Topa nga Pakistani

Me rastin e Kampionatit Evropian të Futbollit 2004 në Portugali dhe Botërorit 2006 ne Evropë, topat e tregtuar në mënyrë të ndershme rivijnë në sytë e interesit publik. Nën moton tashmë të sprovuar „Fair Pay – Fair Play”, në shumë tregje botërore dhe grupe aksionesh  në kohën mes Kampionatit Evropian 2004 dhe atij Botëror 2006 do të startohen një sërë nismash. Sepse topat fair janë idealë për të tërhequr vëmendjen në lidhje me shanset e tregtisë së sportive. 

Në fakt prodhuesit e markave të mëdha morën përsipër me nënshkrimin e të ashtuquajturave Marrëveshje të Atalantës (Atalanta Agreements), të ndalojnë punën e fëmijëve në qepjen e topave të futbollit. Por Marrëveshja e Atalantës nuk vlen per të gjithë topat lodra apo ato të spoteve publicitare, por vetëm për ata topa, me të cilat luhet sport. Kështu një grup i madh prodhimesh nuk merren në konsideratë.

Tregtia Sportive ofron përveç topave të sportit edhe një alternativë të pranueshme nga pikëpamja shoqërore për topat e lojës dhe të spoteve publicitare, të cilët vinë gjithnjë e më shpesh nga Kina, një vend ku nuk njihen kushtet e  Organizatës Ndërkombëtare të Punës (ILO). Në këto kushte bën pjesë për shembull  edhe ndalimi i punës së fëmijëve.

Topa të tregtuar ndershmërisht

Firma pakistaneze për shtresat e mesme, Talon Sports, prodhon topa gepa sipas kritereve të Tregtisë së Ndershme. Për to paguhet një çmim më i lartë, që mesatarisht arrin në 1,15 Euro më shumë se çmimi i zakonshëm për topat e eksportit. Të ardhurat administrohen më pas nga Fondacioni Talon Fair Trade Society.

Në këtë fondacion kanë përfaqësuesit e tyre Talon, Organizata Jo-Qeveritare si dhe qepësit dhe qepëset. Këta të fundit marrin në varësi të cilësisë së topit një ngritje rroge nga 20 deri në 60 për qind. Kjo është e llogaritur në mënyrë të tillë, që dy të rritur për një ditë pune tetëorëshe në kushtet e tregtisë së ndershme të marrin një pagë minimalisht të përshtatshme.

Me lutjen e gepa-ve, porositë për qepjen e topave të tregtuar ndershëm u jepen në mënyrë mbiproporcionale grave. Fondacioni kujdeset, përveç kësaj, për programe të shumëllojshme në favor të qepëseve dhe qepësve. Me mjete financiare të fondacionit, Talon ngriti p.sh. në dy prej qendrave të tij të qepjes, ku punonin edhe gra, disa institucione parashkollore. Kështu, punëtoret nuk duhej të shqetësoheshin për përkujdesjen e fëmijëve të tyre, dhe, përveç kësaj, fëmijet e tyre mund të përgatiteshin kështu për shkollën duke rritur kështu shanset e të qenit të suksesshëm.

Fondacioni jep kredi edhe për sipërmarrje shumë të vogla (si p.sh. për ngritjen e dyqaneve me mallra të përzier). Që prej vitit 1998 kanë marrë kredi 280 punonjes dhe i kanë paguar sërish ato. Shumë e  rëndësishme ishte së fundmi edhe Qendra e Shëndetit, e cila përdoret në mënyrë intensive nga punonjësit dhe familjarët e tyre. Në shërbimet, që u ofrohen, bëjnë pjesë edhe trajtimi gratis në qendër, medikamentet falas dhe pagesa e shpenzimeve të tranferimit në spitale të tjera.

Histori (suksesi) e topave fair

Fushata e futbollit filloi në vitin 1998. Prej atëherë gepa ka arritur të shesë rreth  239.000 Topa. Me tepër se 91.000 Topa kanë pasur për destinacion Organizata Evropiane të Tregtisë së Ndershme dhe partnerë të tjerë bashkëpunimi  (p.sh. „Bukë për botën”).

Edhe pse ngritjen e çmimit e bënë të mundur shumë gjëra, pjesa e topave tregtuar ndershëm ka ende një pjesë shumë te vogël në përqindje të prodhimit të përgjithshëm Talon. Sa më të mëdha të jenë shitjet, aq më shumë arritje mund të ketë për qepëset dhe qepësit në vend. 

Që të mund të ofrojë artikuj të shumëllojshëm, gepa ka në program edhe topa më vulën e IMS (International Matchball Standards) dhe atë të FIFA-s.  Të dy llojet e topave janë aq cilësore, sa që i përmbushin kriteret për lojëra futbolli ndërkombëtare dhe kombëtare.

[Barbara Schimmelpfennig / Brigitte Frommeyer, gepa Fair Handelshaus]