Rryma e Gjirit
Lart Gazet serė Mbrojtja e klimės Politika e klimės Kronologji Rryma e Gjirit

 


 

Qėndrueshmėria

Rryma e Gjirit tė Meksikės

Oqeanet lidhen mė njėri-tjetrin pėrmes sistemesh tė mėdha rrymash. Kėto rryma oqeanike– pa llogaritur qarkullimin atmosferik – janė faktori mė i rėndėsishėm pėr ekuilibrin global tė temperaturės. Ato vihen nė lėvizje nga ndryshimet e temperaturės dhe tė pėrmbajtjes sė kripės nė ujin e oqeanit. Uji i ftohtė dhe i pasur  nė kripė ulet, pasi ka njė dendėsi mė tė madhe se uji i ngrohtė dhe me pėrmbajtje mė tė vogėl kripe. Ndėrhyrjet nė temperaurėn apo nė pėrmbajtjen e kripės sė ujit tė oqeanit ēojnė nė ndryshime me pasoja tė paparashikueshme tė rrymave gobale oqeanike
.



[Pamja: Ministria Federale pėr Mjedisin, Mbrojtjen e Natyrės dhe sigurinė ndaj Reaktorėve Bėrthamorė]

Rryma e Gjirit tė Meksikės – e thėnė mė saktė njė degė e rrymės sė Gjirit, rryma e Atlantikut Verior – transporton ujė tė ngrohtė, tropik nga Gjiri i Meksikės nė drejtim tė Evropės sė Veriut. Kėshtu favorizohet klima e Evropės Perėndimore dhe Veriore, e cila ėshtė tejet e butė pėr gerėsinė gjeografike nė tė cilėn ndodhet ("Boiler-i i Evropės").

Uji sipėrfaqėsor, i ngrohtė nė temperaturė 10°C dhe i pasur nė kripė rrjedh nga Gjiri i Meksikės nė Atlantikun Verior. Erėra tė ftohta arktike e ftohin atė deri nė rreth 3°C. Nė dimėr uji ngrin pjesėrisht, ku akulli ka vetėm pak kripė.

Pjesa e pangrirė e ujit tė detit ėshtė tani e ftohtė dhe ka njė pėrmbajtje tė lartė kripe. Pėr kėtė arsye ai ulet pėrpara Groenlandės dhe Islandės deri nė rreth 3000 m thellėsi deri nė fund tė detit dhe rrjedh si ujė i ftohtė sėrish nė drejtim tė jugut. Sa mė
shumė ujė i ftohtė thellėsish tė krijohet, aq mė shumė ujė i pasur me kripė del nė sipėrfaqe.

A mund tė ndodhė, qė Rryma e Gjirit tė shterė?

Pėrmes ngrohjes sė tokės intensifikohet qarkullimi global i ujit nė ajėr. Nė Trop
ik avullon mė shumė ujė, i cili bie nė formė shiu nė gjerėsitė e ndryshme gjeografike. Pėrveē kėsaj, si pasojė e ngrohjes sė tokės shkrijnė akujt arktikė nė dhe pėrreth Groenlandės  dhe ngrin mė pak ujė deti nė dimėr.

Kėta faktorė bėjnė, qė nė Atlantikun Verior tė rrjedhė gjithnjė e mė tepėr ujė i ėmbėl. Uji i ėmbėl, qė vjen nga Jugu, hollohet dhe nė njė moment tė caktuar nuk ėshtė mė aq i ftohtė dhe i kripur sa pėr tė rėnė nė thellėsi. Tani nuk rrjedh mė ujė i ngrohtė sipėrfaqeje. Rryma e Atlantikut Verior ka pushuar dhe nė Evropė bėn shumė mė freskėt.

Ndryshe nga filmi "The Day After Tomorro
w" (shih Kursin bazė 4) ekspertėt nė ēėshtje klime mendojnė se nuk do tė mbėrrijė njė epokė akullnajash. Krahas kėsaj, nė dekadat e ardhshme  pritet njė ndryshim rrėnjėsor i rrymave detare. Shumica e ekspertėve e shohin kėtė rrezik jo mė herėt se gjysma e dytė e shek. XXI.

[Autore: Dipl.Biol. Marietta Enss, Redaktimi: Ragnar Müller]

[Kreu i faqes]

 

Temat:  Tė drejtat e njeriut I Udhėrrėfyesit I Demokracia I Partitė I Evropa I Globalizimi I Kombet e Bashkuara I Qėndrueshmėria

Metodat:    Didaktika politike    II    Pedagogjia e paqes    II    Metodat

     

Kjo ofertė online ėshtė zhvilluar nga  agora-wissen, Shoqata e Shtutgartit pėr pėrēim dijesh rreth mediave tė reja dhe edukimit politik (GbR). Nė rast pyetjesh ose vėrejtjesh drejtohuni Ju lutemi te ne.