|
| |
Ēfarė ndėrmerr politika pėr tė ulur emetimet e gazeve serė?
Nivel global
Konventa e Pėrgjithshme mbi Klimėn
u nėnshkrua nė vitin 1992 nė "samitin global" tė Kombeve tė Bashkuara nė
Rio de Janeiro nga 154 shtete. Sipas saj, shtetet industriale marrin pėrsipėr tė
reduktojnė emetimet e gazeve serė. Krahas kėsaj u mor vendimi pėr tė zhvilluar
me shtetet kontraktuese konferenca periodike mbi temėn e mbrojtjes sė klimės.
Konventa e Pėrgjithshme mbi klimėn hyri nė fuqi nė vitin 1994 dhe ndėrkohė
ėshtė ratifikuar nga pothuajse tė gjitha shtetet e botės.
Internet: Faqe e Konventės:
http://unfccc.int,
Teksti i Konventės nė disa gjuhė:
http://unfccc.int/essential_background/convention/background/items/2853.php
Protokolli
i Kiotos
u
miratua
nga shtetet
kontraktuese
nė
vitin 1997 nė Konferencėn e Tretė mbi Klimėn, zhvilluar nė Kioto. Kėtu shtetet
industriale marrin pėrsipėr nė mėnyrė tė detyrueshme, qė nė periudhėn 2008 deri
2012 tė ulnin emetimet e tyre tė pėrbashkėta tė 6
gazeve serė mė tė rėndėsishme
nė njė vlerė prej tė pakten 5% nėn nivelin e vitit 1990. Ėshtė ruajtur edhe njė
sistem i kontrollit tė zbatimit tė detyrimeve. Mė tej u vendos tė ngriheshin
fonde, tė cilat do tė mbėshtesnin vendet nė zhvillim nė kuadėr tė masave
pėr mbrojtjen e klimės. Megjithėse SHBA dhe Australia u tėrhoqėn nga Protokolli
i Kiotos,
ai pas ratifikimit nga ana e Rusisė mundi tė hynte nė fuqi nė datėn
16.02.2005.
Deri tani Protokollin e Kyoto-s e kanė ratifikuar 141 shtete.
Internet: Mbi Protokollin e Kyoto-s:
http://unfccc.int/kyoto_mechanisms/items/1673.php,
Teksti i Protokollit nė disa gjuhė:
http://unfccc.int/essential_background/kyoto_protocol/background/items/1351.php
[Njė
pėrmbledhje kronologjike tė ngjarjeve tė shėnuara nė politikėn ndėrkombėtare
pėr mjedisin e gjeni nė njė
faqe mė vete]
Niveli Kombėtar
Nė nivel kombėtar dhe rajonal politika ndikon zhvillimin e industrisė dhe
ekonomive private, duke ofruar ngacmimin
pėr njė sjellje mė miqėsore pėr klimėn , p.sh. pėrmes
 |
Dėnimit tė sjelljeve, qė dėmtojnė klimėn, si p.sh. pėrmes tatimit tė konsumit
tė energjisė (Eko-tatimet) |
 |
Shpėrblimit tė sjelljes miqėsore ndaj klimės, p.sh. pėrmes mbėshtetjes
financiare tė impianteve solare, tė masave pėr izolimin
termik
etj. |
Niveli Evropian
Pėrdorimi i kėtyre instrumenteve tė politikės pėr klimėn ėshtė i mundshėm edhe
tej kufijve shtetėrorė, sikurse e tregon edhe lanēimi i
tregtisė sė emetimeve nga
Bashkimi Evropian nė vitin 2005. Kjo masė shfrytėzon mekanizmat e ekonomisė sė
tregut pėr mbrojtjen e klimės dhe ėshtė objekt i njė diskutimi shumė kontrovers.
Parimet bazė janė si mė poshtė:
Pėrdoruesit e impianteve, qė tė kushtėzuar nga fusha e pėrdorimit tė tyre
ēlirojnė njė sasi veēanėrisht tė madhe CO2, duhet tė zotėrojnė tė drejta emetimi
pėr sasinė e CO2 konsumuar prej tyre. Kush ēliron nė ajėr mė pak CO2 se
ēparashikojnė tė drejtat e tij tė emetimit, mund ti shesė ato; kush do qė tė
ketė mė
shumė emetime, duhet tė blejė tė drejtat e emetimit. Nė kėtė mėnyrė
pėrmes numrit tė caktuar tė tė drejtave tė emetimit emetimet e CO2 do tė
kufizohen. Nė tė njėjtėn kohė reduktimi i ēlirimit tė CO2, pėrmes shitjes sė tė
drejtave tė tepėrta tė emetimit (Shpėrblim i sjelljes miqėsore ndaj klimės).
[Autore: Dipl.Biol. Marietta Enss, Redaktimi: Ragnar Müller]
[Kreu i
faqes]
|