Demokratizimi si strategji paqeje

"Si duhet të jetë e organizuar një shoqëri për nga pikëpamja e qeverisjes, në mënyrë që të hiqet dorë nga përdorimi i dhunës jashtë saj? Kësaj pyetjeje Kant i jep një përgjigje të qartë dhe klasike:  ajo duhet të ketë një sistem republikan qeverisjeje, i cili i ndan në mënyrë të barabartë vlerat e pjesëmarrjes politike në shoqërinë civile. Nëse  për politikën e jashtme nuk do të vendosnin princërit dhe mbretërit, por ata, të cilëve do t'u duhet të mbartin pasojat e kësaj politike të jashtme, atëherë nuk do të ketë më luftë, sepse „ata do të mendohen mirë, përpara se të fillojnë një lojë aq të rëndë“. (...)

„Ligue Internationale de la Paix et de la Liberté“ (Lidhja ndërkombëtare për paqe dhe liri) e themeluar në Gjenevë më 1867 e mori parasysh këtë rrethanë që në emërtimin e saj. Ajo solli njohuri të liberalizmit në konceptin e motos së saj: „Si vis pacem, para libertatem.“ Jo pa arsye Liga i referohej shprehimisht Kantit. Por a mund të matej cilësia e një sistemi qeverisjeje në fund të shek. të 19-të vetëm me të drejtat e lirisë garantuar prej tij? A nuk përfshinte „kushtetuta civile përsosmërisht e drejtë“ (Kant) drejtësinë e shpërndarjes? Në vitin 1885 Liga e zgjeroi moton e saj të paqes dhe lirisë pikërisht me drejtësinë sociale: „Si vis pacem, para libertatem et iustitiam.“

Kështu lidhja mes një sistemi qeverisjeje dhe paqes është përshkruar në fakt në mënyrë pllakative por të plotë. Nëse një sistem qeverisjeje karakterizohet në njërën anë nga liria dhe bashkëvendimmarrja e qytetarëve të tij dhe në anën tjetër nga drejtësia sociale, atëherë produkti i tij do të ishte paqja. Kjo do të kishte siguruar në këtë sistem bazat e saj."

[nga: Ernst-Otto Czempiel: Strategjite e paqes, ndryshimi i sistemit përmes organizatave ndërkombëtare, demokratizimi dhe ekonomia,  Paderborn 1986, F. 121-124]

[Kreu i faqes]