D@dalos - Globalizimi: Triadizimi

Globalizimi

Triadizim në vend të globalizimit?

Fragmenti i tekstit të mëposhtëm i grupit të Libonës tërheq shprehimisht vëmendjen në lidhje me faktin, që proceset e "globalizimit" ekonomik kufizohen në një pjesë të vogël shtetesh – triada – për këtë arsye do të ishte më e saktë të flitej për triadizim. Këtë aspekt e ilustron edhe grafiku i grupit të Lisbonës, i cili paraqet rrymat ndërkombëtare të kapitalit sipas destinacionit të tyre.Triadizim në vend të globalizimit?

"Globalizimi i sotëm është globalizim i një blloku. Për këtë arsye një koncept më i goditur për gjendjen aktuale do të ishte »Triadizimi«. Triadizim do të thotë, që proceset e integrimit teknologjik, ekonomk dhe sociokulturor janë më të depërtueshme, intensive dhe të rëndësishme në tre rajonet më të zhvilluara të botës (Japoni dhe vendet e industrializuara të Azisë Jugore dhe Juglindore, Evropën Perëndimore dhe Amerikën e Veriut) sesa në vendet më pak të zhvilluara apo mes atyre më pak të privilegjuara.

Triadizimi zhvillohet edhe në kokat e njerëzve. Japonezët, amerikanoveriorët dhe evropianoperëndimorët nisen nga fakti, se bota që ka rëndësi është bota e tyre. Pikërisht këtu gjendet dominanca kulturore dhe shkencore, epërsia teknike, mirëqenia ekonomike, pra dhe aftësia për të drejtuar dhe krijuar ekonominë dhe shoqërinë botërore.

Fenomeni i triadizimit tregohet përveç kësaj edhe në modelet gjeografike të aleancave strategjike të sipërmarrjeve. Nga 4200 marrëveshje strategjike bashkëpunimi lidhur nga firma të ndryshme në mbarë botën në periudhën 1980-1989, 92% kanë patur për palë kontraktuese Japoninë, Evropën Perëndimore dhe Amerikën e Veriut.

Statistikat ekzistuese mbi investimet e huaja direkte tregojnë gjithashtu, se Japonia, ShBA dhe Evropa Perëndimore në dhjetë vitet e fundit kanë ndërmarrë gjithnjë e më tepër investime reciproke. Triadizimi i investimeve të huaja direkte është rezultat i rrjedhave të investimeve, të cilat kanë sjellë një situatë ekonomike krejtësisht të ndryshme nga ajo e viteve '60 dhe '70.

Deri në fillim të viteve '80 vendet në zhvillim luanin një farë roli, qoftë edhe të kufizuar, si destinacion dhe fillesë e investimeve të huaja. Por në vitet '80 triada pushtoi katër të pestat e të gjitha rrjedhave të kapitalit ndërkombëtar. Kështu pjesa e vendeve në zhvillim ra nga 25 për qind në vitet '70 në një shifër prej 19 për qind (...). Vendet e triadës ndërveprojnë gjithnjë e më tepër me njëri tjetrin dhe procesi i integrimit të tyre ecën përpara.

Nëse qëllimi final është fitorja, atëherë mund të ketë vetëm pak fitues. Të humburit do të kufizohen nga jashtë dhe do të lihen të braktisur në gjendjen e tyre. Fituesit do të vazhdojnë të qëndrojnë së bashku dhe të integrohen gjithnjë e më tepër me njëri tjetrin. Domosdoshmëria për të ndërtuar ura mes të kufizuarve dhe të integruarve, e humbet rëndësinë e saj. Kështu, në të njëjtën kohë me globalizimin lind edhe nje ndarje e re e botës.

Përmes këtij procesi zgjidhjeje disa vende dhe rajone humbin gradualisht lidhjet e tyre me vende dhe rajone të tjera të botës, të cilët kanë një ekonomi të përparuar. Në vend që të marrin pjesë në procesin e ndërthurjes dhe integrimit reciprok në rritje, që lind në këtë botë të re globale, këto vende lëvizin në drejtim të kundërt. Ky proces zgjidhjeje prek pothuaj të gjitha vendet e Afrikës, pjesë të mëdha të Amerikës Latine dhe të Azisë me përjashtim të Azisë Juglindore si dhe vende të bllokut të dikurshëm të lindjes.

Shifrat ekzistuese flasin vetë: në vitin 1980 pjesa e 102 vendeve më të varfra të botës në shkëmbimin e mallrave arrinte ne shifren 7,9% e eksporteve botërore dhe 9% e importeve botërore. Vetëm dhjetë vjet më vonë këto shifra u ulën në përkatësisht 1,4 dhe 4,9 për qind. Nga ana tjetër pjesëmarrja e tre rajoneve të triadës u rrit nga 54,8% në 64 % e ekporteve botërore dhe nga 59,5 % në 63,8 % e importeve botërore.

Një tregues tjetër për këtë është fakti, që në vitin 1970 (…) pjesa e këtyre zonave përbënte 60,8 % të tregtisë botërore. Në vitin 1990 tregtia ndërkontinentale brenda secilit rajon përbënte 48,7%, ndërsa tregtia ndërkontinentale e tre rajoneve mes njëri tjetrit u ngrit në vlerën 24,9%. Pjesa e përgjithshme ne tregtinë e të tre rajoneve përbënte 73,6%. Pjesa e mbetur prej 26,4% mes Rusise dhe Evropës Lindore, Lindjes së Aftërt, Afrikës dhe Amerikës Latine.

I rëndësishëm është edhe ritmi i shpejtë i rritjes së tregtisë ndërkombëtare mes Azisë/Paqësorit dhe Evropës Perëndimore. Kjo tregti u rrit nga 6,3% në 10,2% respektivisht nga 27,1% në 33,4%. Në dallim nga kjo pjesa e Afrikës dhe Lindjes së Mesme u ul nga 14,1% ne vitin 1970 ne 9,9% në vitin 1990, ajo e Amerikës Latine nga 7,8% në 6,1% dhe ajo e bllokut të dikurshëm komunist nga 7,3% në 4,1%.

Me fjalë të tjera: Ekonomia botërore në njëzet vitet e fundit ka qenë karakterizuar nga një ulje graduale e shkëmbimit të mallrave mes ekonomive më të pasura, me ritme të shpejta rritjeje të Amerikës së Veriut, Evropës Perëndimore dhe Azisë nga njëra anë dhe pjesës tjetër të botës (veçanërisht Afrikës). Nëse llogaritet e njëjta tendencë edhe për njëzet vitet e ardhshme pjesa e Afrikës, e Lindjes së Afërt, Amerikës Latine, Rusisë dhe Evropës Lindore do të bjerë nga 39,2% (1970) në 26,4 %(1990) dhe 5 % (2020). Ky është proces zgjidhjeje. Kjo është ndarja e re mes botës globale të integruar gjithnjë e më tepër dhe pjesëve të tokës gjithnjë e më shumë të përjashtuara."

[Grupi i Lisbonës, kufijtë e konkurrencës. Globalizimi i ekonomisë dhe e ardhmja e njerëzimit, botim liçence për Zyrën Qendrore Federale për Edukim Politik , Bonn 1997, F. 108-112]

Shifra mbi ekonominë botërore

Tregtia brenda- dhe ndërrajonale në vitin 2000 (në miliarda dollarë)

drejt nga	Amerika e Veriut	Amerika Latine	Evropa Perënd.	Evropa Qendrore & Lindore	Afrika	Lindja e Mesme	Azia	Bota
Amerika e Veriut	421	174	195	6	12	20	229	1058
Amerika Latine	220	62	45	3	3	3	21	359
Evropa Perënd.	263	55	1654	129	59	60	199	2441
Evropa Qendrore & Lindore	12	6	147	72	3	7	20	271
Afrika	26	4	72	1	11	2	25	145
Lindja e Mesme	41	3	48	2	10	17	126	263
Azia	423	41	278	15	22	42	807	1649
Bota	1406	346	2438	229	120	150	1427	6186

[Burimi: WTO, http://www.wto.org]

Pjesa e rrymave brenda- dhe ndërrajonale të tregtisë në vëllimin e përgjithshëm të eksportit të mallrave të çdo rajoni në vitin 2000 (në përqindje)

drejt nga	Amerika e Veriut	Amerika Latine	Evropa Perënd.	Evropa Qendrore & Lindore	Afrika	Lindja e Mesme	Azia	Bota
Amerika e Veriut	39,8	16,5	18,5	0,6	1,1	1,9	21,6	100,0
Amerika Latine	61,3	17,3	12,5	0,8	0,8	0,8	5,8	100,0
Evropa Perënd.	10,8	2,3	67,8	5,3	2,4	2,5	8,2	100,0
Evropa Qendrore & Lindore	4,4	2,2	54,2	26,6	1,1	2,6	7,4	100,0
Afrika	17,9	2,8	49,7	0,7	7,6	1,4	17,2	100,0
Lindja e Mesme	15,6	1,1	18,3	0,8	3,8	6,5	47,9	100,0
Azia	25,7	2,5	16,9	0,9	1,3	2,5	48,9	100,0
Bota	22,7	5,6	39,4	3,7	1,9	2,4	23,1	100,0

[Burimi: WTO, http://www.wto.org]

[Kreu i faqes]

Temat: Të drejtat e njeriut  I Modele I Demokracia I Partitë I Evropa I  Globalizimi I Kombet e Bashkuara I Qëndrueshmëria

Metodat:    Didaktika politike    II    Pedagogjia e edukimit    II    Metodat



Kjo ofertë Online mbi edukimin politik u zhvillua nga a gora-wissen, Shoqata e Shtutgartit për përçim dijesh përmes mediave te reja dhe edukimit politik. Në rast pyetjesh apo vërejtjesh drejtohuni Ju lutem te ne.