|




| |
Çfare është Fair Play?
Fairness do të
thotë respektim i rregullave
të dakorduara, heqje
dorë nga
avantazhe të padrejta, barazi shansesh, sjellje e kujdesshme, respektim i
kundërshtarit sportiv dhe pranim i tjetrit. Fairness si sjellje
bazë sportive
dhe morale në
botën e sotme ndihet
e kërcënuar, dhe kjo jo
vetëm
në sport por
edhe në fusha
të tjera
të
bashkëjetesës
shoqërore.
Në
të
njëjtën
kohë, rregullat
e Fairness ofrojnë
mundësi
të realizueshme
për t'u orientuar
në
një
botë
gjithë
konkurrencë.


 |
Dhjetë
parime të edukimit Fair Play
1. Fair Play është shprehje e
një sjelljeje
njerëzore,
që duket
në sjelljen
e kujdesshme përkundrejt
vetvetes, të
tjerëve por edhe
përkundrejt
mjedisit dhe personave, që na
rrethojnë. Fair Play
dëshmohet
në
sport, por
jo vetëm
aty.
2. Fair Play është
cilësia
thelbësore
e pozicionit
në lidhjet
ndërnjerëzore
dhe në ato me mjedisin
rrethues. Apelet, ndalimet, dënimet nuk
janë mjete
të efektshme
për ta nxitur
atë
në
mënyrë
të vazhdueshme duke
gjithëpërfshirë
situatën.
Për
këtë duhen zgjedhur metoda vepruese
më
rezultative.
3. Sjellja e ndershme dhe e hapur presupozon disa aftësi
të
caktuara. Kujdesi, sinqeriteti, vetëbesimi,
vëmendja ndaj
të
tjerëve, si dhe
aftësia
për
të
vënë veten
në rolin e
të
tjerëve dhe
për
të
bashkëndjerë me ta
(empatia) janë
këto
parakushtet, për
të cilat ka
nevojë
një sjellje
e ndershme dhe që, si
të tilla, duhen
mbështetur dhe zhvilluar
më tej
në
mënyrë
konsekuente. Të
mësuarit moral do
të
thotë
punë e vazhdueshme me
personalitetin tënd. Sjellja e ndershme nuk mund t'u
mësohet -
në kuptimin
e ngushtë
të
fjalës -
të
tjerëve, por ajo mund
të
mësohet nga
të
tjerët
përmes
përjetimeve
në situata konkrete.
4. Këto
aftësi nxiten
në
një
atmosferë
mësimi, ku
janë
të mundura
marrëdhëniet
shoqërore, hapja dhe
mirëkuptimi.
5. Parimi i suksesit, që
në
një raport
konkurrence shprehet me fitore dhe
humbje, duhet të
zbusë disi
mprehtësinë e tij. Ato
që duhen
synuar, theksuar, vënë dukje dhe kultivuar
janë ndjesi
të tilla si
mirëqenia
shpirtërore, loja e përbashkët,
përjetimi i
lojtarëve, dhe
vetë
cilësia e
lojës.
6. E rëndësishme nuk
është
vetëm ajo,
që
bëjmë, por para
së gjithash
mënyra,
se si e bëjmë.
7. Ne jemi shembujt - jo fjalët
tona, por mënyra se si sillemi me
nxënëset/it,
mënyra se si zgjidhim konfliktet na
bën
të
besueshëm. |
8. Të sjellurit moral presupozon
pavarësi dhe
ndjenjë
vetëpërgjegjësie.
Për
këtë duhen krijuar rastet ku mund
të
mësohet,
p.sh. bashkëorganizimi i
mësimit apo
përcaktimi i rregullave formale
dhe joformale.
9. Gatishmëria dhe
aftësia
për
të zgjidhur konflikte duhet nxitur dhe
mbështetur
që
herët. Konfliktet nuk duhen
vlerësuar
vetëm si diçka negative; ato mund dhe
duhet të konceptohen edhe si
mundësi
për ndryshim dhe zhvillim, por edhe si
sfidë,
që
të vazhdohet
të punohet
më tej dhe
më
shumë me
temën Fair Play.
10. Qëllim final i edukimit Fair Play duhet
të
jetë edhe angazhimi i sa
më pak
arbitrave. Arbitri duhet të „transplantohet“
në secilin prej nesh. Kjo
shprehet edhe në citatin e fundit: „Secili
bën kujdes
të mos mashtrohet nga
fqinji i tij. Por do të
vijë dita, kur ai
të
fillojë
të
bëjë
kujdes, të mos
mashtrojë fqinjin e
tij.“
[Canadian
Olympic Association 1989; nga: Shoqata Olimpike Zviceriane në lidhje me
Shoqatën Olimpike Gjermane (Bot.): Edukim
për
më
tepër Fairplay. Impulse
për
jetën sociale -
në
sport, por jo vetëm
aty! Bern
1998]
Tekste të
mëtejshme rreth
temës Fair Play:
|
"Fair Play
do të
thotë jo
vetëm respektim i rregullave
të
lojës, Fair Play
përshkruan
edhe sjelljen e sportistit: Respektin e
kundërshtarit sportiv dhe
ruajtjen e integritetit të tij fizik dhe
psikik. Në
mënyrë
të ndershme sillet ai
sportist, që mendon duke u nisur nga pozicioni i tjetrit."
(Fragment i shkëputur nga "Deklarata e
Komitetit
Ndërkombtar
për Fair Play")
|
[Uli Jäger, Instituti për
Pedagogjinë e Paqes
Tübingen e.V.]
[Kreu i
faqes]
|