|
| |
Konferencat botėrore tė
viteve '90-tė si shembull pėr Global Governance
Konferencat botėrore tė
viteve 90 formojnė pikėnisje tė rėndėsishme pėr Global Governance. Nė
kėto konferenca mamuthėsh
mblidheshin mijėra pėrfaqėsues qeverish, gazetarė dhe pėrfaqėsues
Organizatash Jo-Qeveritare. Veēanėrisht pjesėmarrja e OJQ-ve vlerėsohet si
fillimi i njė epoke tė re nė politikėn botėrore. Tabela e mėposhtme liston
konferencat mė tė rėndėsishme:
|
Logoja |
Viti |
Vendi |
Tema |
Link |
|

|
1990 |
New York |
Femijet |
...
mė tepėr |
|

|
1992 |
Rio de Janeiro |
Mjedisi
dhe Zhvillimi |
...
mė tepėr |
|

|
1993 |
Vjenė |
Tė drejtat e njeriut |
...
mė tepėr |
|

|
1994 |
Kairo |
Popullsia |
...
mė tepėr |
|

|
1995 |
Kopenhagen |
Zhvillimi
Social |
...
mė tepėr |
|

|
1995 |
Peking |
Gratė |
...
mė tepėr |
|

|
1996 |
Istanbul |
Banimi |
...
mė tepėr |
Nė
vitin 1994 nė Kajro morėn pjesė 3500 pėrfaqėsues qeverie, 3800
gazetarė dhe 4000 pėrfaqėsues tė OJQ-ve.
Nė lidhje me tė gjitha konferencat gjenden nė
internet informacione tė shumta. Njė pikėnisje tjetėr tė rėndėsishme pėr
Global Governance e pėrbėjnė raportet
e mėposhtme botėrore:
 | 1972 Club of Rome: Kufijtė
e rritjes ekonomike |
 | 1976
Tinbergen-Raport:
Reforma e rendit ndėrkombėtar |
 | 1980
Brandt-Raport:
Sigurimi i mbijetesės |
 | 1982
Palme-Raport:
Siguria e pėrbashkėt |
 | 1987
Brundtland-Raport:
E ardhmja jonė e pėrbashkėt |
 | 1990
Nyerere-Raport:
Sfida e Jugut |
 | 1993
Grupi i
Lisbonės: Kufijtė e konkurrencės |
 | 1995 Commission on Global Governance:
Fqinjė
nė njė botė (Origjinali: Our Global Neighbourhood) |
 | 2001
Picco-Manifest
(Initiative e Kofi Annan): Ura drejt sė ardhmes |
Raporti
i Commission on Global Governance bėn pjesė nė pikat qendrore tė referencės
nė diskutimin rreth qeverisjes botėrore dhe reformės sė Kombeve tė
Bashkuara. Fragmenti i tekstit tė mėposhtėm nga dy pėrfaqėsues tė rėndėsishėm
tė konceptit tė Global Governance trajton raportet dhe konferencat botėrore
si elemente kyē nė rrugėn drejt kėtij koncepti:
"Willy Brandt e solli konceptin e Global Governance nė raportin e tij
(1980) pėrmes njė analize tė menēur nė pikėn: Duam ne apo jo: e shohim
veten tė pėrballemi gjithnjė e me mė shumė probleme, qė kanė tė bėjnė me
tė gjithė njerėzimin, ndaj edhe zgjidhjet e tyre duhen ndėrkombėtarizuar
gjithnjė e mė tepėr. Globalizimi i rreziqeve dhe sfidave
kėrkon njė
lloj 'politike tė brendshme botėrore', e cila shkon pėrtej kėmbanoreve tė
kishave dhe kufijve kombėtarė.
Njė tjetėr udhėrrėfyes nė konceptin e Global Governance ishte raporti i
paraqitur prej komisionit Brundtland nė vitin 1987 mbi Our Common Future,
i cili nė funksion tė krizave globale gjithnjė e mė tė mprehta nė fushėn
e mjedisit skicoi imazhin-motiv tė njė zhvillimi tė qėndrueshėm dhe nxorri
nė pah domosdoshmėrinė e zgjidhjeve globale dhe kooperative tė problemeve.
Ishte pikėrisht ky imazh, qė u gdhend pastaj nė vitin 1992 nė konferencėn
epokale tė Rio-s mbi Mjedisin dhe Zhvillimin (UNCED) duke marrė formėn e
programit tė veprimit quajtur
Axhenda 21
dhe
pjesėrisht nė konventa ndėrkombėtare (Konventat pėr kuadrin klimatik dhe ajo
pėr biodiversitetin). Tė gjitha komisionet dhe konferencat botėrore tė
viteve '90 u referoheshin interesave tė pėrbashkėta pėr mbijetesė
(global commons) dhe prej tyre rezultonin ide veprimesh globale, tė cilat
u tematizuan mė pas nga arkitektėt e Global Governance
Konferencat botėrore tė viteve '90 janė pėrcaktuar nė mėnyrė tė
goditur si elemente themelore tė Global Governance (Fues/Hamm), sepse
mbi to ėshtė inskenuar njė dramaturgji e re e politikės botėrore. Kėtu, pėrveē spektaklit, u ravijėzuan konstelacione
tė reja aktorėsh nė nivel
global, tė cilat tė linin tė kuptoje, se shtetet nuk mund tė vendosin si tė
duan nė ekskluzivitet diplomatik, sikurse nė Kongresin e Vjenės, dhe se ata
nuk kanė mė monopolin e formėsimit tė marrėdhėnieve ndėrkombėtare. Kėto
tendenca luanin nė zhvillimin e konceptit tė Global Governance njė rol tė rėndėsishėm,
megjithėse tė diskutueshėm."
[nga:
Dirk Messner/Franz Nuscheler, Koncepti Global Governance Stadi dhe
perspektivat; INEF-Report, fletorja 67/2003, Instituti
per zhvillimin dhe paqen]
[Autor: Ragnar Müller]
[Kreu i
faqes]
|