Organizata nderkomb.
Lart E drejta nderkomb. Organizata nderkomb. Axhenda Demokratizimi

 


 

Pedagogjia e Paqes

Organizatat ndërkombëtare si strategji paqeje

"Që prej fillimit të shek. të 13-të ka dalë në pah herë pas here teoria, sipas së cilës - shprehur në mënyre moderne - ndryshimi i strukturave  të sistemit ndërkombëtar përmes një organizate ndërkombëtare mund të përmbajë një farë kufizimi të hapjes së tij parimore, pra, edhe një strategji të rëndësishme paqeje. (...)

Ajo do të ishte jo vetëm një institucionalizim i marrëdhënieve, por, përmes ruajtjes së vazhdueshme të një lidhjeje të tillë të vazhdueshme, ajo do të ndikonte politikën e anëtarëve. Mes atyre strategjive, që duan  të arrijnë paqen përmes efektit të drejtpërdrejtë në ndë
rveprimin e gjymtyrëve të sistemit, strategjia e krijimit të organizatave ndërkombtare dallohet jo vetëm si më e hershmja, por edhe si më e mira. (...)

Në fakt është e vështirë të mbivlerë
sosh ndryshimet në sjelljen konfliktuale, ndryshime këto që kanë ardhur si pasoje e krijimit të një organizate ndërkombëtare. Jo më kot janë marrë teoricienet me këtë koncept për shekuj të tërë të historisë evropiane. Jo më kot pas Luftës së Parë dhe asaj të Dytë Botërore strategjia për shmangien e luftës u formësua në krijimin e një organizate ndërkombëtare. Ndryshimi i kontekstit ndërkombëtar, synuar me këtë, dobësimi apo shfuqizimi i strukturës anarkiste të sistemit ndërkombëtar u shndërrua me të drejtë në një parakusht të rëndësishëm të paqes. (...)

Themelimi i  Kombeve të Bashkuara në vitin 1945 duhet përcaktuar si një nga ato përmbysje të mënyrës së të menduarit, që kanë sjellë ndryshime rrënjësore me efekt të vazhdueshëm në historinë e kulturës. Ajo jo vetëm ngriti në normë juridike heqjen dorë nga dhuna, por krijoi edhe kontekstin, që do të lehtësonte vëzhgimin e kësaj norme. Ajo kishte për qëllim, sikurse ka thënë Cordell Hull 1944, të eliminonte "nevojën për sfera influence, për aleanca, për ekuilibre pushteti ose për çdo marrëveshje tjetër speciale, përmes së cilës shtetet në të kaluarën e tyre jo të lumtur  përpiqeshin të garantonin sigurinë e tyre ose të mbështesnin interesat e tyre“.

Ky mendim ishte krejtësisht i drejtë. Anëtarësimi i të gjitha shteteve në një organizatë universale shpreh vlerësimin shumëpalësh të të drejtës për ekzistencë duke plotësuar kështu në mënyrë pozitive heqjen dorë nga pushteti. Ajo e bën këtë të fundit më të lehtë duke institucionalizuar dhe stimuluar kontaktin e tyre të vazhdueshëm në nivel sistemesh politike. Në bashkëpunimin e Organizatave të Kombeve të Bashkuara reflektohet gjykimi, që heqja dorë nga dhuna dhe paqja mund të arrihen vetëm përmes kooperacionit (bashkë
punimit) dhe jo konflagracionit (luftës)

Kështu, konfliktet as zvogëlohen dhe as mënjanohen. Megjithatë, ato ndryshojnë pamjen e tyre. Pa një organizatë ndërkombëtare ato kanë një vlefshmëri absolute; ato ndajnë kundërshtarët duke mundësuar kështu në perspektivë asgjësimin e tyre. Përmes organizatave ndërkombëtare shfuqizohet pikërisht kjo perspektivë. Komunikimi dhe bashkëpunimi i vazhduëshem dokumentojnë një tërësi faktesh të vazhdueshme, që provojnë të përbashkëtat duke mos lejuar më kështu eliminimin e ekzistencës. Këto të përbashkëta e udhëheqin linjën e zhvillimit të një konflikti drejt mjetesh jo të dhunshme, gjithsesi të paktën drejt mjetesh me një përdorim të reduktuar dhune. Në të njëjtën mase ndodh edhe një relativim i konflikteve: linja e këtij konflikti nuk ka të bëjë më me ekzistencën e kundërshtarit, por vetëm me zhvillimin e tij të plotë. (...)

Filozofia bazë e Abbé [Abbé de Saint-Pierre, 1658-1743] qëndronte në faktin që përmes një lidhjeje shtetesh, në
të cilën princërit jepnin një garanci pronash për të ndryshuar cilësinë e sistemit ndërkombëtar dhe kështu edhe kontekstin e ndërveprimit. Duke garantuar sigurinë unioni lejon të bëhet një politikë e jashtme tjetër, ajo e heqjes dorë nga lufta. Sigurisht plani, që prezantoi Abbé duket shumë modern. Ai përmbante 12 nene bazë, të cilat mund të ndryshoheshin vetëm me miratimin e të gjithë anëtarëve; mes tyre ishte edhe neni 2, ai i garancise së pronës. Tetë nenet vijuese anëtarët mund t'i ndryshonin vetëm me tre të katërtat e tyre; në këto nene ishin përcaktuar selia e unionit, ekzekutimi federal etj. Tetë "nene të dobishme" përshkruanin organet e komunitetit ndërkombtar.

Në këtë lidhje princërit delegonin përfaqësues të përhershëm, të cilët mblidheshin në mënyrë vazhdueshme në „qytetin e paqes“, pikërisht në Utrecht. Ata ishin personat e kontaktit
në rast grindjeje mes anëtarëve. Nëse përpjekja për të ndërmjetësuar përmes një komisioni dështonte, atëhere vendimi duhej marrë nga senati me tre të katërtat e votave. Kjo ishte diçka e detyrueshme. Kush kapte armët përpara se të merrej vendimi, apo nuk e respektonte këtë të fundit, i nënshtrohej ekzekutimit federal. Neni 8 përmbante një ndalim total të përdorimit të dhunës; raporte armiqësie duheshin hapur vetëm kundër atyre, që ishin deklaruar si armiq të organizatës. Për të mbikqyrur zbatimin e vendimeve të organizatës Senati kishte në të gjitha shtetet anëtare përfaqësuesit e tij të përhershëm. Senati kujdesej edhe për tregtinë. Ai kishte dhoma tregtie në shtetet pjesëmarrëse dhe rregullonte marrëdhëniet tregtare në bazë të drejtash të barabarta dhe reciproke. (...)

Vetë themelimi i Lidhjes së Popujve dhe i Kombeve të Bashkuara nuk e kanë kapërcyer konstruksionin sipas konceptit të  Abbé, i cili në qoftë se i referohemi ekzekutimit federal ishte më përpara se Lidhja e Popujve apo në lidhje me sistemin e gjykatave arbitrare i linte pas  Kombet e Bashkuara. 

Thomas Hobbes: Leviathan

[Eseja e Thomas Hobbes "Leviathan", dalë në vitin 1651, bën pjesë në veprat më të rëndësishme mbi filozofinë e shtetit]

Bëhet fjalë gjithmonë për variante të lidhjes së shteteve, krijimi i së cilës paraqet një bashkim të armiqve potencialë përmes aktit faktik t