ATTAC
Lart

 


 

Globalizimi

Lėvizja e kritikėve tė globalizimit

Nė kuadėr tė problemeve vijuese le tė merremi me kritikėn drejtuar globalizimit. Lėvizja e „kundėrshtarėve tė globalizimit“ ka shkaktuar njė impakt publik tepėr tė madh, dhe kėrkesa qendrore tė kėsaj lėvizjeje janė tematizuar nga politika. 

Protestat pjesėrisht tė dhunshme gjatė njė seance tė Organizatės Botėrore tė Tregtisė (WTO) nė Seattle nga fundi i vitit 1999 u konsideruan nga pjesa mė e madhe si fillimi i njė lėvizjeje, qė u etiketua me mbishkrimin disi fatkeq tė „kundėrshtarėve tė globalizimit“. Pas kėtij mbishkrimi fshihet njė rrjet i ēlirėt organizatash dhe individėsh jashtėzakonisht heterogjene (nė pjesėn mė tė madhe shkencėtarė), si zėdhėnėsi i tė cilėve ndėrkohė ėshtė shndėrruar ATTAC (Association for the Taxation of Financial Transactions for the Aid of Citizens - www.attac.org). Teksti i mėposhtėm qartėson nė mėnyrė shembullore pikat kritike dhe linjat teorike tė zgjidhjeve paraqitur nga ATTAC.

Deklarata e Attac

[vendosur nė datėn 26.5.2002 me kėrkesė tė ATTAC nė Frankfurt/Main]

Globalizimi ėshtė njė shndėrrim rrėnjėsor i dimensioneve historike. Ai e ndryshon shoqėrinė me njė ritėm tepėr tė shpejtė dhe ndikon thellėsisht nė kushtet e jetės. Deri mė tani ai ėshtė dominuar nga interesa tė fuqishme ekonomike, nga banka tė mėdha, fonde investimesh, truste ndėrkombėtare dhe kapitalistė tė tjerė tė mėdhenj. Laitmotivi i tyre ėshtė neoliberalizmi. Sipas kėsaj ideologjie tė gjitha problemet shoqėrore mund tė zgjidhen mė sė miri, nėse do t’i lihen tregut dhe sipėrmarrjeve private. Gjithėsesi premtimi neoliberal, sipas tė cilit globalizimi sjell mirėqenie pėr tė gjithė, nuk ėshtė pėrmbushur, pėrkundrazi:
 
bullet

Humnera sociale mes Jugut dhe Veriut bėhet gjithnjė e mė e thellė: Ndėrsa tė pasurit vazhdojnė tė pasurohen, nė Botėn e Tretė rritet varfėria. Pėrmes krizave financiare dhe ekonomike shkatėrrohen brenda natės ekonomi tė tėra kombėtare dhe qindra mijėra vetė humbin vendin e tyre tė punės.

bullet

vendet e industrializuara ėshtė kthyer varfėria. Edhe te ne janė nė rritje pasiguria, pėrjashtimi dhe padrejtėsia sociale. Sistemet e sigurisė sociale  shkatėrrohen dhe janė tė kėrcėnuara nga privatizimi. Siguracionet pėr jetėn, shėndetėsia, edukimi shndėrrohen nė mall.

bullet

Demokracia minohet, pasi lojtarėt globalė (Global Players) diktojnė gjithnjė e mė tepėr politikėn duke pėrdorur kėrcėnimin e ndėrrimit tė "vendndodhjes".

bullet

Lindin pabarazi tė reja mes gjinive. Ērregullimi i tregjeve tė punės realizohet kryesisht me anė tė punės fleksible tė nėnpaguar apo tė papaguar tė grave. Sipas kėtij modeli tė fleksibilizuar dhe tė pambrojtur tė punės me kosto tė lirė nė shkallė botėrore ērregullohet dhe globalizohet edhe puna e burrave.

bullet

Globalizimi ka ēuar edhe nė njė rritje tė theksuar tė dhunės seksiste dhe tė strukturuar ndaj grave, si p.sh. nė tregtinė ndėrkombėtare  tė grave dhe fėmijėve. Po ashtu shumica e viktimave tė luftrave tė reja tė globalizuara janė gra dhe fėmijė.

bullet

Zgjidhja e problemeve tė mjedisit zvarritet. Bazat e natyrshme tė jetės shkatėrrohen pėrmes nėnvendosjes ndaj logjikės sė tregut.

bullet

Shumėllojshmėria kulturore sheshohet pėrmes njė industrie kulturore tė fuqishme ekonomikisht. Forca sugjestionuese e publicitetit dhe e logove tė firmave tė mėdha pėrcakton gjithnjė e mė fuqishėm orientimet pėr nga vlerat dhe imazhet, qė drejtojnė shoqėrinė.

bullet

Pėrveē arsyeve tė tjera janė edhe interesa hegjemoniale dhe burime tė reja lėnde tė parė (vaj dhe gaz), pėr sigurimin e tė cilave shtetet e pasura industriale bėjne plane ushtarake dhe ndėrhyrje luftarake. Globalizimi neoliberal ka sjellė shumė humbės dhe pak fitues. Ai stabilizon nė kėtė mėnyrė destabilizimin politik dhe ėshtė arsye pėr dhunė, luftė dhe terrorizėm, ēka ēon nė justifikimin e armatimit nė nivel botėror, tė militarizimit dhe varrosjes sė tė drejtave demokratike.

Ne kemi nevojė pėr njė politikė tjetėr

Globalizimi neoliberal nuk ėshtė aspak i pandryshueshėm dhe pa alternativa. Ai vihet nė funksionim nė mėnyrė tė orientuar qartė nga qeveritė e vendeve tė mėdha industriale  dhe me ndihmėn e Fondit Monetar Ndėrkombėtar (FMN), Bankės Botėrore dhe Organizatės Botėrore tė Tregtisė (OBT). Gjermania dhe Bashkimi Evropian luajnė nė kėtė kuadėr njė rol vendimtar si nga brenda (liberalizimi i tregjeve tė brendshme) ashtu edhe nė orientimin neoliberal tė ekonomisė botėrore.

Nė lidhje me kėtė ka patur dhe vazhdon tė ketė alternativa ekonomiko-politike dhe social-politike. Ne angazhohemi pėr njė rend ekonomik botėror ekologjik dhe solidar. Nė kėtė rend ka gjithnjė e mė tepėr bashkėpunim ndėrkombė
tar dhe njė zhvillim tė qėndrueshėm si tė Veriut ashtu edhe tė Jugut. Ne duam njė botė nė tė cilėn garantohet demokracia pėr tė gjithė njerėzit  dhe vazhdon tė ruhet shumėllojshmėria kulturore.

Kėto synime janė tė realizueshme vetėm nėse ka njė lėvizje tė fuqishme shoqėrore, qė vepron nė nivel ndėrkombė
tar. Attac ėshtė pjesė e kėsaj lėvizjeje, qė ėshtė formuar nė Seattle, Prage, Gjenove dhe vende tė tjera dhe qė po vijon tė zhvillohet ndėr tė tjera nė forumin botėror social tė Porto Alegre-s
.

 

bullet

Attac kėrkon tė kontribuojė si pjesė e lėvizjes jashtėparlamentare pėr njė demokratizim tėrėsor tė shoqėrisė.

bullet

Attac lufton pėr njė rend tė ri tė ekonomisė botėrore, nė tė cilin pasuritė e rruzullit janė tė shpėrndara nė mėnyrė tė drejtė dhe shfrytėzohen nė mėnyrė ekologjike.

bullet

Attac ėshtė pjesė pėrbėrėse e lėvizjes kundėr luftės dhe pėr paqe, sepse njė botė e drejtė pa paqe nuk do tė ishte e mundur.

Attac angazhohet pėr:
 

bullet

Fundin e luftrave dhe pėrgatitjeve pėr luftė si dhe pėr zgjidhje civile dhe paqėsore tė konflikteve. Ne refuzojmė militarizimin e politikės sė jashtme dhe dėrgimin e trupave tė Bundeswehr-it me mision nė luftė jashtė vendit.

bullet

Futjen e njė takse pėr transaksionet ndėrkombėtare, tė tė ashtuquajturės taksės Tobin dhe pėrdorimin e tė ardhurave pėr detyra ndėrkombtare nė fushėn e mjedisit dhe tė zhvillimit.

bullet

Mbylljen e oazeve tė taksave, rregullimin e derivateve dhe ndalimin e fondeve tejet spekulative (tė ashtuquajturat fondet Hedge).

bullet

Njė tatim mė tė fuqishėm tė tė ardhurave tė kapitalit dhe tė pasurive tė mėdha.

bullet

Zgjidhjen e krizės sė borxheve tė vendeve nė zhvillim, pėrfundimin e pėrshtatjes strukturore neoliberale si dhe shpėrbėrjen e diktaturės sė kreditorėve pėrmes njė procedure tė ndershme dhe transparente.

bullet

Njė rend tė tregtisė botėrore, qė u jep pėrparėsi interesave tė vendeve nė zhvillim, tė dizavantazhuarve nga ana sociale dhe ēėshtjeve tė mjedisit.

bullet

Institucionet ndėrkombėtare, qė u shėrbejnė kėtyre objektivave, dhe jo interesave tė vendeve industriale, trusteve dhe elitave tė korruptuara.

bullet

Njė Evropė demokratike dhe sociale, qė orientohet pėr nga nevojat e njerėzve dhe  solidariteti me pjesėt e tjera tė botės. Ne mbrohemi kundėr kufizimit tė sė drejtės pėr tė demonstruar, tė lirisė sė lėvizjes, tė drejtės sė shprehjes sė lirshme tė mendimit. Ne refuzojmė kriminalizimin e levizjes kundėr globalizimit neoliberal.

bullet

Njė reformė demokratike tė shėrbimeve publike. Ne luftojmė pėr njė nivel sigurie sociale, qė u mundėson tė gjithėve njė jetesė njerėzore tė denjė. Ne jemi kundėr privatizimit tė shėrbimeve publike dhe tė detyrave tė kujdesit publik si p.sh. tė sistemit tė shėndetėsisė apo tė edukimit si dhe tė furnizimit me ujė, sikurse kėrcėnon Marreveshja e GAT. Ne jemi kundėr privatizimit tė tė mirave publike dhe resurseve gjenetike.

bullet

Njė sistem tė siguracionit solidar pėr jetėn.

bullet

Njė rishpėrndarje dhe rivlerėsim tė punės  ekzistenciale dhe tė papaguar  nė kuadėr tė ndarjes sė punės nė nivel ndėrkombėtar dhe sipas gjinive.

bullet

Njė organizim social dhe ekologjik tė bujqėsisė. Ne refuzojmė produktet e  ndryshuara gjenetikisht dhe patentat e vlefshme pėr gjithė jetėn.

bullet

Rregullimin dhe kufizimin e pushtetit tė trusteve ndėrkombėtare dhe grumbullimeve tė pushtetit ekonomik  pėrmes kartelave dhe fuzioneve. Ne kėrkojmė ndėr tė tjera taksa mė tė larta pėr  sipėrmarrjet, paga qė garantojnė ekzistencėn, tė drejtė pune dhe bashkėvendosjeje pėr tė punėsuarit, norma barazie, standarte sociale dhe ekologjike.

Le ta marrim sė bashku nė dorė tė ardhmen e botės sonė!

[Kreu i faqes]

 

Temat Tė drejtat e njeriut  I  Modele  I  Demokracia  I  Partitė  I  Evropa  I  Globalizimi  I  Kombet e Bashkuara  I  Qėndrueshmėria

Metodat:    Didaktika politike    II    Pedagogjia e edukimit    II    Metodat

     
 

Kjo ofertė Online mbi edukimin politik u zhvillua nga agora-wissen, Shoqata e Shtutgartit pėr pėrēim dijesh pėrmes mediave te reja dhe edukimit politik. Nė rast pyetjesh apo vėrejtjesh drejtohuni Ju lutem te ne.