Qėndrueshmėria

 

Kursi bazė 1
Linklista
Pėrmbajtja
Pėrmbledhje grafike


 

Qėndrueshmėria

"Ēdo brez duhet tė zgjidhė detyrat e tij pa ua lėnė ato barrė brezave pasues – kjo ėshtė ideja bazė e zhvillimit tė qėndrueshėm. Kėtu pėrfshihet shprehimisht edhe perspektiva globale."

[Gerhard Schröder, Parathėnie mbi raportin e bilancit 2004 tė Qeverisė Federale Gjermane: "Perspektivat pėr Gjermaninė . Strategjia jonė pėr zhvillim tė qėbdrueshėm "]

"Sa mė shumė largoheshim aq mė e vogėl bėhej. Nė fund u mblodh nė madhėsinė e njė zari – sfera mė e bukur qė mund tė imagjinohet ", kėshtu e pėrshkruan vėshtrimimn mbi planetin tonė nė vitin 1971 James Irwin, Astronauti i Misionit Apollo.

Ky vėshtrim nga gjithėsia drejt "anijes hapėsinore Tokė" ka zhvendosur jo vetėm njohuritė rreth sė bukurės por para sė gjithash vetėdijen pėr limitet dhe bashkėpė
rkatėsinė. Tė dyja kėto aspekte -  tė kufizuarit e tokės dhe tė burimeve tė saj si dhe bashkėpėrkatėsia brenda pėr brenda sistemit global, varėsia reciproke e tė gjitha pjesėve tė sistemit – janė me rėndėsi vendimtare pėr temėn e qėndrueshmėrisė.


Rreth konceptit Qėndrueshmėri


Koncepti i qėndrueshmėrisė e ka origjinėn nė ekonominė pyjore dhe nėnkupton menaxhimin e pyjeve, nė mėnyrė tė tillė qė fuqia prodhuese e pyjeve dhe prodhimi pėrkatės nė dru tė jenė nė harmoni me njėra-tjetrėn, qė tė mundėsohet nė mėnyrė afatgjate njė prodhim druri sa mė i lartė i mundshėm dhe njėkohėisht toka dhe zona pėrreth tė mos dėmtohen. Kėshtu p.sh. gjithmonė pritet njė sasi e caktuar drurėsh nė mėnyrė qė tė jetė i mundur ripyllėzimi. Si tezė teorike mund tė formulohet: tė jetojmė me prodhimet, jo me substancėn e tyre! (shih Kursin bazė 1)


Pėrkufizimi i Komisionit Brundtland


Ky parim ekologjik mund tė jetė i vlefshėm pėr resurse dhe eko-sisteme nga mė tė ndryshmet deri te atmosfera e tokės, dhe gjithnjė bėhet fjalė pėr njė shfrytėzim burimesh me tė ardhme. Parimi i qėndrueshmėrisė ėshtė pėrkufizuar nė vitin 1987 nė mėnyrė shumė tė pėrgjithshme dhe deri mė sot me shumė efekt nga Komisioni i Kombeve tė Bashkuara nėn drejtimin e ish-Kryeministres norvegjeze Gro Harlem Brundtland: "T’u pėrgjigjesh nevojave tė brezit tė sotėm, pa rrezikuar mundėsitė e brezave tė ardhshėm, pėr tė pėrmbushur nevojat e tyre."

Nė kėtė pėrkufizim mbėshteten tė gjitha pėrpjekjet e mėpasshme tė politikės ndėrkombtare pėr mjedisin, pikėrisht procesi i iniciuar nė Konferencėn e Rios nė vitin 1992 dhe i vijuar nė konferencat, qė ndoqėn pas saj, sė fundmi nė Konferencėn nė Johannesburg 2002
(shih Kronologjinė).


Shtrirja e konceptit


Nė kėtė proces ideja e qėndrueshmėrisė shėnoi njė shtrirje tė gjerė nė drejtimin e njė "trekėndėsh tė magjishėm qėndrueshmėriė", i cili pėrfshin krahas ekuilibrit ekologjik edhe kėndet e "sigurisė ekonomke" dhe tė "drejtėsisė sociale". Nė mbrojtjen e mjedisit nė nivele tė ndryshme  - duke nisur nga lokali deri te globali – ka objektiva tė ndryshme. Kjo ka ndikuar shumė keq nė qartėsine e konceptit, gjė qė e shty Drejtorin Ekzekutov aktual tė Programit tė OKB-sė pėr Mjedisin (UNEP) njėkohėsisht ish-Ministėr Gjerman pėr Mjedisin, tė thoshte: "Kur nuk tė bie mė asgjė tjetėr ndėrmend flet pėr ,zhvillimin e qėndrueshėm'."


Dekada e OKB-sė "Edukimi pėr zhvillim tė qėndrueshėm"


Me qėllimin jo pak tė rėndėsishėm tė pėrballjes me kėtė problem, pėr ta bėrė mė tė kuptueshėm konceptin abstrakt tė "zhvillimit tė qėndrueshėm" si dhe pėr ta shtjelluar atė nė masa konkrete edukimi, Kombet e Bashkuara e kanė deklaruar dhjetėvjeēarin 2005-2014 si dekada e "Edukimit pėr zhvillim tė qėndrueshėm". Libri metodik mbi qėndrueshmėrinė, ofruar online, ėshtė pikėrsht njė projekt nė kuadėr dhe nė mbėshtetje tė kėsaj dekade botėrore.

Ai tenton tė vendosė nė qendėr tė vėmendjes thelbin e qėndrueshmėrisė – tematikėn e mjedisit – nė mėnyrė qė duke u nisur sė kėtejmi tė tematizojė nė momente tė caktuara lidhjet e shumėllojshme mes ekologjisė nga njėra anė dhe ekonomisė dhe fushės sociale nga ana tjetėr. Natyrisht kėtu duhet mbajtur parasysh, qė vetėm tematika mjedisore ka aq shumė aspekte pėr tė trajtuar, sa qė nė kuadrin e njė  libri metodik online ajo mund tė skicohet veēse nė mėnyrė tė mangėt. Ndaj nė kėto kushte ėshtė e domosdoshme tė procedohet nė mėnyrė ekzemplare
.


Lidhje me tema tė tjera nė D@dalos


Shumė aspekte tė tjera tė "Edukimit pėr zhvillim tė qėndrueshėm" fokusohen nga libra tė tjerė metodikė ofruar online nė D@dalos. Shembuj tė tillė janė komplekset e mėposhtme tematike ...

bullet

... Tė drejtat e njeriut dhe udhėrrėfyesit

bullet

... Demokracia

bullet

... Edukimi i Paqes

bullet

... Globalizimi

bullet

... Kombet e Bashkuara


Linjat kryesore tė UNESCO-s


Tėrėsia e metodave online i korespondon deri nė njė farė mase gjerėsisė sė spektrit tematik, sikurse edhe janė formuluar nga UNESCO si lead agency nė realizimin e dekadės. Kėshtu  Komisioni Gjerman i UNESCO-s ka propozuar dhjetė temat e mėposhtme si tema vjetore pėr dekadėn:

bullet

Raporti me konsumin dhe ekonomizim i qėndrueshėm

bullet

Larmi kulturore

bullet

Shėndeti  dhe cilėsia e jetesės

bullet

Furnizimi me ujė dhe energji

bullet

Rezervatet e Biosferės si vende mėsimore

bullet

Lokalitetet e trashėgimisė botėrore si  vende mėsimore

bullet

Edukimi i qėndrueshmėrisė nė shoqėrinė e dijeve

bullet

Pjesėmarrja e qytetarėve dhe "good governance"

bullet

Luta kundėr varfėrisė pėrmes projekteve pėr zhvillim tė qėndrueshėm

bullet

Drejtėsia mes brezve: tė drejtat e njeriut dhe orientimi etik

[nga: Deklarata e Komisionit Gjerman tė UNESCO-s nė Hamburg mbi Dekadėn e Kombeve tė Bashkuara "Edukim pėr zhvillim tė qėndrueshėm " datė 11. korrik 2003; http://www.unesco.de/c_bibliothek/erkl_hv63.htm]
 


"
Nėse bota jonė duhet tė funksionojė nė mėnyrė tė qėndrueshme, atėherė kjo u pėrket dhe kėrkohet tė gjithė njerėzve nė mėnyrėn e tyre tė jetesės. Pėr tė marrė pjesė nė procese tė tilla kėrkimi  - sepse kjo ėshtė qėndrueshmėria nė rastin tonė konkret – kėrkohet prej gjithėsecilit njė shkallė e lartė kompetence vetėreflektive, sociale dhe politike si dhe gatishmėria dhe aftėsia pėr tė kontribuar pėrtej fushės sė ngushtė personale."

[Martin K.,
Mėsues nė arsimimin e tė rriturve; nė: mjedisi & edukimi 3/2004, f. 5]
 

Struktura e Kompleksit tematik Qėndrueshmėria

bullet

Kursi bazė 1 trajton pyetjen "Ēfarė do tė thotė qėndrueshmėri?". Kėtu ėshtė e qartė, qė bėhet fjalė pėr njė koncept tepėr ambicioz, pasi ai kėrkon ndryshime tė thella nė fushat e politikės, shoqėrisė dhe ekonomisė... [... mė shumė]
 

bullet

Kursi bazė 2 tregon se ēfarė dhe si mund tė kontribuojė gjithsecili, qė tė mundėsohet fillimi i kthesės drejt qėndrueshmėrisė. Si shembuj mund tė pėrmenden ndėr tė tjera tregtia e drejtė, konsumi dhe turizmi i  qėndrueshėm. Ēėshtja kryesore ėshtė: "Si veproj unė nė mėnyrė tė qėndrueshme?" ... [... mė shumė]
 

bullet

Kursi bazė 3 prezanton mė tė suksesshmin deri mė sot tė modeleve pėr realizimin e konceptit tė qėndrueshmėrisė, axhendėn 21 respektivisht Axhendėn Lokale 21: "Si funksionon njė axhendė lokale 21?" ... [... mė shumė]
 

bullet

Kursi bazė 4 trajton nė mėnyrė ekzemplare njėrin nga problemet globale mė urgjente, ndryshimin e klimės: Cili ėshtė efekti serė, cilat janė shkaqet e tij, ēfarė gazesh serė ekzistojnė, cilat janė pasojat e ngrohjes sė tokės etj. – Ēėshtja kryesore  ėshtė: "Si mund tė mbrohet klima?" ... [... mė shumė]
 

bullet

Kursi bazė 5 i kushton vėmendje disa disa problemeve qendrore nė rrugėn drejt zhvillimit tė qėndrueshėm. Kėtu ėshtė i nevojshėm njė ndryshim shumė i thellė. Terma tė tjerė kyēe janė globalizimi, zhvillimi dhe drejtėsia ... [... mė shumė]
 

Pėr orientim vihet nė dispozicion – sikurse edhe nė rastin e tė gjithė librave metodikė D@dalos-Online - njė Listė pėrmbajtjeje dhe njė Pėrmbledhjeje grafike.

[Autor: Ragnar Müller]

[Kreu i faqes]

 

Temat:  Web 2.0 I Tė drejtat e njeriut I Udhėrrėfyesit I Demokracia I Partitė I Evropa I Globalizimi I Kombet e Bashkuara I Qėndrueshmėria

Metodat:    Didaktika politike    II    Pedagogjia e paqes    II    Metodat

     

Kjo ofertė online ėshtė zhvilluar nga  agora-wissen, Shoqata e Shtutgartit pėr pėrēim dijesh rreth mediave tė reja dhe edukimit politik (GbR). Nė rast pyetjesh ose vėrejtjesh drejtohuni Ju lutemi te ne.