Bazat
Lart Parimet Pikenisja Bazat Fqinje Kufijte

 


 

Pedagogjia e Paqes



Në tekstin e mëposhtëm Günther Gugel dhe Uli Jäger nga  Instituti për Pedagogjinë e Paqes në Tübingen trajtojnë bazat e punës së Pedagogjisë së Paqes, të cilat nga njëra anë - kundër dhunës - mund të jenë negative, dhe nga ana tjetër - për paqen - mund të jenë pozitive. Impulse të tjera për t'u marrë me konceptet qendrore luftë, paqe, dhunë dhe konflikt do t'i gjeni te Kursi bazë 2.



[Johan Galtung]

"Që prej mesit të viteve '60 Pedagogjia e Paqes ka filluar të ritrajtojë konceptin e paqes dhe të dhunës sipas Johan Galtung. Shkencëtari norvegjez për Paqen propozon, që për dhunë të flitet sa herë që shkelet një prej nevojave bazë, si më poshtë, të njerëzve: mbijetesa, mirëqenie e përgjithshme fizike, identiteti personal ose liria  e përzgjedhjes mes mundësive të ndryshme. Kemi të bëjmë me dhunë atëherë, kur njerëzit ndikohen deri në atë masë, saqë nuk mund të realizohen ashtu si në fakt do të kishte qenë potencialisht e mundur (dhuna e strukturuar). Ai përmend një shembull: "Një pritshmëri jetëgjatësie prej 30 vjetësh në epokën e gurit nuk ishte shprehje e ndonjë dhune, por në ditët e sotme (qoftë nga lufta, qoftë nga padrejtësitë sociale ose edhe të dyja) sipas përkufizimit tonë do të përcaktohej si dhunë."

Pasi Galtung në fund të viteve 60-të bëri dallimin mes dhunës personale ose direkte nga njëra anë dhe dhunës së strukturuar nga ana tjetër, sot bën një hap më tej: "Sot, në shumicën e rasteve punoj me një trekëndësh: dhunë direkte,  dhunë e strukturuar, dhunë kulturore. Dhuna strukturore shkel nevojat e njerëzve por askush nuk është drejtpërsëdrejti veprues, pra, në këtë kuptim përgjegjës për këtë. Dhuna kulturore është legjitimimi i dhunës së strukturuar ose direkte nëpërmjet kulturës."

Ky formim konceptesh nga Johan Galtung gjeti jo vetëm miratim, por shkaktoi edhe kritika, veçanërisht të forta në fillim nga "komisioni i dhunës". Ky ishte një grup i pavarur ekspertësh të ngarkuar nga Qeveria Federale  [e Republikës Federale të Gjermanisë] për të përpunuar analiza dhe propozime për ndalimin dhe luftën kundër dhunës, prej të cilëve ekziston që prej vitit 1990 një botim në katër vëllime i "Raportit mbi dhunën". Në analizat e tij komisioni përdori nje koncept të tijin mbi paqen, në qendër të të cilit ishin "format e detyrimit fizik". Me konceptin e dhunës së strukturuar, sipas komisionit, "koncepti i dhunës ka pësuar një zgjerim inflacionar, sepse çdo lloj pengimi i mundësive njerëzore për shpalosje kategorizohet si dhunë (...)."

Përkufizimi i limituar i dhunës e zhvendos kërkimin e shkaqeve në atë të mangësive dhe deficiteve në cilësitë personale të dhunuesit dhe në institucionet shoqërore të edukimit, të cilave ai u nënvendoset. Në këtë mënyrë, konfliktet politike shndërrohen në juridike. Kjo perspektivë të pengon të analizosh dhunën edhe si strategji veprimi të dhunuesit, si reagim ndaj përvojave të veta të dhunës dhe dobësisë, për të kuptuar më pas, se për cilat arsye përdoret kjo dhunë (...).

Më të rënda janë kundërshti të tjera ndaj "konceptit të gjerë të dhunës". Profesori i pedagogjisë Andreas Flitner tërheq vëmendjen në lidhje me faktin, se ky zgjerim i konceptit të dhunës çon në paqartësi dhe se kufijtë e kategorive të ndryshme të dhunës fshihen lehtë: "Unë jam për një përdorim të kursyer dhe të reduktuar të këtij koncepti, por nuk dua të më ngatërrojnë me ata që kriminalizojnë veprimet e dhunshme pa njohur më parë kontekstin. (...) Me këtë argument për dallimin unë nuk dua absolutisht të vë në dyshim faktin, që qartëson varësinë e ngushtë mes dhunës direkte fizike ose të armëve dhe llojit të ushtrimit të një pushteti të keq, që mund ta ketë pikënisjen nga duar dhe kokë të kujdesura mirë. Une do të doja vetëm, që të mos flitej njëkohësisht dhe në mënyrë të përzier për nivele të ndryshme të mënyrave të veprimit."

Kjo kritikë duhet marrë seriozisht dhe i detyron të gjithë ata, që përdorin gjerësisht konceptin e dhunës, ta bëjnë këtë në mënyrë të saktë. Sepse me këtë zgjerim koncepti pretendimet për edukimin e paqes nuk janë zvogëluar. Me të drejtë i bëhet referencë faktit, se tanimë e rëndësishme është t'i kushtohet më tepër vëmendje se sa në të kaluarën bashkëveprimit dhe gradave të përshkallëzimit të tre niveleve të dhunës si dhe të kërkohet sipas mundësive, që ky rreth vicioz të ndërpritet.

Sikurse në interpretimin e kushtetutave, ashtu edhe në përcaktimin e koncepteve, bëhet i qartë rreziku i  instrumentalizimit politik. Sepse përkufizimet nuk janë vetëm marrëveshje të përmbajtjes, por edhe çështje pushteti. Interesat, që fshihen pas tyre mund të bëhen të dukshme vetëm nëpërmjet debatit mbi përmbajtjen dhe dialogut mes të gjitha palëve dhe personave pjesëmarrës (...).

E megjithatë edukimi i paqes nuk ka vetëm një pikë reference negative, duke u nisur nga përcaktimi se çfarë mund të  kuptohet me dhunë. Në këtë kontekst vlen të përmendet edhe pikë-referenca tjetër, se çfarë kuptohet me paqe, ku një përkufizim të gjithëpranueshëm mbi paqen as nuk ka  e as nuk do të ketë. Paqja shpesh përshkruhet si gjendje e mungesës së luftës (paqe negative). 

Por kjo nuk mjafton, sepse paqja është më tepër se jo-luftë, është më tepër se heshtje armësh: paqja përkufizohet edhe si një proces i orientuar qartë, në të cilin e rëndësishme është, që njerëzit me angazhimin e tyre të përpiqen të zgjidhin konfliktet me mjete jo të dhunshme si dhe të realizojn
ë të drejtat e njeriut, drejtësinë sociale dhe demokracinë (paqe pozitive).

Sipas kësaj ideje, rruga është qëllimi, sikurse e ka shprehur këtë edhe Mahatma Gandhi. Ky proces nuk mund të përfundojë në një gjendje finale, që po u arrit njëherë nuk humbet më. Nëse paqja konceptohet si proces, atëherë duhet, që mbi baz
ën e mungesës së luftës të punohet gjithnjë e më shumë për realizimin e saj.

Edukimi i paqes motivohet edhe nga utopitë e paqes, nga vizionet e njerëzve, që kanë treguar, se shpresat dhe ëndrrat nuk janë vetëm individualiste, por mund të lidhen edhe me angazhimin politik. Vizioni i Martin Luther King ("I have a dream") merr rëndësinë e tij jo vetëm nga numërimi i kushedi çfar