Në analizën e shkaqeve të luftës në nivel individi teoritë e agresionit janë në qendër të trajitmit. Ashtu si ndodh me konceptin "Dhunë" (shih fragmentin Dhuna) edhe këtu në një vështrim më të afërt konstatohet, se edhe koncepti, në dukje krejtësisht i qartë, i "Agresionit" ka me siguri hilet e veta. Fragmenti i tekstit të mëposhtëm tenton një sqarim të parë:

"Përkufizime të ngushta nënkuptojnë me agresion në thelb veprimin e të shkaktuarit të qëllimshëm të (...) dëmeve, pengesave apo dhimbjeve (si p.sh. plagosja, vrasja, kërcënimi, sharja apo poshtërimi i njerëzve të tjerë) (...). Në jetën e përditshme koncepti i agresionit përdoret shpesh në kuotimin vlerësues. Kur dikujt i thuhet, se ai sillet në mënyrë agresive, kjo vlen në shumicën e rasteve si qortim, jo vetem si konstatim. Analiza të ndryshme kanë treguar, që sjellja e të tjerëve përcaktohet shumë më shpesh si  'agresive' se sa sjellja personale, dhe që nuk na pëlqen të flasim për agresion, kur një sjellje lënduese e konsiderojmë si legjitime (masa edukimi 'të justifikuara' etj.).

Edhe në kuptimin politiko-ushtarak flitet për 'Agresion' më së shumti atëherë, kur njëra palë fajësohet, se ka sulmuar e para në mënyrë të  paargumentuar, ndërsa dhuna e palës kundërshtare nuk përcaktohet si agresion - megjithëse edhe ajo vret dhe shkatërron në mënyrë të orientuar qartë - por si mbrojtje (...). Dhe dihet, që secila prej palëve e akuzon tjetrën për  'Agresion' ndërsa vetveten e sheh si mbrojtës. Edhe koncepti 'Dhunë'  përdoret me nuanca të ngjashme vlerësuese dhe të njëanshme (...).

Edhe dhuna, sikurse agresioni, kuptohet zakonisht si dëmtim dhe pengim i qëllimshëm. Në këtë këndvështrim të dy konceptet qëndrojnë shumë pranë njëri-tjetrit. Por: zakonisht flitet për dhunë në rast agresionesh të rënda, veçanërisht fizike, por jo p.sh. kur është fjala për ofendime apo vështrime dashakeqe. Kësisoj, dhuna është një nënformë e agresionit."

[nga: Hans-Peter Nolting, Agresioni nuk është baraz me Agresion. Një vështrim i përgjithshëm nga pikëpamja psikologjike; në: Qytetari në shtet 43, 2/1993, F. 91-92]

Si mund të shpjegohet sjellja agresive?

Në psiokologji dallohen tre linja sqaruese: teoria e instinktit, teoria e frustrimit dhe teoria e të mësuarit. Një fragment tjetër në një faqe më vete paraqet thelbin e përmbajtjes së këtyre tre linjave si dhe u jep udhë analizave të para, se si mund të reduktohen agresionet  [... shko në faqen e linjave sqaruese].

Këto linja sqaruese i referohen agresionit individual. Këtu duhet dalluar pjesëmarrja e një individi në agresionin kolektiv - një aspekt qendror për analizën e shkaqeve të luftës:

Ndryshimet mes agresionit individual dhe atij kolektiv

"Agresioni individual dhe pjesëmarrja në agresionin kolektiv psikologjikisht nuk duhen barazuar, pasi në rastin e një agresioni kolektiv individi është i ekspozuar ndaj ndikimesh krejt të tjera situative, dhe pikërisht ndaj sjelljes stimuluese të personave të tjerë. Janë këto ndikime, që mundësojne, që njerëzit të bëjnë gjëra, të cilat ndoshta si individë nuk do t'i kishin bërë kurrë. Hollësitë e këtyre ndryshimeve përmblidhen në tabelën e mëposhtme. Nuk është e thënë, që në çdo rast të ndeshen të gjitha veçoritë e prezantuara për agresionin kolektiv. Kështu p.sh. në një 'trazirë' spontane në rrugë mund të mungojnë strukturat komanduese."

[nga: Hans-Peter Nolting, Agresioni nuk është baraz me Agresion. Një vështrim i përgjithshëm nga pikëpamja psikologjike; në: Qytetari në shtet 43, 2/1993, F. 94]

[Kreu i faqes]