Osnovni kurs 1
Na gore Osnovni kurs 1 Pregled Sadrzaj Glosar Linklista

 

Osnovni kurs 2
Osnivni kurs 3
Osnivni kurs 4
Osnovni kurs 5


 

Partije

Pregled sekvenci Osnovnog kursa:

Osnovni kurs 1 Šta je partija?
Osnovni kurs 2 Koji tipovi partija postoje?
osnovni kurs 3 Koje funkcije ispunjavaju partije?
Osnovni kurs 4 Kako izgledaju partijski sistemi?
Osnovni kurs 5 Sa kakvim se problemima susreće partijska demokratija?

[Početak stranice]


Osnovni kurs 1: Šta je partija?

Prije nego se počnemo baviti različitim tipovima partija u Osnovnom kursu 2, prije nego bude govora o funkcioniranju partija u modernoj demokratiji (Osnovni kurs 3), prije nego bacimo pogled na različite partijske sisteme (Osnovni kurs 4), te prije nego obratimo pažnju na probleme partijske demokratije (Osnovni kurs 5), postavlja se pitanje: Šta je zapravo partija? Minimalna definicija mogla bi izgledati ovako:

Partija je "grupa istomišljenika, čiji je cilj provođenje njihovih zajedničkih političkih pretpostavki". 

[Rainer-Olaf Schultze; iz: Piperov politički rječnik]

Sljedeće definicije su nešto detaljnije: 

"Partije su slobodni savezi istomišljenika, koji prave programske prijedloge za rješavanje problema i kandidiraju svoje članove za parlamentarne mandate i službe u vladi, da bi nakon uspjeha na izborima u ovim institucijama ostvarile svoje programe." 

[Waldemar Besson/Gotthard Jasper, Vodič kroz modernu demokratiju, Bonn BpB 1990.]

"Partije su savezi građana koji trajno ili duže vremena (...) utječu na obrazovanje političke volje, te žele da sudjeluju u zastupanju naroda, i to kada po cjelokupnoj slici činjeničnog stanja, posebno po obimnosti i čvrstoći vlastite organizacije, po broju svojih članova i po svojim istupima u javnosti, ponude dovoljno sredstava za ozbiljno provođenje ovih ciljeva (...)".    

[Njemački partijski zakon iz 1967., § 2 odlomak 1]

U ovim definicijama sadržani su neki bitni kriteriji, koji su karakteristični za partije. Da li neka organizacija samu sebe označava kao "partiju", to ne igra nikakvu ulogu. Čak ni ideološki pravac, odnosno, program ne odlučuje o tome da li je naka organizacija partija ili ne. U sljedećem tekstu navedeni su ti kriteriji: 

Šta jednu organizaciju čini partijom?

Kriteriji

  • Partija mora da utječe na obrazovanje političke volje. Ona teži cjelokupnosti političkog djelovanja. Učešće u obrazovanju političke volje tiče se kako dužeg vremenskog perioda, tako i široke oblasti djelovanja. Prema tome nije dovoljno, ukoliko neko političko udruženje djeluje isključivo na lokalnom sektoru (...). 
  • Partija mora prepoznati volju naroda i redovno učestvovati u zastupanju naroda. Time se partija razlikuje od saveza koji ne nosi političku odgovornost za sve oblasti, ili od građanskih inicijativa koje samo punktuelno imaju utjecaja, ali ne preuzimaju obnašanje političkih službi. Ovo, opet, ne znači da će svaka partija zaista i dobiti mandate u parlamentu (...).  
  • Bitna je samostalna organizacija, kako što se tiča njenog trajanja, tako i po osnovu njenog obima. Organizacija koju niko ne može birati ima partijski status jednako kao i grupa koju iskorištava organizacioni aparat nekog udruženja. 
  • Partija je udruženje građana. Princip pojedinačnog članstva sprečava da od partije nastane savez. Broj članova ne smije biti ispod određene granice, da bi bilo  moguće zadržati ozbiljnost ciljeva organizacije, kao i izglede na uspjeh.  
  • Političko udruženje koje ima za cilj da bude priznato kao partija, mora istupati i u javnosti. Ko se ustručava svjetla javnosti i djeluje samo skriveno, ne ispunjava uvjete da postane politička partija. 

[Uwe Backes/Eckhard Jesse; iz: Informacije o političkom obrazovanju 207, Partijska demokratija, BpB 1996.]

[Početak stranice]


U leksikonu se nalaze još neke dodatne kratke primjedbe koje se tiču historije nastanka partija i tipova partija, o čemu će - kako smo već rekli - biti riječi u narednim Osnovnim kursevima: 

Leksikonska definicija: "partija"

[Latinski pars, "dio, pravac"], općenito udruženje ljudi koji imaju isto ili slično političko, socijalno, privredno mišljenje, te sličan ili isti pogled na svijet, sa ciljem da u državnom životu dobiju više utjecaja. U ovom smislu partije kao više-manje čvrste grupacije postojale su još u gradovima-državama starog vijeka i u republikanskom Rimu, te u tijeku političkih i religioznih pokreta u 16. i 17. vijeku. 
Razvoj modernih partija kao čvrstih grupacija, prije svega je karakteristika 18. i 19. vijeka, koji su bili pod jakim utjecajem primjera iz engleskog političkog života, gdje su se najprije obrazovale Tories i Whigs u 18. stoljeću i to kao relativno čvrste partije, koje su imale svoje stavove o određenim političkim pitanjima, te se distancirale od državnog vođstva (dvopartijski sistem). Jasnije obilježene partijske grupe obrazovale su se u toku američke borbe za nezavisnost, Francuske revolucije i njemačkog ustavnog pokreta "Vormärz" (...).
Cilj jedne partije ili grupe srodnih partija je osvojiti većinu u parlamentu (koalicione partije, većinske partije), a time dobiti politički utjecaj. Protivnici ove grupe koja u parlamentu osvoji većinu nazivaju se opozicione partije. Promjena pozicija partija je osnovna pretpostavka modernog ustavnog života, posebno u parlamentarnim sistemima. Tamo gdje jedna partija tvrdi da sama predstavlja volju naroda (kao većina ili manjina) ili tamo gdje jedna partija sebe shvata kao elitnu, nastaje jednopartijski sistem (npr. diktatura). 
(...) Iako partije spadaju u osnovne elemente ustavnog života i elemente koji zapravo karakteriziraju ustavni život, u većini država partije nisu ustavno-pravno priznate, jer su ustavno-pravno zastupnici u parlamentu zapravo zastupnici naroda, a ne određenih partija. One su formalno priznate tek u Osnovnom zakonu Savezne Republike Njemačke i u određenoj mjeri i u Velikoj Britaniji.    
Tipologija partija orijentira se na kriterije organizacije, političke ciljeve, strukturu članstva i političku funkciju. Partijski tipovi određeni po organizaciji su npr. počasne, kadrovske i masovne partije. S druge strane, opet, za partije sa određenom slikom svijeta, interesne partije i programske partije odlučujući su politički ciljevi, dok je kod narodnih i klasnih partija za tipologiju odlučujuća struktura članstva. Što se tiče njihove funkcionalne uloge u političkim sistemima, tu se pravi razlika između državnih i demokratskih partija. U stvarnosti se često pronalaze mješoviti tipovi partija, a to važi posebno za demokratske sisteme (...).  

[iz: Bertelsmann Discovery Lexikon, 1997.]

[Početak stranice]

 

Teme:  Ljudska prava  I  Uzori  I  Demokratija  I  Partije  I  Evropa  I  Globalizacija  I  Ujedinjene nacije  I  Održivi razvoj

Metode:    Politička didaktika    II    Pedagogija mira    II    Metode

     


Ovu online ponudu političkog obrazovanja razvila je agora-wissen, študgartsko društvo za političko opismenjavanje putem novih medija (GbR). Ukoliko imate pitanja ili nekih sugestija, molimo Vas da nam se obratite.