"Në shumë shkrime dhe programe, si argumentim për edukimin e paqes përdoret një fjali marrë nga preambula e Kushtetutës së UNESCO-s të vitit 1945: "Meqenëse luftrat fillojnë në kokat e njerëzve, atëherë masat përgatitore të paqes duhen marrë pikërisht aty, në kokat e njerëzve". Me të drejtë prej kësaj thënieje rrjedh ideja, se njerëzit mund të mësojnë të bashkëjetojnë dhe mënyra se si paqja mund të përhapet në mbarë botën. Në pedagogjinë e paqes dihet që askush, në kundërshtim me shumë mite (edhe shkencore), nuk është i dhunshëm "për nga natyra", që njeriu ka prirje të caktuara, të cilat në fakt ndikojnë në sjelljen e tij, por nuk e përcaktojnë atë plotësisht. Për këtë arsye edukimi është parimisht i mundshëm dhe kuptimlotë.

Pikënisje për çdo mënyrë edukimi të paqes janë bazat emocionale dhe konjitive të sjelljes dhe mbi këtë pastaj botëkuptimet, mënyrat e sjelljes dhe strategjitë e veprimit të individëve dhe grupeve. Por a do të thotë kjo ide edhe që luftrat dhe dhuna mund të zhduken përmes ndryshimeve në pikëpamjet dhe (para-)gjykimet subjektive? Natyrisht, njerëzit janë përgjegjës për luftën dhe dhunën, dhe edhe mund t'u japin fund, t'i pengojnë apo shmangin ato - nëse duan dhe janë të aftë për këtë. Gjithsesi, shpeshherë është një rrugë e gjatë, që nga ndryshimet e pikëpamjeve të individit të arrish në ndryshimin e strukturave shoqërore dhe ndërkombëtare të pushtetit. 

Një hap i pare në lidhje me këtë është, t'i njohësh këto struktura pushteti dhe dallimet e interesave, që fshihen pas tyre sipas njerëzve, shoqërive dhe shteteve si dhe të identifikosh pikënisjet për zgjidhjen e konflikteve. Një prej njohurive më të rëndësishme të edukimit të paqes është, që nuk mjafton, që për lindjen e luftrave dhe dhunës të bësh përgjegjëse paragjykimet dhe stereotipet kombëtare, megjithëse këto mund të kontribuojnë dhe të instrumentalizohen në gatishmërinë subjektive për luftë.

Për këtë arsye, do të ishte e gënjeshtërt, që në edukimin për paqe të përqendrohesh vetëm në ndryshimet e pikëpamjeve individuale, sado të rëndësishme të jenë ato. Analiza e strukturave shoqërore dhe ndërkombëtare të pushtetit duhet të jetë pjesë përbërëse e pazëvendësueshme e pedagogjisë së paqes, ndërsa të kuptuarit e konflikteve dhe raporti me to në të gjitha nivelet duhet të vlerësohen si të një rëndësie qendrore (...).

Analizat rreth kushteve të socializimit të vullnetarëve të luftës dhe të dezertorëve kanë treguar (...), se edukimi, që bën të mundur përballjen me vlerat humanitare, që ndërtohet mbi marrëdhënie të barabarta, që nuk i trajton emocionet si tabu, që përçon gëzimin e jetës, dhe, që nuk i postulon këto gjëra por i integron ato në jetën e përditshme, bën që adoleshentët dhe të rinjtë ta refuzojnë këtë formë dhune dhe të angazhohen në nivel social dhe politik si dhe të kërkojnë mundësi jo të dhunshme të zgjidhjes së konflikteve.

Eksperimentet e bindjes nga Milgram, tepër të njohura, dhe analizat, që pasuan atë, kanë bërë të qartë, se ekziston një lidhje e ngushtë mes  urdhërave të një autoriteti të rremë dhe gatishmërisë për të ushtruar dhunë. Për pedagogjinë e paqes me rëndësi qendrore është fakti, se për tre të katërtat e personave, objekt të eksperimentit, gatishmëria për të torturuar ose deri edhe për të vrarë një njeri, nuk shpjegohet me instiëktin e agresionit të ashtuquajtur të lindur: "Diçka e rëndësishme del në dritë: aftësia e njeriut për t'u zhveshur nga njerëzia, kur ai lidh personalitetin e tij individual me struktura të mbivendosura. Virtytet e luajalitetit, të disiplinës dhe të vetësakrifikimit, secilin prej të cilëve ne e vlerësojmë aq shumë, janë pikërisht ato cilësi, që krijojnë makinerinë e organizuar të luftës dhe asgjësimit duke i lidhur njerëzit në sisteme ligësie autoriteti" (Stanley Milgram).

Në këtë kuptimedukimi i paqes duhet të orientohet për nga edukimi i njerëzve për të qenë më shumë skeptikë përkundrejt autoriteteve dhe me shumë të përgjegjshëm për veprimet e tyre."

[Günther Gugel / Uli Jäger: Nuk është e thënë të jetë dhunë. Hyrje në të menduarit dhe të vepruarit sipas këndvështrimit të pedagogjisë së paqes. Bot. 3., Tübingen 1997; Versioni në internet: http://www.friedenspaedagogik.de/themen/f_erzieh/fe3.htm]

[Kreu i faqes]