|
| |
Pregled sekvenci
Osnovni kurs 1: Šta je globalizacija? (pokušaji
definiranja)
Osnovni kurs 2:
Dimenzije globalizacije (multidimenzionalnost)
Osnovni kurs 3:
Uzroci globalizacije (multikauzalnost)
Osnovni kurs 4:
Posljedice globalizacije
Osnovni kurs 5:
Prijedlozi rješenja: Global Governance
Osnovni kurs 1: Šta je globalizacija?
Poteškoće sa globalizacijom počinju već kod pokušaja da se odredi pojam
"globalizacija". Priznata i važeće definicija pojma "globalizacija" ne postoji
ni u naučnoj ni u javnoj debati o globalizaciji. U tabeli koja sljedi pronaći
ćete nekoliko pokušaja da se rasvijetli i približi pojam "globalizacija".
|
Globalizacija je ... |
|
„... proces prevazilaženja istorijski nastalih
granica. Ona je, dakle, sinonim za eroziju (ne za nestajanje) suvereniteta
nacionalnih država i predstavlja 'odvajanje' tržišne ekonomije od moralnih
pravila i institucionaliziranih veza društva ...“
[Elmar Altvater (Altfater)] |
„... intenziviranje socijalnih veza širom
svijeta i to tako da veoma udaljena mjesta bivaju povezana u toj mjeri da
događaji u jednom mjestu koje je stotinama kilometara udaljeno mogu biti
uzrokom ili posljedicom dešavanja u nekom drugom mjestu i obrnuto ...“
[Anthony Giddens (Entoni Gidens)] |
|
„... kvantitativno i kvalitativno
intenziviranje prekograničnih transakcija i istovremeno prostorno
proširivanje tih transakcija ...”
[Ulrich Menzel (Ulrih Mencel)] |
„... je najveća ekonomska i društvena promjena
još od industrijske revolucije ...“
[Dirk Messner (Mesner) / Franz Nuscheler
(Franc Nušeler)] |
|
„... porast međusobne ovisnosti i integracije
različitih ekonomija na cijelom globusu
...”
[Meghnad Desai] |
„... proces porasta veza između društava i
problema...“
[Johannes Varwick (Johanes Farvik)] |
|
„... proces kojim se intenzivira konkurantnost
na tržištu ...“
[C. Christian von Weizsäcker (Kristijan
fon Vajczeker)] |
„... pokretanje snaga svjetskog tržišta i
ekonomsko slabljenje država ...“
[Schumann (Šuman) /Martin] |
|
„... postala pojam koji se veoma inflatorno
upotrebljava u političkim, publicističkim i privrednim debatama i pri tome s
jedne strane označava 'prijetnju', a sa druge 'šansu' ...“
[Johannes Varwick (Johanes Farvik)] |
„... socijalni proces tokom kojeg opada uticaj
geografije (geografskih granica) na socijalni i kulturni angažman, a ljudi
postaju svjesni slabljenja tog uticaja (...). Globalizacija ne implicira
homogenizaciju (...). Ona više implicira veću povezanost i
deteritorijalizaciju ...”
[Malcolm Waters (Malkom Voters)] |
|
„Dinamika globalizacije određena je ekonomskim
snagama, ali se njene najopsežnije posljedice osjete u oblasti politike“
[Klaus Müller (Miler)]. |
Kompleksnost teme "Globalizacija"
zahtijeva intenzivnu raspravu o pojmu. Tokom te rasprave svakako je potrebno
pomenuti i prodiskutovati sljedeće tačke:
 |
centralni aspekt "podizanja"
granica i posljedice po nacionalne države koje se vežu za taj proces
("erozija"),
|
|
epohalni značaj koji se (analogno
procesu industrijalizacije) pripisuje procesu globalizacije,
|
|
pitanje da li se radi o novom
procesu ili je globalizacija postojala već i mnogo ranije, i da li je taj proces
samo ubrzan krajem osamdesetih godina (varijanta po kojoj je globalizacija samo
mit gotovo da više i ne postoji u debati o globalizaciji),
|
|
razlikovanje između dva u osnovi
različita pristupa pojmu "globalizacija - između uskog, ekonomskog razumijevanja
pojma (npr. definicije Desai-ja ili Weizsäcker-a) na jednoj i širokog,
socijalnog shvatanja pojma (npr. definicija Giddens-a) na drugoj strani,
|
|
elementi povezivanja iznad svih
razlika, prije svega centralna uloga koja se pojavljuje u gotovo svim pokušajima
definisanja globalizacije - međusobna povezanost i ovisnost.
|
Objašnjenja pokušaja
definisanja pojma "globalizacija"
Ekonomska dimenzija ima bez sumnje veliko značenje i ona je jedan od važnih
uzroka i pokretača procesa globalizacije i u drugim oblastima. Pri tome se ni u
kom slučaju ne smije zaboraviti da globalizacija obugvata mnogo više od rstuće
integracije svjetske ekonomije i da se zbog toga ne smije ograničiti na
ekonomske procese, što se esto dešava (vidi Osnovni
kurs 2: Dimenzije globalizacije).
Mnoge različite naučne discipline (prije svega ekonomija, istorija, političke
nauke i sociologija) imaju poteškoća u pronalaženju jedinstvene i općevažeće
definicije pojma "globalizacija". Međutim, to ne treba da nas čudi, s obzirom na
to da je ovaj zadatak sličan odgovoru na pitanje koliki je kvadrat kruga.
Neki od kratkih citata koje smo imali priliku pročitati u tabeli (vidi gore)
ukazuju na jedan veoma važan aspekt "podizanja" granica i na posljedice toga po
necionalne države (Altvater). naići ćemo i na razumijevanje globalizacije kao
uskog ekonomskog pojma (Desai, Weizsäcker).
Epohalni značaj pojma "globalizacija" povezuje se sa epohalnim značejem
industrijske revolucije (Messner/Nuscheler).
Varwick na jednom meta-nivou ukazuje na funkciju pojma "globalizacija" u javnoj
raspravi, što jasno ukazuje na to da se o globalizaciji ne može primjereno
govoriti, a da se ne govori o tome na koji način se raspravlja o pojmu
"globalizacija".
U više navrata se spominje važnost međusobne zavisnosti, povezivanja i razmjene (Menzel, Desai, Giddens, Varwick).
Mnogi se pokušaji definisanja pojma "globalizacija" zadovoljavaju aspektom
"rastuće povezanosti" (Varwick, Menzel), što i nije baš kritičan aspekt ali je u
najširoj mjeri označava sadržaj globalizacije.
Altvater i Schumann/Martin naglašavaju jednu od kritičnih tačaka globalizacije -
osamostaljivanje ekonomije, koju politika više ne može kontrolirati.
[Autor: Ragnar Müller]
[Početak
stranice]
|
