Politika e klimės
Lart Gazet serė Mbrojtja e klimės Politika e klimės Kronologji Rryma e Gjirit

 


 

Qėndrueshmėria

Ēfarė ndėrmerr politika pėr tė ulur emetimet e gazeve serė?


Nivel global


 Konventa e Pėrgjithshme mbi Klimėn  u nėnshkrua nė vitin 1992 nė "samitin gl
obal" tė Kombeve tė Bashkuara nė Rio de Janeiro nga 154 shtete. Sipas saj, shtetet industriale marrin pėrsipėr tė reduktojnė emetimet e gazeve serė. Krahas kėsaj u mor vendimi pėr tė zhvilluar me shtetet kontraktuese konferenca periodike mbi temėn e mbrojtjes sė klimės. Konventa e Pėrgjithshme mbi klimėn  hyri nė fuqi nė vitin 1994 dhe ndėrkohė ėshtė ratifikuar nga pothuajse tė gjitha shtetet e botės.

Internet: Faqe e Konventės
: http://unfccc.int, Teksti i Konventės nė disa gjuhė: http://unfccc.int/essential_background/convention/background/items/2853.php


 
Protokolli i  Kiotos  u miratua nga shtetet kontraktuese nė vitin 1997 nė Konferencėn e Tretė mbi Klimėn, zhvilluar nė Kioto. Kėtu shtetet industriale marrin pėrsipėr nė mėnyrė tė detyrueshme, qė nė periudhėn 2008 deri 2012 tė ulnin emetimet e tyre tė pėrbashkėta tė 6 gazeve serė mė tė rėndėsishme  nė njė vlerė prej tė pakten 5% nėn nivelin e vitit 1990. Ėshtė ruajtur edhe njė sistem i kontrollit tė zbatimit tė detyrimeve. Mė tej u vendos tė ngriheshin fonde, tė cilat do tė mbėshtesnin vendet nė zhvillim nė kuadėr tė  masave pėr mbrojtjen e klimės. Megjithėse SHBA dhe Australia u tėrhoqėn nga Protokolli i Kiotos, ai – pas ratifikimit nga ana e Rusisė – mundi tė hynte nė fuqi nė datėn 16.02.2005. Deri tani Protokollin e Kyoto-s e kanė ratifikuar 141 shtete.

Internet: Mbi Protokollin e Kyoto-s
: http://unfccc.int/kyoto_mechanisms/items/1673.php, Teksti i Protokollit nė disa gjuhė: http://unfccc.int/essential_background/kyoto_protocol/background/items/1351.php


[
Njė pėrmbledhje kronologjike tė ngjarjeve tė shėnuara nė politikėn ndėrkombėtare pėr mjedisin e gjeni nė njė faqe mė vete]


Niveli Kombėtar

Nė nivel kombėtar dhe rajonal politika ndikon zhvillimin e industrisė dhe  ekonomiv
e private, duke ofruar   ngacmimin pėr njė sjellje mė miqėsore pėr klimėn , p.sh. pėrmes

bullet Dėnimit tė sjelljeve, qė dėmtojnė klimėn, si p.sh. pėrmes tatimit tė konsumit tė energjisė (Eko-tatimet)
bullet Shpėrblimit tė sjelljes miqėsore ndaj klimės, p.sh. pėrmes mbėshtetjes financiare tė impianteve solare, tė masave pėr izolimin termik etj.


Niveli Evropian

Pėrdorimi i kėtyre instrumenteve tė politikės pėr klimėn ėshtė i mundshėm edhe tej kufijve shtetėrorė, sikurse e tregon edhe lanēimi i  tregtisė sė emetimeve  nga Bashkimi Evropian nė vitin 2005. Kjo masė shfrytėzon mekanizmat e ekonomisė sė tregut pėr mbrojtjen e klimės dhe ėshtė objekt i njė diskutimi shumė kontrovers. Parimet bazė janė si mė poshtė:

Pėrdoruesit e impianteve, qė tė kushtėzuar nga fusha e pėrdorimit tė tyre ēlirojnė njė sasi veēanėrisht tė madhe CO2, duhet tė zotėrojnė tė drejta emetimi pėr sasinė e CO2 konsumuar prej tyre. Kush ēliron nė ajėr mė pak CO2 se ē’parashikojnė tė drejtat e tij tė emetimit, mund t’i shesė ato; kush do qė tė ketė mė
shumė emetime, duhet tė blejė tė drejtat e emetimit. Nė kėtė mėnyrė pėrmes numrit tė caktuar tė tė drejtave tė emetimit emetimet e CO2 do tė kufizohen. Nė tė njėjtėn kohė reduktimi i ēlirimit tė CO2, pėrmes shitjes sė tė drejtave tė tepėrta tė emetimit (Shpėrblim i sjelljes miqėsore ndaj klimės).

[Autore: Dipl.Biol. Marietta Enss, Redaktimi: Ragnar Müller]

[Kreu i faqes]

 

Temat:  Tė drejtat e njeriut I Udhėrrėfyesit I Demokracia I Partitė I Evropa I Globalizimi I Kombet e Bashkuara I Qėndrueshmėria

Metodat:    Didaktika politike    II    Pedagogjia e paqes    II    Metodat

     

Kjo ofertė online ėshtė zhvilluar nga  agora-wissen, Shoqata e Shtutgartit pėr pėrēim dijesh rreth mediave tė reja dhe edukimit politik (GbR). Nė rast pyetjesh ose vėrejtjesh drejtohuni Ju lutemi te ne.