Kursi bazë 2: Parimet didaktike të edukimit politik

Përkufizim: Wolfgang Sander i përkufizon parimet didaktike si "instrumente konceptuale, me ndihmën e të cilave nga shumëllojshmëria e asaj, që është politike, mund të ndërtohen dhe strukturohen nga pikëpamja didaktike temat për objekte të të mësuarit. Parimet didaktike duhet ta bëjnë politikën të nxënëshme. Ato lidhin me njëra tjetrën dijet didaktike në funksion të planifikimit të përmbajtjeve mësimore".

[nga: Wolfgang Sander, Teoria e edukimit politik: Histori - koncepte didaktike - tendenca dhe probleme aktuale; në: i njëjti autor (bot.), Libër mbi edukimin politik, Seri shkrimesh të Zyrës Qendrore Federale për Edukimin Politik, Vëll 476, Bonn 2005, F.29]

Parimet didaktike, sikurse janë kristalizuar në diskutimin e fushës didaktike të dekadave të fundit, përbëjnë thelbin e didaktikës politike. Kështu ato operacionalizojnë objektivat e përgjithshme të edukimit politik, të cilat shpesh përmblidhen në formulën e shkurtuar "qytetar madhor dhe i përgjegjshëm" (mbi detyrat dhe qëllimet e edukimit politik shiko Kompleksin tematik Didaktika Politike).


Parimet didaktike qendrore të edukimit politik

 Formimi i një gjykimi të pavarur:  Në debatin, që zhvillohet në Gjermani në mënyrë veçanërisht intensive rreth didaktikës politike, ky parim cilësohet si  "Ndalim i imponimit". Ai e ka zanafillën në një takim të përfaqësuesve më të rëndësishëm të kësaj disipline  në vitin 1976 dhe prej atëherë formon bazën e edukimit politik në Gjermani e më gjerë. Teksti i marrëveshjes, i njohur edhe me emrin "Konsensusi i Beutelsbach-ut" është si më poshtë:

"1. Ndalimi i imponimit. Nuk është e lejueshme që ... ta zësh në befasi dhe të papërgatitur nxënësin me opinione të dëshiruara dhe kështu ... ta pengosh  'të krijojë një opinion të pavarur' (...). Pikërisht këtu shtrihet kufiri mes edukimit politik dhe indoktrinimit. Por indoktrinimi është i papajtueshëm me rolin e mësuesit në një shoqëri demokratike dhe me objektivin - gjithandej të pranuar - të madhorisë së nxënësit."

 Kontroversiteti  përbën parimin e dytë didaktik të rëndësishëm. Formulimi i Konsensusit të Beutelsbach-ut për të:

"2. Ajo që në shkencë dhe politikë është  kontroverse, duhet të jetë kontroverse edhe në mësim. Kjo kërkesë është e lidhur shumë ngushtë me të parën, sepse nëse pikëpamje të ndryshme nga njëra-tjetra ndrydhen, nëse alternativat nuk diskutohen, atëherë është hapur rruga drejt indoktrinimit..."

Me parimet e "Ndalimit të imponimit" dhe "Kontroversitetit" kemi përmendur dy parime didaktike të domosdoshme, të cilat kanë patur dhe vazhdojnë të kenë vlefshmëri  të pakufizuar. Ato shënojnë kufirin mes edukimit politik demokratik dhe indoktrinimit. Në fund të një njësie mësimore duhet të ketë disa zgjidhje për një problem të caktuar politik. Nxënësi apo pjesëmarrësi në seminar nuk duhet privuar nga zgjedhja e rrugës "më të mirë", madje kjo i duhet lënë gjykimit të tij apo të saj.

 Orientimi për nga interesat   si parim i tretë i Konsensusit të Beutelsbach-ut, në dallim nga dy të parat, ka qenë herë pas here objekt diskutimi - jo aq në sensin e heqjes së tij si të tillë por më shumë në funksion të plotësimit të tij, për shembull me dimensionin e orientimit për nga e mira e përgjithshme:

"3. Nxënësi duhet aftësuar të analizojë një situatë politike dhe të analizojë interesat e veta, si dhe të kërkojë rrugë dhe mjete të ndikojë gjendjen ekzistuese në përputhje me interesat e tij ..."

[Të gjitha citatet marrë nga: Hans-Georg Wehling, Konsensus à la Beutelsbach?; në: Siegfried Schiele/Herbert Schneider (bot.), Problemi i konsensusit në edukimin politik, Shtutgart 1977, f. 179-180]


Parime të tjera didaktike të edukimit politik

Përgjithësisht, duhet vënë re që parimet e ndryshme didaktike, si ato që përmenden më sipër dhe ato që do të vijojnë, mbivendosen dhe plotësojnë njëri-tjetrin, ato varen ngushtë nga njëri-tjetri. Parimet, që dalin në plan të parë, varen nga tema dhe grupi i synuar, por asnjë njësi mësimore nuk do t'i përmbajë ato të gjitha dhe në të njëjtën masë..

Dy parimet e para të Konsensusit të Beutelsbach-ut kanë një pozicion të diferencuar, pasi ato duhen respektuar gjithmonë pavarësisht nga tematika. Ai edukim politik, që bie ndesh me ndalimin e imponimit apo me parimin e kontroversiteit, nuk është profesional. Parime të tjera të rëndësishme janë si më poshtë:

 Orientimi për nga nxënësit:  Edukimi politik lidhet me përvojat dhe interesat e grupit të synuar (në rastin e edukimit të të rriturve ky parim quhet ndryshe ai i orientimit për nga pjesëmarrësit). Në rastin ideal materiali, që do të trajtohet, dhe mënyra se si do të trajtohet diskutohen gjerësisht në mënyrë të barabartë nga nxënësit dhe mësuesit. Ky parim tenton të realizojë në mënyrë konsekuente teorinë, sipas së cilës nxënësit nuk duhen parë si objekte të procesit mësimor.

 Orientimi për nga problemi:  Edukimi politik duhet të niset nga problemet reale dhe të përçojë kryesisht dije dhe kompetenca, të cilat janë të domosdoshme për trajtimin e problemeve. Aftësia për të zgjidhur problemet është më e rëndësishme se grumbullimi i dijes. Trajtimi i një tematike duhet të ndjekë gjithnjë rrugën nga e veçanta te e përgjithshmja, pra, induksionit duhet t'i jepet përparësi në krahasim me deduksionin.

 Ekzemplaritet:  Edukimi politik nuk mund t'i trajtojë temat asnjëherë deri në fund dhe duhet të kufizohet në disa aspekte të caktuara. Të mësuarit ekzemplar përbën një strategji të argumentuar të reduktimit të materialit dhe të kompleksitetit. Përzgjedhja e aspekteve që duhen trajtuar duhet që nga njëra anë  t'u referohet nxënësve dhe një problemi të caktuar, dhe nga ana tjetër të jetë ekzemplare për nga tema. Kjo do të thotë, në mënyrë të veçantë, që  "thelbi politik" i temës vendoset në qendër. Të mësuarit dhe të nxënët e suksesshëm ekzemplar mundësojnë identifikimin e strukturave dhe ligjshmërive të problemit të përzgjedhur, duke qenë në këtë mënyrë ngushtësisht të lidhur me parimin e orientimit për nga problemi. Të mësuarit ekzemplar është më i rëndësishëm sesa të synuarit drejt tërësisë perfekte.

 Orientimi drejt shkencës:  Edukimi politik duhet të jetë i ndërthurur ngushtë me shkencat referencë të tij, në mënyrë të veçantë me shkencën politike si shkenca e parë referencë.

 Aktualitet / Vizualitet:  Edukimi politik duhet të bëjë objekt, brenda mundësive të tij, probleme aktuale dhe sugjerimet e zgjidhjeve përkatëse. Përmbajtjet objekt të të mësuarit duhet të jenë sa më pak abstrakte dhe të përçohen në mënyrë sa më të qartë nga ana vizive dhe lehtësisht të fiksueshme. Së bashku me kriteret e përzgjedhëse të tilla si afërsia me tematikën dhe rëndësia e saj, këto elemente mund të çojnë në një rritje të motivimit të nxënësve apo pjeësmarrësve.

 Orientimi drejt veprimit:  Edukimi politik duhet që nga njëra anë të lejojë dhe mbështesë të mësuarit e pavarur si formë e qëndrueshme e përçimit të dijeve (p.sh. me anë metodash përkatëse sikurse është puna me projkete). Por nga ana tjetër ai duhet të merret edhe me ushtrimin e kompetencave bazë të demokracisë, pra të një repertori personal veprimesh për debatin dhe krijimin e opinionit politik (p.sh. përmes ushtrimit të kualifikimeve bazë si debatimi apo prezantimi).Këto kompetenca ushtrohen me anë metodash të orientuara për nga veprimi si loja plan, debati apo loja me role.
 

[Autor: Ragnar Müller]

[Kreu i faqes]

Temat:  Të drejtat e njeriut I Udhërrëfyesit I Demokracia I Partitë I Evropa I Globalizimi I Kombet e Bashkuara I Qëndrueshmëria

Metodat:    Didaktika politike    II    Pedagogjia e paqes    II    Metodat