Kursi bazë 5: Linja zgjidhjeje - Global Governance

Nëse problemet marrin gjithnjë e më shumë karakter global, atëherë duhet të "globalizohet" edhe zgjidhja politike e problemit. Për këtë ekzistojnë koncepte të ndryshme deri në ngritjen e një shteti ndërkombëtar. Meqenëse kjo do të mbesë të paktën edhe për njëfarë kohe një utopi dhe, sipas mendimit të shumë të tjerëve, edhe e padëshirueshme, po kërkohen rrugë dhe mënyra të tjera të reja organizimi për politikën në epokën e globalizimit. Për këtë ka lindur termi "Global Governance". Global Governance përcaktohet si...

Tabela e mëposhtme përmbledh përpjekje të ndryshme për të përkufizuar Global Governance, të cilat përçojnë përshtypjen e parë në lidhje me dimensionet e rëndësisë dhe drejtimin e lëvizjes së linjave:

Global Governance si përgjigje ndaj problemeve globale

Shpërndarja e padrejtë e fitimeve, pezullimi i tatimeve përmes qendrave offshore, krizat ndërkombëtare si pasojë e lëvizjeve të paimagjinueshme spekulative të kapitalit, konkurrenca lokale shkatërrimtare për shkak të potencialit kërcënues të sipërmarrjeve multinacionale si dhe probleme të tjera pasojë të globalizimit (ekonomik) mund të trajtohen në mënyrë të përshtatshme vetëm në kuadrin global, ku aktorët duhet të bashkëpunojnë në të gjitha nivelet. E njëjta gjë vlen edhe për problemet globale te efektit serrë mbi migrimin dhe kriminalitetin ndërkombëtar deri përhapjen e armëve atomike, biologjike dhe kimike.

Për të gjitha këto, por edhe për probleme të tjeraë shteti kombëtar është shumë i vogël. Në këtë kuadër u realizua „zbutja e parë dhe e suksesshme e kapitalizmit“. Tanimë kufijtë e tij, përmes të cilëve ai përkufizohet në mënyrë standarte, janë në një raport disporporcioni me çkufizimin përmes globalizimit: Shteti kombëtar po gërryhet, funksione të rëndësishme shtetërore, siç është p.sh. garantimi i sigurisë së qytetarëve të tij në epokën e armëve të asgjësimit në masë, ai nuk mundet më t’i realizojë i vetëm.

Arkitektura e Global Governance

Vakuumin e lindur, mangësitë në normatim Global Governance kërkon t'i mbushë përmes bashkëpunimit ndërkombëtar – dhe këtu shteti kombëtar mbetet një nivel tepër i rëndësishëm normatimi – por edhe përmes formave të reja politike, veçanërisht përmes përfshirjes së shoqërisë civile (globale) dhe përforcimit të organizatave ndërkombëtare. Grafiku i mëposhtëm bën të qartë arkitekturën përkatëse:

Global Governance mes utopisë dhe domosdoshmërisë

„Global Governance nuk është një projekt romantik për një ‚botë të vetme‘ të shëndetshme, por një përgjigje realiste ndaj sfidave të globalizimit “, kështu argumenton Franz Nuscheler. Konceptet e Global Governance përpiqen të gjejnë linja zgjidhjesh për problemet ndërkombëtare. Domosdoshmëria e rrugëve të reja në zgjidhjen e problemeve është pothuaj diçka e padiskutueshme, megjithatë arkitektët e Global Governance e shohin veten shpesh objekt të qortimit, se projektet e tyre janë utopike.

Si duhet të funksionojë bashkëpunimi global në mënyrë efektive, nëse Shtetet e Bashkuara, si pushtet hegjemonial, të kërkojnë gjithnjë e më tepër të ecin vetëm, p.sh. duke dalë nga Protokolli i Kyotos, çka do të thotë një goditje e rëndë për përpjekjet në ndërtimin e një mbrojtjeje të klimës? E kush duhet ta koordinojë bashkëpunimin e shteteve, sipërmarrjeve?

Po edhe nëse do të mund të koordinohej një bashkëpunim efektiv: përmes kujt legjitimohen vendimet? Global Governance duhet të jetë në të njëjtën kohë efektive dhe demokratike. Të dyja këto kërkesa bazë ndërtojnë një raport të tendosur me njëra tjetrën.

Modelin më të përparuar të bashkëpunimit mes shteteve dhe shoqërive e shohim te Bashkimi Evropian (BE), i cili mund të vlejë eshe si laborator për Global Governance. Në kuadër të BE-së mund të shihet mjaft qartë dilema e tematizuar mes eficiences dhe demokracisë, ku duhet mbajtur vazhdimisht parasysh, që ngjashmëria mes shteteve evropiane është natyrisht shumë më e madhe se sa është standarti botëror.

Propozime për thellime në tematikë

1. BE si laborator për Global Governance - informacione të hollësishme mbi BE-në ofron serveri mbi Evropën (www.europa.eu.int) si dhe një kompleks tematik më vete në D@dalos [... mbi kompleksin tematik Bashkimi Evropian]

2. Kombet e Bashkuara (UN) si premisë për qeverisjen e botës - Informacione të hollësishme ofron faqja online e Kombeve të Bashkuara (www.un.org) si dhe nje kompleks tematik më vete në D@dalos [... mbi kompleksin tematik Kombet e Bashkuara]

3. Konferencat botërore të viteve '90 si shembull për Global Governance [... më tepër]

4. Axhenda 21 si shembull parade për Global Governance [... më tepër]

[Autor: Ragnar Müller]

[Kreu i faqes]