Sfidat
lart 4 kollonat Detyrat Qellimet Sfidat

 


 

Didaktika politike

Koncepti i edukimit: sfidat pėr edukimin 

[Fragment i shkėputur nga: "Aftėsia pėr tė mėsuar: pasuria jonė e fshehur. Raport i UNESCO-s mbi arsimimin pėr shekullin e 21-te."]

"Ne duhet tė pėrballemi me tensionet mė tė mėdha, ose e thėnė mė mirė: duhet t'i kapėrcejmė ato. Nė fakt kėto tensione nuk kanė dalė kohėt e fundit, por ato do tė kenė rėndėsi qendrore pėr problemet e shek. tė 21-te. Mė nė hollėsi bėhet fjalė pėr:

bulletTensionet mes 'globales' dhe 'lokales': njerėzit duhet, qė gradualisht tė shndėrrohen nė qytetarė tė botės, pa humbur rrėnjėt e tyre. Pėr kėtė, ata duhet tė vazhdojnė tė luajnė njė rol aktiv nė jetėn e kombeve dhe komuniteteve tė tyre lokale.
bulletTensionet mes 'tė pėrgjithshmes' dhe 'individuales': kultura po globalizohet gjithnjė e mė shumė, deri tani nė segmente tė pjesshme. Ne nuk duhet tė injorojmė as mundėsitė potenciale dhe as rreziqet e globalizimit, aq mė pak rrezikun aspak tė vogėl tė rėnies nė harresė tė unikalitetit tė ēdo individi njerėzor. Janė pikėrisht individėt ata, qė duhet tė zgjedhin tė ardhmen e tyre dhe tė shfrytėzojnė potencialin e tyre tė plotė nė pasurinė e ruajtur me kujdes tė traditave dhe kulturave te tyre, tė cilat mund tė rrezikohen nga zhvillimet moderne, nėse ne nuk do t'i mbronim ato.
bulletTensionet mes 'traditės' dhe 'modernes', qė janė pjesė e tė njėjtit problem: Si ėshtė e mundur tė pėrgatitemi pėr ndryshimin pa i kthyer shpinėn sė kaluarės? Si mund tė arrijmė autonominė sė bashku me zhvillimin e lirė tė tė tjerėve? Si mund tė integrohet pėrparimi shkencor? E kėtu duhet tė pėrballemi me sfidat e teknologjive tė reja tė informacionit.
bulletTensionet mes proceseve afatshkurtra dhe afatgjata tė tė menduarit: tė tilla tensione ka patur gjithmonė, por sot ato karakterizohen nga dominimi i tė pėrkohshmes dhe direktes. Jetojmė nė njė botė tė mbingarkuar nga lajme dhe emocione tė momentit, qė hedhin dritė nė mėnyrė tė pandėrprerė nė problemet aktuale. Opinioni publik kėrkon pėrgjigje tė shpejta dhe zgjidhje tė menjėhershme e tė shumėanshme, ndėrkohė, qė shumė probleme kanė nevojė pėr njė strategji tė durueshme dhe tė pėrqendruar reformash, pėr tė cilėn kanė rėnė dakord tė gjitha palėt. Pikėrisht kjo vlen edhe pėr politikėn e edukimit.
bulletTensionet mes domosdoshmėrisė sė konkurencės dhe shqetėsimit pėr barazi mundėsish: ky ėshtė njė problem klasik, i cili u shtrohet pėr zgjidhje instancave vendimmarrėse si nė fushėn e politikės ekonomike ashtu edhe nė atė sociale qė prej fillimit tė shekullit.  Nė fakt ka patur disa pėrpjekje pėr zgjidhje, vlefshmėria e tė cilave nuk ka rezistuar gjatė. Komisioni i rezervon vetes tė drejtėn tė pohojė, se nėn presionin e konkurencės shumė persona tė pėrgjegjshėm kanė gabuar duke humbur nga sytė misionin e vėrtetė: ēdo njeri duhet tė aftėsohet, tė shfrytėzojė nė mėnyrė tė plotė tė gjitha mundėsitė e tij. Kjo na ka shtyrė, qė - nė  kuadėr tė mandatit tonė - tė analizojmė dhe tė aktualizojmė konceptin e 'tė mėsuarit pėrgjatė gjithė jetės'. Ne donim tė lidhnim tre forca: konkurencėn, qė ofron stimulin, bashkėpunimin, qė transmeton fuqi, dhe solidaritetin unifikues. 
bulletTensionet mes zgjerimit ekstrem tė dijeve dhe kapacitetit tė njeriut, pėr t'i pėrvetėsuar ato. Komisioni nuk mundi t'i rezistonte tundimit, tė deklaronte fusha tė tjera tė tė mėsuarit si p.sh. vlerėsimi i vetvetes, metoda pėr sigurimin e mirėqenies fizike dhe psikike, ose metoda, se si tė kuptojmė mė mirė mjedisin e natyrshėm dhe si ta ruajmė mė mirė atė. Meqenėse planet mėsimore janė tė ekspozuara ndaj njė presioni nė rritje, duhet qė ēdo strategji e arsyeshme reformash  tė pėrfshijė edhe mundėsi pėrzgjedhjeje - gjithnjė duke presupozuar se do tė vazhdojnė tė ruhen tiparet themelore tė njė edukimi bazė. Ai duhet t'i mėsojė nxėnėsit, se si mund tė pėrmirėsojnė jetėn e tyre pėrmes dijeve, eksperiencave dhe zhvillimit tė kulturės sė tyre personale.
bulletDhe sė fundmi - njė faktor, tė cilin mė poshtė do ta hasim herė pas here - Tensionet mes shpirtėrores dhe materiales: njerėzit, shpesh pa e ditur, dhe shpesh, pa e formuluar me fjalė, kanė nostalgji  pėr njė ideal dhe pėr vlera, qė ne i pėrkufizojme si "morale". Kėshtu, detyra mė fisnike e edukimit ėshtė, qė tė inkurajojė tė gjithė dhe secilin, tė veprojė nė pėrputhje me traditat dhe bindjet, tė respektojė tėrėsisht pluralizmin, tė ecė pėrpara me zemėr dhe arėsye deri nė planin e universales duke u zhvilluar kėshtu nė njė farė mėnyre pėrtej vetvetes. Komisioni nuk e ekzagjeron nėse thotė, se prej kėtej varet mbijetesa e njerėzimit. 

Sot njerėzit nė pėrgjithėsi janė si tė mpirė nga njė  ndjenjė dyzimi mes globalizimit nga njėra anė, format e tė cilit ata mund t'i shohin e ndonjėherė edhe t'i ndjejnė, dhe kėrkimit tė rrėnjėve, tė pikave tė referimit dhe ndjenjės sė pėrkatėsisė nga ana tjetėr.  Politika e edukimit duhet tė pėrballet mė shumė se kurrė me kėtė problem, tani, qė njė shoqėri universale lufton mes dhimbjesh pėr lindjen e saj:  Edukimi ėshtė thelbi i zhvillimit tė personalitetit dhe komunitetit. Detyra e tij ėshtė, qė tė aftėsojė secilin prej nesh, pa pėrjashtim, tė zhvillojmė plotėsisht tė gjitha talentet tona dhe tė shfrytėzojmė potencialin tonė krijues, pėrfshirė kėtu pėrgjegjėsinė pėr jetėn tonė dhe arritjen e qėllimeve personale."

[Aftesia pėr tė mėsuar: Pasuria jonė e fshehur. Raport i UNESCO-s mbi  edukimin pėr shekullin e 21-tė. Botuar nga komisioni gjerman i UNESCO-s. Neuwied; Kriftel; Berlin: Luchterhand, 1997, F. 14-15]

[Kreu i faqes]

 

Temat Tė drejtat e njeriut  I  Modele  I  Demokracia  I  Partitė  I  Evropa  I  Globalizimi  I  Kombet e Bashkuara  I  Qėndrueshmėria

Metodat:    Didaktika politike    II    Pedagogjia e edukimit    II    Metodat

     
 

Kjo ofertė Online mbi edukimin politik u zhvillua nga agora-wissen, Shoqata e Shtutgartit pėr pėrēim dijesh pėrmes mediave te reja dhe edukimit politik. Nė rast pyetjesh apo vėrejtjesh drejtohuni Ju lutem te ne.