Kritika partija (II)

Često se čuje kritika da su se partije dosta udaljile od baze, od birača. Distanca između političara po zanimanju koji jako visoko kotiraju i "običnog" naroda je prevelika, nije više moguća razmjena mišljenja i iskustava među njima. Ovaj problem distanciranja tiče se i običnih članova partije. Čak se i oni - kako kritičari kažu - osjećaju nemoćnim nasuprot političara "s vrha" unutar njihove partije. Polazeći od pojma oligarhije sljedeći tekst tematizira ovaj problem.

Pozadina

Pojam "nezainteresovanost za partije" obuhvata različite kritičke tačke koje se tiču političkih partija. Uglavnom im se prebacije da su same krive za to. Ali zar nije moguće da za to postoje i drugi razlozi? Ovom pitanju posvećena su dva teksta u jednom posebnom odlomku [...do teksta "Uzroci nezeinteresovanosti za partije"]

Oligarhijske tendencije

Već 1911. godine Robert Michels je u jednom klasičnom djelu koje se bavi istraživanjem partija ukazao na "rani zakon oligarhije" (vladavina manjine). Michels polazi od toga da svaka organizacija nezaobilazno gradi jedan vodeći sloj, a da nije u mogućnosti da taj isti sloj kontrolira efikasno i na duži period. Sigurno je da neophodnost profesionalnog obavljanja partijskih funkcija, informativni skok partijskog vrha i specijalizacija politike koja sve više uzima maha, zahtijevaju određeno osposobljavanje partijskog aparata. Ipak, trebalo bi ispitati da li se i u kolikoj mjeri proces obrazovanja političke volje unutar partije provodi "od vrha ka dnu". Nagomilavanje službi i (sa tim povezana) koncentracija moći predstavljaju teške probleme za svaku veliku partiju (...). Poboljšavanje razmjene mišljenja unutar partije i jača mobilizacija članova partije u svakom slučaju su od velike važnosti u procesu razgradnje tvrdokornih partijskih struktura. 

Oligarhijske tendencije u velikim demokratskim partijama do oderđenog stepena su i posljedica nedostatka spremnosti mnogih građana da se uopće uključe u partije. Samo jedan mali broj birača i simpatizera neke partije je zaista spreman na učlanjenje u partiju (...).  

Ipak, bilo bi pogrešno zaključiti da demokratske partije pojačanu kritiku i nezainteresovanost za partije koja u narodu raste iz dana u dan, a između ostalog se ogleda u gubitku tradicionalnih birača, smanjenjeu broja članova i bitno umanjenoj rezonanci kod mlađih generacija, ne smatraju dovoljnim povodom za unutarnjopartijske reforme. Barodne partije, prije svega, nisu ostale neaktivene na ovom polju (...). Trenutno se vodi diskusija o reformnim mjerama kao što su uvođenje odredbi i ograničenja koja se tiču perioda službe, te mjera za sprečavanje akumulacije službi, proširenje mogućnosti sudjelovanja simpatizera partije bez formalnog članstva, pojačan program za žene i omladinu posebno na partijskim kongresima i u partijskim tijelima. 

[Uwe Backes/Eckhard Jesse, iz: Informacije o političkom obrazovanju 207, Partijska demokratija, Bonn BpB 1997.]

[Početak stranice]