Një artikull enciklopedie e sqaron si më poshtë konceptin e shumëdiskutar të "dhunës strukturore": "Dhuna është pjesë integrale e sistemit shoqëror dhe shprehet në raporte të pabarabarta pushteti dhe, si pasojë e  këtyre, në shanse të pabarabarta jete (p.sh. pabarazi në shpërndarjen e të ardhurave, në mundësitë për arsimim etj). Galtung përdor konceptin e  dhunës strukturore në mënyrë sinonime me „padrejtësinë sociale“. Pikërisht këtu takohet analiza e Galtung me kritikën drejtuar kapitalizmit në vendet në zhvillim. Ajo legjitimon luftën kundër sistemeve të padrejta shoqërore (guerrilat etj) edhe kur këto heqin dorë nga marrja e masave direkte të shtypjes."

[nga: Dieter Nohlen (bot.): Enciklopedi Bota e Tretë, vende, orgnizata, teori, koncepte, persona, Reinbek 1991, F. 621-622]

Nëse sipas përkufizimit të Galtung ("diskriminim i shmangshëm i nevojave njerëzore bazë") për secilën nga dy format e dhunës do të përcaktonim katër grupe nevojash bazë,  atëhere do të rezultonte tipologjia e mëposhtme:

Në vitet pas 1990-ës Galtung e plotësoi tipologjinë  e tij të dhunës me një kategori tjetër duke futur konceptin e dhunës kulturore: "Me dhunë kulturore kuptojmë ato aspekte  të kulturës, të cilat mund të përdoren për të justifikuar ose legjitimuar dhunën direkte ose të strukturuar. Flamuj me yje, kryqe dhe drapër, flamuj shtetesh, himne dhe parada ushtarake si dhe portrete aktuale udhëheqësish, fjalime nxitëse dhe pllakate - të gjitha këto të bien ndërmend në lidhje me konceptin e mësipërm."
[Johan Galtung, Dhuna kulturore; në: Qytetari në shtet 43, 2/1993, F. 106]

Nevojë të veçantë për t'u shpjeguar në tipologjinë e dhunës së  Galtung, sikurse paraqitet në tabelë, ka rreshti i poshtëm: Cili është kuptimi i termit shfrytëzim (A dhe B), penetrim, segmentim, margjinalizim dhe fragmentim në këtë kontekst. Galtung sqaron si më poshtë në lidhje me këtë:

"Që të mund të diskutojmë kategoritë e dhunës strukturore na duhet ideja e një strukture dhune dhe një fjalor, për të identifikuar dhe përcaktuar aspektet e saj të veçanta si dhe se çfarë raporti kanë ato me kategoritë e tjera të nevojave. Sipas gjykimit tim, shfrytëzimi është thelbi i strukturës arketipike/më të hershme të dhunës. Kjo nuk do të thotë asgjë tjetër, përveç se një pjesë e ndërveprimit, që ndodh brenda për brenda kësaj strukture, pikërisht të ashtuquajturët  topdogs, kanë një përfitim më të madh (...) se të tjerët, të ashtuquajturët underdogs (...).

Ekziston pra një 'shkëmbim i pabarabartë', që gjithsesi është një eufemizëm. Underdogs faktikisht janë aq të diskriminuar, saqë ato mund të vdesin prej gjithë kësaj (të vuajnë nga  uria apo të lëngojnë gjatë nga sëmundjet dhe epidemitë): kjo përcaktohet si Shfrytëzimi A. Shfrytëzimi i  dytë (B) do të thotë, që underdogs t'i lësh në një gjendje të vazhdueshme të padëshiruar mjerimi, që normalisht përfshin nenushqimin dhe sëmundjet. E gjitha kjo ndodh brenda strukturash komplekse dhe në mbyllje zinxhirësh dhe ciklesh të gjata e të degëzuara. 

Një strukturë dhune lë gjurmët e saj jo vetëm në trupin e njeriut por edhe në kujtesën dhe shpirtin e tij. Katër konceptet e tjera mund të kuptohen si elementë përbërës të shfrytëzimit, ose si komponentë përforcues në këtë strukturë. Funksioni i tyre është pengimi i krijimit dhe  mobilizimit të vetëdijes, dy kushtet për një luftë të suksesshme kundër shfrytëzimit.

E para arrihet me ndihmë të penetrimit në vetëdijen e underdogs me anë elementesh të ideologjisë topdog dhe të lidhjes së penetrimit me segmentimin, që i lejon  underdog vetëm një vështim të kufizuar mbi realitetin. E dyta është rezultati i dy proceseve, të margjinalizimit dhe fragmentimit. Këtu underdogs nga njëra anë zhvendosen gjithnjë e më tepër në periferi, dënohen me mungesë vëmendjeje dhe rëndësie, dhe nga ana tjetër mbahen të përçarë dhe larg njëri tjetrit. 

Këto katër koncepte përshkruajnë në vetvete format e dhunës strukturore. Të gjitha këto koncepte përdoren edhe në kontekstin e çështjes gjinore - edhe atëhere kur gratë nuk dëshmojnë të kenë tregues më të lartë vdekshmërie apo sëmundjeje, por kërkesa më të larta jetese sesa burrat. Thënë shkurt: shfrytëzimi dhe shtypja, si forma dhune, ecin paralel me njëra-tjetrën, e megjithatë nuk janë identike."

[Johan Galtung, Dhuna kulturore; në: Qytetari në shtet 43,  2/1993, F. 107]

[Autor: Ragnar Müller]

[Kreu i faqes]

Temat:  Të drejtat e njeriut  I  Modele  I  Demokracia  I  Partitë  I  Evropa  I  Globalizimi  I  Kombet e Bashkuara  I  Qëndrueshmëria

Metodat:    Didaktika politike    II    Pedagogjia e Paqes    II    Metodat

     

Kjo ofertë online mbi edukimin politik është zhvilluar nga agora-wissen, Shoqata e Shtutgartit për përçim dijesh përmes mediave të reja dhe edukimit po