"Sa më shumë largoheshim aq më e vogël bëhej. Në fund u mblodh në madhësinë e një zari – sfera më e bukur që mund të imagjinohet ", kështu e përshkruan vështrimimn mbi planetin tonë në vitin 1971 James Irwin, Astronauti i Misionit Apollo.

Ky vështrim nga gjithësia drejt "anijes hapësinore Tokë" ka zhvendosur jo vetëm njohuritë rreth së bukurës por para së gjithash vetëdijen për limitet dhe bashkëpërkatësinë. Të dyja këto aspekte -  të kufizuarit e tokës dhe të burimeve të saj si dhe bashkëpërkatësia brenda për brenda sistemit global, varësia reciproke e të gjitha pjesëve të sistemit – janë me rëndësi vendimtare për temën e qëndrueshmërisë.

Rreth konceptit Qëndrueshmëri

Koncepti i qëndrueshmërisë e ka origjinën në ekonominë pyjore dhe nënkupton menaxhimin e pyjeve, në mënyrë të tillë që fuqia prodhuese e pyjeve dhe prodhimi përkatës në dru të jenë në harmoni me njëra-tjetrën, që të mundësohet në mënyrë afatgjate një prodhim druri sa më i lartë i mundshëm dhe njëkohëisht toka dhe zona përreth të mos dëmtohen. Kështu p.sh. gjithmonë pritet një sasi e caktuar drurësh në mënyrë që të jetë i mundur ripyllëzimi. Si tezë teorike mund të formulohet: të jetojmë me prodhimet, jo me substancën e tyre! (shih Kursin bazë 1)

Përkufizimi i Komisionit Brundtland

Ky parim ekologjik mund të jetë i vlefshëm për resurse dhe eko-sisteme nga më të ndryshmet deri te atmosfera e tokës, dhe gjithnjë bëhet fjalë për një shfrytëzim burimesh me të ardhme. Parimi i qëndrueshmërisë është përkufizuar në vitin 1987 në mënyrë shumë të përgjithshme dhe deri më sot me shumë efekt nga Komisioni i Kombeve të Bashkuara nën drejtimin e ish-Kryeministres norvegjeze Gro Harlem Brundtland: "T’u përgjigjesh nevojave të brezit të sotëm, pa rrezikuar mundësitë e brezave të ardhshëm, për të përmbushur nevojat e tyre."

Në këtë përkufizim mbështeten të gjitha përpjekjet e mëpasshme të politikës ndërkombtare për mjedisin, pikërisht procesi i iniciuar në Konferencën e Rios në vitin 1992 dhe i vijuar në konferencat, që ndoqën pas saj, së fundmi në Konferencën në Johannesburg 2002 (shih Kronologjinë).

Shtrirja e konceptit

Në këtë proces ideja e qëndrueshmërisë shënoi një shtrirje të gjerë në drejtimin e një "trekëndësh të magjishëm qëndrueshmërië", i cili përfshin krahas ekuilibrit ekologjik edhe këndet e "sigurisë ekonomke" dhe të "drejtësisë sociale". Në mbrojtjen e mjedisit në nivele të ndryshme  - duke nisur nga lokali deri te globali – ka objektiva të ndryshme. Kjo ka ndikuar shumë keq në qartësine e konceptit, gjë që e shty Drejtorin Ekzekutov aktual të Programit të OKB-së për Mjedisin (UNEP) njëkohësisht ish-Ministër Gjerman për Mjedisin, të thoshte: "Kur nuk të bie më asgjë tjetër ndërmend flet për ,zhvillimin e qëndrueshëm'."

Dekada e OKB-së "Edukimi për zhvillim të qëndrueshëm"

Me qëllimin jo pak të rëndësishëm të përballjes me këtë problem, për ta bërë më të kuptueshëm konceptin abstrakt të "zhvillimit të qëndrueshëm" si dhe për ta shtjelluar atë në masa konkrete edukimi, Kombet e Bashkuara e kanë deklaruar dhjetëvjeçarin 2005-2014 si dekada e "Edukimit për zhvillim të qëndrueshëm". Libri metodik mbi qëndrueshmërinë, ofruar online, është pikërsht një projekt në kuadër dhe në mbështetje të kësaj dekade botërore.

Ai tenton të vendosë në qendër të vëmendjes thelbin e qëndrueshmërisë – tematikën e mjedisit – në mënyrë që duke u nisur së këtejmi të tematizojë në momente të caktuara lidhjet e shumëllojshme mes ekologjisë nga njëra anë dhe ekonomisë dhe fushës sociale nga ana tjetër. Natyrisht këtu duhet mbajtur parasysh, që vetëm tematika mjedisore ka aq shumë aspekte për të trajtuar, sa që në kuadrin e një  libri metodik online ajo mund të skicohet veçse në mënyrë të mangët. Ndaj në këto kushte është e domosdoshme të procedohet në mënyrë ekzemplare.

Lidhje me tema të tjera në D@dalos

Linjat kryesore të UNESCO-s

	Raporti me konsumin dhe ekonomizim i qëndrueshëm
	Larmi kulturore
	Shëndeti  dhe cilësia e jetesës
	Furnizimi me ujë dhe energji
	Rezervatet e Biosferës si vende mësimore
	Lokalitetet e trashëgimisë botërore si  vende mësimore
	Edukimi i qëndrueshmërisë në shoqërinë e dijeve
	Pjesëmarrja e qytetarëve dhe "good governance"
	Luta kundër varfërisë përmes projekteve për zhvillim të qëndrueshëm
	Drejtësia mes brezve: të drejtat e njeriut dhe orientimi etik

[nga: Deklarata e Komisionit Gjerman të UNESCO-s në Hamburg mbi Dekadën e Kombeve të Bashkuara "Edukim për zhvillim të qëndrueshëm " datë 11. korrik 2003; http://www.unesco.de/c_bibliothek/erkl_hv63.htm]
 

"Nëse bota jonë duhet të funksionojë në mënyrë të qëndrueshme, atëherë kjo u përket dhe kërkohet të gjithë njerëzve në mënyrën e tyre të jetesës. Për të marrë pjesë në procese të tilla kërkimi  - sepse kjo është qëndrueshmëria në rastin tonë konkret – kërkohet prej gjithësecilit një shkallë e lartë kompetence vetëreflektive, sociale dhe politike si dhe gatishmëria dhe aftësia për të kontribuar përtej fushës së ngushtë personale."

[Martin K., Mësues në arsimimin e të rriturve; në: mjedisi & edukimi 3/2004, f. 5]