|
| |
Teksti
i mëposhtëm me
anë
të Dilemës
së
Sigurisë skicon
një problem
thelbësor
të
sistemit ndërkombëtar
të shteteve, i cili rezulton nga struktura e tij anarkiste:
"Sistemi ndërkombëtar, dhe ky
është me siguri tipari i tij
qendror,
është
një sistem
„anarkist“. Me anarki këtu nuk
nënkuptohet mungesa e rregullsive
(pra,
mungesë rendi ose
„kaos“) (...). Gjithashtu, anarki nuk do
të
thotë
mungesë rregullash
të detyrueshme
në nivel
ndërkombëtar.
Këto me siguri
që
ekzistojnë (...). Por Anarki
në kuptimin e
ngushtë
të
fjalës do
të
thotë:
mungesë formale e
qeverisjes. Në
sistemin ndërkombëtar mes shteteve
ekzistojnë dallime
të pushtetit,
një
pjesë e
të cilave
ekzistojnë apo
përforcohen madje me
anë mekanizmash veprimi
të
sistemit ndërkombëtar (...).
Megjithatë,
në ndryshim me raportin e
brendshëm
brenda për brenda shteteve, nuk ka
një hierarki formale,
veçanërisht nuk
ekziston monopoli i një shteti
botëror
për
përdorimin e
pushtetit. Përkundrazi,
shtetet - ndryshe nga rasti i qytetarëve
të
një shteti -
janë
vetë
përgjegjës
për mbrojtjen e tyre, dhe kjo
është arsyeja pse
për sistemin
ndërkombëtar flitet
si për
një
sistem të
vetëndihmës.
Gjithësesi,
në
këtë sistem shtetet mund
të
përpiqen
të
koordinojnë me shtete
të tjera
përpjekjet e tyre
për siguri si
dhe të
bashkëpunojnë me ta
në kuadrin e
një aleance
për realizimin e objektivave
të
politikës
së
sigurisë,
bashkëpunim ky
që mbetet i drejtuar
kundër shtetesh
të
tjera. Dy aleancat më
të
mëdha,
që i
kanë
dhënë tonin
politikës
së
sigurisë
së
pasluftës ishin Pakti i Atlantikut
të Veriut themeluar
më 1949, me
organizatën e NATO-s nga ana
perëndimore, dhe organizata e Traktatit
të
Varshavës
(quajtur edhe Traktati i Varshavës) i
anës
lindore, i cili ekzistoi
nga 1955 deri 1991.
Nga veçoria e sipërpërmendur e sistemit - anarkia, dhe lidhur me
këtë,
varësia e
shteteve nga vetëndihma -
rezulton, në kombinim me faktin, se praktikisht nuk
ekzistojnë mjete ushtarake
që
përdoren
për
qëllime ekskluzivisht
mbrojtëse,
një
dilemë
qendrore e
politikës
ndërkombëtare.
Në
këtë kontekst flitet
për
të
ashtuquajturën
Dilemë Sigurie, term ky i
përdorur
për
herë
të
parë nga
shkencëtari politik amerikan John H.
Herz (1950). Ky koncept konsiston në
faktin, se masat ushtarake, edhe atëherë kur merren p.sh. nga A
për
qëllime
mbrojtëse,
për B mund
të duken si
kërcënim, dhe si
pasojë B armatoset, çka nga ana
tjetër
përforcon
ndjenjën e
pasigurisë te A.
Në
këtë
mënyrë jo
vetëm
vijmë
në spirale
të pafundme
të „garës
së armatimit“, por kemi edhe
një
ndjenjë sigurie,
që,
megjithë shpenzimet
ushtarake në rritje, nuk
përforcohet, madje,
përmes
përceptimit
të
kësaj gare
armatimi, zvogëlohet
gjithnjë e
më
tepër.
Ose, e formuluar edhe njëherë ndryshe
dhe më
shkurt: Në kushtet e
anarkisë,
përpjekjet e
njëanëshme
për siguri mund
të
gjenerojnë pasiguri. Dilema e
sigurisë ofron
kështu
një shpjegim sistemi
për
problemin e sigurisë
në
politikën
ndërkombëtare."
[nga: Martin List etj.: Politika ndërkombëtare. Probleme dhe koncepte
bazë, Opladen 1995, F. 91-93]
[Kreu i
faqes]
|