U sledećem tekstu kroz dilemu sigurnosti skiciran je osnovni problem međunarodnih državnih sistema, koji proizilazi iz njihove anarhijske strukture.

"Međunarodni sistem je, što je njegova osnovna karakteristika, 'anarhičan'. Pritom se pojmom 'anarhičan' ne označava odsustvo pravila (nered ili haos) (...). Time se ne označava ni odsustvo međunarodno obavezujućih pravila; ona i dalje postoje. (...). Anarhija mnogo više označava formalno nepostojanje vlasti. Postoje razlike u vlasti među državama u međunarodnom sistemu koje rastu i učvršćuju se delimično i zbog mehanizama delovanja međunarodnog sistema postoji formalna hijerarhija, a ne postoji ni monopol jedne države svijeta nad upotrebom sile. Države su same zadužene za svoju sigurnost i zaštitu (za razliku od građana jedne države koji to nisu, već ih država osigurava i štiti), pa se o međunarodnom sistemu govori kao o sistemu u kojem država sama sebi pomaže. Unutar tog sistema državama je dozvoljeno da pokušaju da drže u ravnoteži svoje težnje ka sigurnosti sa drugim državama, te da s njima sklapaju sigurnosno-političke saveze, ali je ta saradnja među jednim brojem država uvek usmerena protiv nekih drugih država. Dva saveza koja su u velikoj meri određivala politiku posleratnog perioda bili su Severnoatlanski pakt na zapadnoj strani, osnovan 1949. godine sa ugovornom organizacijom pod imenom NATO, i Varšavski pakt na istočnoj strani, koji je postojao od 1955. do 1991. godine sa ugovornom organizacijom pod imenom WVO.

Iz gore spomenutih karakteristika sistema - anarhija, a time i potreba država da same sebi pomažu - u kombinaciji sa činjenicom da zapravo ne postoje defanzivna vojna sredstva proizilazi ključna dilema međunarodne politike. Nakon što ju je američki politkolog John H. Herz (Džon H. Herc) 1950. godine uveo kao pojam, ova dilema se naziva  dilemom o sigurnosti. Dilema se sastoji od toga da vojne mere, čak i ako ih država A preduzima sa defanzivnim ciljem, za državu B znače pretnju, nakon čega se država B naoružava, što opet pojačava osećaj nesigiurnosti kod države A. Ta spirala se proteže u beskonačnost, a osećaj sigurnosti jedne ili druge države se ne pojačava, već se, uprkos globalnom naoružavanju, smanjuje. Ukratko rečeno: U uslovima anarhije jednostrana težnja ka sigurnosti može kod drugoga da dovede do osećaja nesigurnosti, tako da dilema o sigurnosti predstavlja sistematsko objašnjenje za problem sigurnosti u međunarodnoj politici."

[Internationale Politik. Probleme und Grundbegriffe, Martin List u.a., Opladen 1995, S. 91-93]

[Početak stranice]