno integracije različitih socijalnih grupa.

3. U specifičnim socijalnim kontekstima oni su jače vezani za dotične interesne grupe, dakle, i organizovano čvršće vezani za šeme društvenih struktura i delovanja, sve do stalnih konfliktnih, odnosno kooperacionih odnosa sa drugim interesnim savezima (npr. sistem tarifnog ugovora).

Političke aktivnosti, odnosi i funkcije interesnih saveza moraju se posmatrati sa gledišta njihove blizine socijalnoj bazi (socijalne strukture, grupe i problemske oblasti), te sa gledišta njihove orjentacije na pripadajuća politička polja. Ovo sektoralno utemeljenje saveza je u kontrastu sa teritorijalno i politički generalizovanim principima predstavljanja partija.

U okviru ove definicije savezi nisu homogeni, već čine širok spektar po osnovu interesa i svrhe, stepena sveobuhvatnosti ili partikulariteta ostvarenja cilja, veličine, organizacione strukture, osnove moći, potencijala utecaja, strategije itd. (...)

Sadržajna podela provodi se uglavnom po velikim oblastima delovanja i konflikata: 1. ekonomski i radnički sistem, 2. socijalna oblast, 3. kultura, religija i nauka, 4. oblast društvenog preseka, npr. ljudska prava, okoliš i mir (npr. dodatni savezi javno-pravnih tela kao što su lokalni interesni savezi) (...).

Na političku važnost interesnih saveza mora se računati sa vrlo širokim spektrom, a što se tiče odnosa prema partijama i tu je slika različita. Prvi pravci proizlaze iz mogućih težišta funkcionisanja i opširnog okvira delovanja državno-institucionalizovanog sistema. Interesni savezi mogu usmeriti svoju svrhu upravo na ta težišta funkcionisanja: a) samopomoć i samoregulisanje njihovog članstva, b) horizontalni konfliktni odnosi sa konkurentskim savezima, c) politički uticaj ka institucionalisanim akterima, i d) sopstvena produkcija usluga prema određenoj klijenteli (koja se može presecati sa sopstvenim članstvom). Ovakvim težištima mogu se pripisati tipične organizatorske logike realizacije cilja (logika članstva, konfliktna i pregovaračka logika, logika uticaja, produkcijska logika). Ne smeju se prevideti ni druga težišta funkcionisanja, kao što pokazuju primeri tarifnih partija (konfliktni odnosi) i dobrostojećih saveza (produkcija socijalnih usluga). Uostalom, svaki tip saveza pored svoje glavne funkcije mora rešiti i druge probleme funkcionisanja u određenoj meri, posebno problem integracije članstva i političkog uticaja.

(...) Okvir delovanja za politički uticaj saveza čini državno-institucionalni sistem parlamenata, vlade i uprave (...). U ovaj okvir delovanja istovremeno su integrisane i partije kao centralni akteri, jedan od centralnih zadataka saveza je doprinos političkoj integraciji tih interesa. Dakle, radi se o podeli funkcije sa partijama u smislu stepenovanog modela političkog posredovanja određenih interesa (...).

Dvostruka uloga partija i velike razlike u spektru partija i saveza obrazuju različite šeme odnosa između partija i saveza. Partije se pre svega razlikuju po veličini i poziciji gde je koncentrisana moć, npr. jedna velika partija koja je prilično dugo na vlasti za interesni savez predstavlja sasvim drugačijeg partnera za razgovor, nego neka manja opoziocijska partija. Sa druge strane, savezi mogu varirati po broju članova, njihovoj društvenoj funkciji i finansijskoj moći i na taj način doći u različite odnose ne samo sa partijama, već i (direktno) sa ministarstvima, kod kojih je, recimo, moguće da savez ima više uticaja nego kod nekih partija. Najjednostavniju šemu za odnos između treća varijanta moguć je uzročno-posledični model, pri kom - u okviru ukorporisanog upravnog saveza - interesni savezi i partije stoje u međusobnom odnosu razmene i uticaja, iako pri tome nisu "partnerske" organizacije u smislu kooperativnog modela.