International UNESCO Education Server for
Civic, Peace and Human Rights Education


  d@dalos focus

Tė drejtat e gruas

I. Fakte dhe shifra

II. Tekst i zgjeruar: T`i themi jo dhunės ndaj gruas



Internet-Links:
D@dalos
UN: DAW
UN: Instraw
UNHCHR: Women
Amnesty: Women
 


Fakte dhe shifra

Arsimimi dhe profesioni

  • Rreth 100 milion fėmijė nuk kanė ēasje nė shkollim fillestar, sė paku 60% prej tyre janė femra.

  • Mbi 2/3 e gjithsej 960 milion analfabetėve tė rritur janė tė gjinisė femrore.

  • Mė shumė se gjysmėn e peshės sė pėrgjithshme tė punės e bartin femrat. Meshkujt e kalojnė 3/4 e kohės sė tyre tė punės nė punė tė paguar, derisa vetėm 1/3 e punės sė femrave paguhet.

  • Tė ardhurat e femrave nga puna e paguar pėrbėjnė rreth 75% tė tė ardhurave tė meshkujve.

  • Mbi 90% tė shėrbėtorėve shtėpiak (angazhimi mė i shpeshtė i fėmijėve qė punojnė) janė femra tė moshės 12-17 vjeēare.

Shėndetėsia dhe diskriminimi

  • 60 deri 100 milion vajza u pėrzunė, u vranė, u ushqyen nė mėnyrė tė pamjaftueshme apo u mospėrfillėn nė mėnyrė tė tmerrshme pėr shkak tė pėrkatėsisė sė tyre gjinore.

  • Vajzat kanė mė pak gjasa pėr ta arritur moshėn e rritur. Nė disa pjesė tė botės numri i meshkujve e tejkalon atė tė femrave pėr 5%.

  • Si rezultat i diskriminimit tė qėllimtė tė vajzave nė ushqim dhe shėndetėsi, pėr shkak tė ushqimit tė pamjaftueshėm, kanė mbetur prapa nė aspektin e zhvillimit fizik 450 milionė femra tė rritura.

  • Mbi 16,4 milion femra janė tė infektuara me virusin HIV/AIDS. Nė disa rajone tė Afrikės dhe Azisė me virusin HIV-pozitiv janė tė infektuara pesė herė mė shumė femra se sa meshkuj. Ēdo e treta femėr nė Botsuana e moshės 15-45 vjeēare ėshtė HIV-pozitive!

Dhuna

  • Ēdo e pesta femėr nė botė bie viktimė e dhunimit.

  • Mes 40-60% tė tė gjitha veprave penale seksuale kryhen ndaj vajzave nėn moshėn 16 vjeēare.

  • Shumica e personave klandestin janė femra. Shumė prej tyre shiten/ndėrmjetėsohen nė industrinė e seksit. Njė numėr jo i vogėl rrėmbehen apo shiten nga vetė familjet e tyre.

Refugjatėt

  • Rreth 50 milion njerėz janė nė ikje, 75-80% prej tyre janė gra dhe fėmijė.

  • 80% e viktimave tė armėve tė zjarrit nė luftė janė femra.

  • Mbi 300.000 tė rinjė shėrbejnė nė tėrė globin si ushtarė fėmijė, shumė prej tyre janė refugjatė tė gjinisė femrore.

Varfėria

  • Nė botė supozohet se jetojnė 1,3 miliard njerėz nė varfėri absolute, me tė ardhura ditore prej mė pak se njė dollar amerikan. Rreth 70% e tyre janė femra.

  • Qė nga viti 1970, numri i femrave qė jetojnė nė varfėri ėshtė rritur pėr 50%, ndėrsa ai i meshkujve pėr 30%.

[Evelin Kurs, nga: forum, Zeitschrift der UNESCO-Projekt-Schulen, Heft 3/2002: "Frauen und Mädchen der Welt", hrsg. v. Deutsche UNESCO-Kommission e.V., Bonn]

[top]