Osnovni kurs 1
Na gore Osnovni kurs 1 Uvodi Lista linkova Sadržaj Pregled

 

Osnovni kurs 2
Osnovni kurs 3
Osnovni kurs 4
Osnovni kurs 5


 

Globalizacija

Pregled sekvenci

Osnovni kurs 1: Šta je globalizacija? (pokušaji definiranja)

Osnovni kurs 2: Dimenzije globalizacije (multidimenzionalnost)

Osnovni kurs 3: Uzroci globalizacije (multikauzalnost)

Osnovni kurs 4: Posljedice globalizacije

Osnovni kurs 5: Prijedlozi rješenja: Global Governance


Osnovni kurs 1: Šta je globalizacija?


Poteškoće sa globalizacijom počinju već kod pokušaja da se odredi pojam "globalizacija". Priznata i važeće definicija pojma "globalizacija" ne postoji ni u naučnoj ni u javnoj debati o globalizaciji. U tabeli koja sljedi pronaći ćete nekoliko pokušaja da se rasvijetli i približi pojam "globalizacija".

Globalizacija je ...

„... proces prevazilaženja istorijski nastalih granica. Ona je, dakle, sinonim za eroziju (ne za nestajanje) suvereniteta nacionalnih država i predstavlja 'odvajanje' tržišne ekonomije od moralnih pravila i institucionaliziranih veza društva ...“
[Elmar Altvater (Altfater)]

„... intenziviranje socijalnih veza širom svijeta i to tako da veoma udaljena mjesta bivaju povezana u toj mjeri da događaji u jednom mjestu koje je stotinama kilometara udaljeno mogu biti uzrokom ili posljedicom dešavanja u nekom drugom mjestu i obrnuto ...“
[Anthony Giddens (Entoni Gidens)]

„... kvantitativno i kvalitativno intenziviranje prekograničnih transakcija i istovremeno prostorno proširivanje tih transakcija ...”
[Ulrich Menzel (Ulrih Mencel)]

„... je najveća ekonomska i društvena promjena još od industrijske revolucije ...“
[Dirk Messner (Mesner) / Franz Nuscheler (Franc Nušeler)]

„... porast međusobne ovisnosti i integracije različitih ekonomija na cijelom globusu ...”
[Meghnad Desai]

„... proces porasta veza između društava i problema...“
[Johannes Varwick (Johanes Farvik)]

„... proces kojim se intenzivira konkurantnost na tržištu  ...“
[C. Christian von Weizsäcker (Kristijan fon Vajczeker)]

„... pokretanje snaga svjetskog tržišta i ekonomsko slabljenje država  ...“
[Schumann (Šuman) /Martin]

„... postala pojam koji se veoma inflatorno upotrebljava u političkim, publicističkim i privrednim debatama i pri tome s jedne strane označava 'prijetnju', a sa druge 'šansu' ...“
[Johannes Varwick (Johanes Farvik)]

„... socijalni proces tokom kojeg opada uticaj geografije (geografskih granica) na socijalni i kulturni angažman, a ljudi postaju svjesni slabljenja tog uticaja (...). Globalizacija ne implicira homogenizaciju (...). Ona više implicira veću povezanost i deteritorijalizaciju  ...”
[Malcolm Waters (Malkom Voters)]

„Dinamika globalizacije određena je ekonomskim snagama, ali se njene najopsežnije posljedice osjete u oblasti politike“ [Klaus Müller (Miler)].

Kompleksnost teme "Globalizacija" zahtijeva intenzivnu raspravu o pojmu. Tokom te rasprave svakako je potrebno pomenuti i prodiskutovati sljedeće tačke:

bullet

centralni aspekt "podizanja" granica i posljedice po nacionalne države koje se vežu za taj proces ("erozija"),
 

bullet

epohalni značaj koji se (analogno procesu industrijalizacije) pripisuje procesu globalizacije,
 

bullet

pitanje da li se radi o novom procesu ili je globalizacija postojala već i mnogo ranije, i da li je taj proces samo ubrzan krajem osamdesetih godina (varijanta po kojoj je globalizacija samo mit gotovo da više i ne postoji u debati o globalizaciji), 
 

bullet

razlikovanje između dva u osnovi različita pristupa pojmu "globalizacija - između uskog, ekonomskog razumijevanja pojma (npr. definicije Desai-ja ili Weizsäcker-a) na jednoj i širokog, socijalnog shvatanja pojma (npr. definicija Giddens-a) na drugoj strani, 
 

bullet

elementi povezivanja iznad svih razlika, prije svega centralna uloga koja se pojavljuje u gotovo svim pokušajima definisanja globalizacije - međusobna povezanost i ovisnost.

Objašnjenja pokušaja definisanja pojma "globalizacija"

Ekonomska dimenzija ima bez sumnje veliko značenje i ona je jedan od važnih uzroka i pokretača procesa globalizacije i u drugim oblastima. Pri tome se ni u kom slučaju ne smije zaboraviti da globalizacija obugvata mnogo više od rstuće integracije svjetske ekonomije i da se zbog toga ne smije ograničiti na ekonomske procese, što se esto dešava (vidi Osnovni kurs 2: Dimenzije globalizacije).

Mnoge različite naučne discipline (prije svega ekonomija, istorija, političke nauke i sociologija) imaju poteškoća u pronalaženju jedinstvene i općevažeće definicije pojma "globalizacija". Međutim, to ne treba da nas čudi, s obzirom na to da je ovaj zadatak sličan odgovoru na pitanje koliki je kvadrat kruga. 

Neki od kratkih citata koje smo imali priliku pročitati u tabeli (vidi gore) ukazuju na jedan veoma važan aspekt "podizanja" granica i na posljedice toga po necionalne države (Altvater). naići ćemo i na razumijevanje globalizacije kao uskog ekonomskog pojma (Desai, Weizsäcker). Epohalni značaj pojma "globalizacija" povezuje se sa epohalnim značejem industrijske revolucije (Messner/Nuscheler).

Varwick na jednom meta-nivou ukazuje na funkciju pojma "globalizacija" u javnoj raspravi, što jasno ukazuje na to da se o globalizaciji ne može primjereno govoriti, a da se ne govori o tome na koji način se raspravlja o pojmu "globalizacija". 

U više navrata se spominje važnost međusobne zavisnosti, povezivanja i razmjene (Menzel, Desai, Giddens, Varwick). Mnogi se pokušaji definisanja pojma "globalizacija" zadovoljavaju aspektom "rastuće povezanosti" (Varwick, Menzel), što i nije baš kritičan aspekt ali je u najširoj mjeri označava sadržaj globalizacije.

Altvater i Schumann/Martin naglašavaju jednu od kritičnih tačaka globalizacije - osamostaljivanje ekonomije, koju politika više ne može kontrolirati. 

... dalje do Osnovnog kursa 2: Dimenzije globalizacije

[Autor: Ragnar Müller]

[Početak stranice]

 

Teme:  Ljudska prava  I  Uzori  I  Demokratija  I  Partije  I  Evropa  I  Globalizacija  I  Ujedinjene nacije  I  Održivi razvoj

Metode:    Politička didaktika    II    Pedagogija mira    II    Metode

     


Ovu online ponudu političkog obrazovanja razvila je agora-wissen, študgartsko društvo za političko opismenjavanje putem novih medija (GbR). Ukoliko imate pitanja ili nekih sugestija, molimo Vas da nam se obratite.