Sfidat
Lart Sfidat Veri-Jug

 


 

Pedagogjia e Paqes



Teksti i mëposhtëm nga Günther Gugel dhe Uli Jäger tërheq vëmendjen në lidhje me Sfidat aktuale për pedagogjinë e paqes, që kanë të bëjnë me termin qendror të globalizimit. Koncepti i ri i "të mësuarit global" përpiqet të përgatisë për këto sfida.

"Në debatin me luftën dhe paqen pyetja, se cilat janë strukturat e jo-paqes, dhe kërkimi  i kushteve të paqes janë pika referimi vendimtare për pedagogjinë e paqes. Të dyja këto „pika fikse“ kanë ndryshuar në mënyrë thelbësore në 15 vitet e shkuara. Me përfundimin e konfliktit dhe të globalizimit, që ecën me ritme gjithnjë e më të shpejta, në nivel ndërkombëtar dalin në skenë rreziqe të reja të paqes (terrorizmi, tipe të reja lufte, pretendime hegjemoniale), pa zgjidhur ende problemet e vjetra (p.sh. përhapja  e mëtejshme e armëve bërthamore).

Në të njëjtën kohë „bashkërritja“ e botës, e lidhur me rritjen e rëndësisë së aktorëve të rinj (Organizatat Joqeveritare) dhe me zhvillimin e mediave të reja mundëson kontakte dhe horizonte të reja, të panjohura deri tani, përtej gardhit të kufizimeve komb
ëtare. Ajo i hap vetvetes një dimension global të të mësuarit, përkundrejt të cilit, nisur nga historia e saj e lindjes,  ndihet e detyruar edhe pedagogjia e paqes.

Shken
cëtarët në mjedisin e pedagogjisë së paqes i mëshojnë faktit, se është i domosdoshëm një ndryshim gjithëpërfshirës i mentalitetit për të zhvilluar në mënyrë produktive dhe drejt „paqes“ tërësinë e konstelacionit politik të përshkruar. Në vend të një politike kombëtare interesash, pushteti dhe prestigji, është e nevojshme një politikë mirëkuptimi, afrimi dhe pajtimi rajonal, sikurse thotë  Hans Küng, themelues i „Projektit të etosit botëror“. Për këtë nuk nevojiten vetëm organizata të reja, por edhe një mënyrë e re të menduari. Shumëllojshmëria kombëtare, etnike apo fetare duhet parë si pasurim i mundshëm dhe jo si kërcënim.

Kjo mënyrë e re të menduari nuk ka nevojë për më shumë armiq, por për partnerë, konkurrentë ose oponentë. Në vend të përballjeve ushtarake duhet të hyjë konkurrenca civile. Politika nuk duhet të orientohet për nga loja e shumës zero, tek e cila fiton vetëm njëri në kurriz të tjetrit. Përtej nivelit apelues, edhe „Projekti i Paqes“ bëhet gjithnjë e më i pavarur duke marrë formë në analiza të detajuara dhe përshkrime të kushteve të paqes. 

Shkencëtari i paqes nga Bremeni Dieter Senghaas, i cili bëri në vitet '70 pyetjen vendimtare mbi mundësitë e një edukimi paqeje duke patur parasysh mungesën e organizuar të paqes zhvilloi në vitet '90 hekzagonin civilizues duke i quajtur të gjashtë rrethanat konkrete „elemente kyç“ të civilizimit: monopolin e dhunës, kulturën e konfliktit, drejtësinë sociale, ndërvarësinë dhe kontrollin e afekteve, pjesëmarrjen demokratike dhe shtetin ligjor. Këto dimensione e bëjnë të qartë, se në cilin drejtim duhet të zhvillohen shoqëritë, për të mbështetur paqen.

Në këtë proces përfshihet edhe pedagogjia e paqes, vetëkuptohet në krijimin e një kulture konflikti solide. Pedagogjia e paqes tematizon thyerjet dhe vendpërputhjet e dimensioneve të hekzagonit, tenton të ndërtojë ura, të integrojë, të bëjë bashkë politikën dhe personalen, por nuk druhet as të kritikojë dhe as të konfrontojë gjërat (...).

Për të zhvilluar „Projektin Paqja“ dhe për të shpalosur të menduarit dhe vepruarit sipas këndvështrimit të pedagogjisë së paqes është e nevojshme një klimë shoqërore dhe politike, që e orienton prioritetin e vet për nga përpunimi civil i konflikteve  dhe që synon, si në nivel kombëtar, ashtu edhe në atë ndërkombëtar, kulturën e përpunimit civil të konflikteve. Këtu përpunimi civil i konflikteve në radhë të parë nuk është një çështje teknike, por mënyra të menduari dhe të vepruari. 

Dieter Senghaas sheh pikërisht në përpunimin civil të konflikteve thelbin e një kulture paqeje: „Këtu nënkuptohet më shumë tërësia e orientimeve të vlerave, pikëpamjeve dhe mentaliteteve, që në hapësiren publike kontribuojnë në atë, që konfliktet (...) përpunohen në mënyrë të besueshme dhe konstruktive.“ (...)

Përpunimi civil i konflikteve, sikurse mësohet nga përvoja e deritanishme, duhet të fillojë „nga poshtë“. Kjo nuk do të thotë t'u heqësh përgjegjësitë personave përgjegjës, por t'u bësh presion atyre në mënyrë permanente me kërkesa për alternativa joushtarake, humanitare si dhe t'u bësh të qartë, që bota sociale, qytetarët dhe qytetaret kërkojnë diçka tjetër nga ajo që kërkon primati i një përpunimi konflikti të mbështetur ushtarakisht.

Shkencëtarët e paqes të Fondacionit për Zhvillim dhe Paqe vlerësojnë me të drejtë: „Prej shumë kohësh njerëzit flasin shumë rreth parandalimit të konflikteve - por bëjnë pak për të. Në këtë kontekst, premisat shumëpremtuese të përpunimit konstruktiv të një konflikti pengohen jo rrallë nga konsideratat taktike përkundrejt qeverive mike (...). Ka disa vite, që investimet e Gjermanisë dhe BE-së në kuadrin e dialogjeve ndërkulturore bëjnë hapa prapa. Dhe kjo duhet korrigjuar shpejt, nëse mbahet parasysh zhvillimi i gabuar grotesk i globalizimit.“ (…)

Raporti kritik me dhunën dhe konfliktet ishte dhe vazhdon të jetë thelbi i pedagogjisë së paqes. Pjesë e kësaj është  perceptimi i dhunës në të gjitha format e ndryshueshme historike dhe shoqërore, kontakti me to në mënyrë parandaluese, ndërprerja e dinamikë
s së tyre përshkallëzuese si dhe të mësuarit e ngritjes së një raporti konstruktiv me konfliktet e të gjitha niveleve. Dhuna këtu mund të kuptohet si pjesë e një dinamike destruktive konflikti. 

Në këtë kontekst, lufta duhet parë si një formë veçanërisht brutale e ushtrimit kolektiv të dhunës, formë
kjo, e cila duhet kapërcyer - dhe sipas pikëpamjeve të pedagogjisë së paqes është e kapërcyeshme. Shkencëtarë në çështje të paqes dhe konfliktit nënvizojnë prej kohësh, që në botën moderne konfliktet nuk mund të zgjidhen më me dhunë (ushtarake), që përmes trupave ushtarake, në fakt, mund të pushtohen  apo eventualisht edhe të "paqësohen" vende, por nuk mund të arrihet stabilizim rajonesh apo zgjidhje e konflikteve bazë. Shembujt më të vonë në Lindjen e Afërt, Afganistan dhe Irak janë dëshmi mbresëlënëse të gjithë kësaj (...).

Lufta, paqja dhe stili i jetesës - lidhjet mes garantimit të mirëq
enies dhe nevojave të sigurisë nga njëra an