Teksti i mëposhtëm nga Herfried Münkler përmbledh kontributin e kërkimit shkencor të sjelljes në diskutimin rreth luftës dhe paqes:

"Në pamje të parë duket, sikur lufta dhe paqja janë dy gjendje politike krejtësisht të ndara nga njëra-tjetra: Nëse zotëron paqja,  atëherë nuk ka luftë, dhe anasjelltas. (...) Lufta dhe Paqja, të ndara nga njëra tjetra nga shpallja e luftës dhe marrëveshja për paqe, sipas kësaj pikëpamjeje do të ishin gjendje, që përjashtojnë njëra-tjetrën, prej të cilave është vetëm njëra që dominon: lufta ose paqja, një të tretë nuk ka. Por koncepti i „Luftës së Ftohtë“ tregon se realiteti politik është me më shumë shtresa se sa konstrukti binar luftë-paqe. (...)

Një vështrim tangent në konfliktet e fundit të Luftës së Dytë Botërore tregon, se konfliktet e zhvilluara brenda linjës së „rregullt“  të luftës janë rritur vazhdimisht.  Ndërsa „luftrat klasike“ si ato të Lindjes së Afërt mes Izraelit, Sirisë, Egjyptit dhe Jordanisë janë bërë më të rralla. 

Kjo vlen edhe për luftën: „Lufta“, thotë Eibl-Eibesfeldt, „nuk ka për arsye as instinkte të degjeneruara, të menaxhuara keq, apo instinkte kafshërore dhe as nekrofiline apo deformime të tjera patologjike të jetës emotive njerëzore. Pra nuk është fjala për një dalje pa funksion jashtë shinave, por për një formë specifike njerëzore të agresionit ndërgrupor, me ndihmën e të cilit grupe njerëzish konkurrojnë me njeri-tjetrin për tokën dhe natyrën.“

Njëkohësisht etologjia sjell në vëmendje edhe skrupujt dhe pengesat instinktive në rast vrasjeje të njerëzve apo kafshëve si dhe ritualet shoqërore të popujve primitivë për mbrojtjen nga konfliktet, si p.sh. heqja dorë nga përdorimi i armëve vdekjeprurëse ose nga përndjekja e të arratisurve (...). Për Eibl-Eibesfeldt zhvillimi i armëve të luftës ishte edhe hapi vendimtar në ndryshimin e funksionit të agresionit:  „Arma ishte me siguri një faktor vendimtar në zhvillimin e agresionit destruktiv. Ligësia e teknikës së armëve fitoi mbi skrupujt tanë natyralë. Një goditje e shpejtë me armë mund ta eliminojë një njeri përpara se ai të ketë mundësinë t'i apelojë mëshirës sonë me gjeste nënshtrimi. Dhe kjo funksionon edhe më mirë, nëse vrasja në distancë bëhet me një shigjetë“.

Nga pikëpamja e kërkimeve shkencore të sjelljes lufta dhe paqja janë, pra, koncepte metaforike për dy gjendje të ndara jo krejtësisht qartë nga njëra-tjetra në një kontinuum agresioni, që kërkon të sigurojë mbijetesën dhe ecjen përpara të llojit, ku zhvillimi i teknikës së armëve (dhe stërvitja ushtarake, që çoi në shuarjen e instinktit të arratisjes) bëri, që skrupujt instinktive të pakësoheshin dhe që lufta të shndërrohej në një formë jo-instniktive të zhvillimit të një konflikti brenda llojit."

[nga: Herfried Münkler, Lufta dhe Paqja; n[nga: Herfried Münkler, Lufta dhe Paqja; në: Iring Fetscher/Herfried Münkler (Bot.), Shkenca politike. Koncepte - Analiza - Teori, Kurs bazë, Reinbek 1985, F. 280-281]

[Kreu i faqes]