Bildungsserver D@dalos - Parteien: Grundkurs 3

Partije, savezi i mediji čine intermedijarni sistem. Oni održavaju vezu između građana i ustavnih organa i time su centrali dio svake demokratije. Oni sami su usko povezani, njihovi zadaci se isprepliću i oni ovise jedno od drugih, a ipak svaki od njih spunjava drugačije, specifične zadatke.

Sljedeći tekst pravi poređenje između zadataka partija i saveza u političkom sistemu. Uz ovaj tekst na raspolaganju Vam je i dijagram koji predstavlja različite funkcije partija i saveza [... do dijagrama "Partije i savezi"].

Dalji odlomak u okviru ovog Osnovnog kursa posvećen je medijima i njihovom odnosu ka partijama [... do odlomka Mediji].

Partije i interesni savezi čine dva osnovna tipa političke organizacije. Oni u okviru institucionaliziranih struktura obrazovanja političke volje i struktura koje donose političke odluke preuzimaju šanse i funkcije posredovanja interesa. Pored partija interesni savezi na polju kolektivnih aktera predstavljaju drugi organizacioni tip sa specifičnim organizacionim karakteristikama, funkcionalnim osobenostima i posebnim šemama odnosa ka drugim tipovima aktera u političkom sistemu (državne institucije, mediji, itd.), a konačno i ka partijama. Interesni savezi organiziraju i artikuliraju društvene interese pojedinih građana, socijalnih grupa ili drugih socijalnih jedinica (poduzeća, udruženja itd.). Oni se od partija mogu razgraničiti u pravilu sa tri elementa:

2. Njihova oblast rada (svrha, ciljevi, programi) više je društveno-sektoralno (po oblastima funkcioniranja i socijalnim grupama) diferencirana i specificirana, dok partije imaju tendenciju oblikovanja opće funkcije i reprezentiranja, odnosno integracije različitih socijalnih grupa.

3. U specifučnim socijalnim kontekstima oni su jače vezani za dotične interesne grupe, dakle, i organizacijski čvršće vezani za šeme društvenih struktura i djelovanja, sve do kontinuiranih konfliktnih, odnosno kooperacionih odnosa sa drugim interesnim savezima (npr. sistem tarifnog ugovora).

Političke aktivnosti, odnosi i funkcije interesnih saveza moraju se posmatrati sa stanovišta njihove blizine socijalnoj bazi (socijalne strukture, grupe i problemske oblasti), te sa stanovišta njihove orijentacije na pripadajuća politička polja. Ovo sektoralno utemeljenje saveza je u kontarstu sa teritorijalno i politički generaliziranim principima reprezentiranja partija.

U okviru ove definicije savezi nisu homogeni, već obrazuju širok spektar po osnovu interesa i svrhe, stepena općenitosti ili partikulariteta ostvarenja cilja, veličine, organizacione strukture, osnove moći, potencijala utjecaja, strategije itd. (...)

Sadržajna podjela provodi se uglavnom po velikim oblastima djelovanja i konflikata: 1. ekonomski i radnički sistem, 2. socijalna oblast, 3. kultura, religija i nauka, 4. oblast društvenog presjeka, npr. ljudska prava, okoliš i mir (npr. dodatni savezi javno-pravnih tijela kao što su lokalni interesni savezi) (...).

Na političku važnost interesnih saveza mora se računati sa vrlo širokim spektrom, a što se tiče odnosa ka partijama i tu je slika mnogoznačna. Prvi pravci proizlaze iz mogućih težišta funkcioniranja i opširnog okvira djelovanja državno-institucionaliziranog sistema. Interesni savezi mogu usmjeriti svoju svrhu upravo na ta težišta funkcioniranja: a) samopomoć i samoreguliranje njihovog članstva, b) horizontalni konfliktni odnosi sa konkurentnim savezima, c) politički utjecaj ka institucionaliziranim akterima, i d) sopstvena produkcija usluga prema određenoj klijenteli (koja se može presijecati sa sopstvenim članstvom). Ovakvim težištima mogu se pripisati tipične organizatorske logike realizacije cilja (logika članstva, konfliktna i pregovaračka logika, logika utjecaja, produkcijska logika). Ne smiju se previdjeti ni druga težišta funkcioniranja, kao što pokazuju primjeri tarifnih partija (konfliktni odnosi) i dobrostojećih saveza (produkcija socijalnih usluga). Uostalom, svaki tip saveza pored svoje glavne funkcije mora riješiti i druge probleme funkcioniranja u određenoj mjeri, posebno problem integracije članstva i političkog utjecaja.

(...) Okvir djelovanja za politički utjecaj saveza čini državno-institucionalni sistem parlamenata, vlade i uprave (...). U ovaj okvir djelovanja istovremeno su integrirane i partije kao centralni akteri, koje konkuriraju jedan od centralnih zadataka saveza je doprinos političkoj integraciji tih interesa. Dakle, radi se o podjeli funkcije sa partijama u smislu stepenovanog modela političkog posredovanja određenih interesa (...).

Dvostruka uloga partija i velike razlike u spektru partija i saveza obrazuju različite šeme odnosa između partija i saveza. Partije se prije svega razlikuju po veličini i poziciji gdje je koncentrirana moć, npr. jedna velika partija koja je prilično dugo na vlasti za interesni savez predstavlja sasvim drugačijeg partnera za razgovor, nego neka manja opoziociona partija. Sa druge strane, savezi mogu varirati po broju članova, njihovoj društvenoj funkciji i financijskoj moći i na taj način stupiti u različite odnose ne samo sa partijama, već i (direktno) sa ministarstvima, kod kojih je, recimo, moguće da savez ima više utjecaja nego kod nekih partija. Najjednostavniju šemu za odnos između paao treća varijanta moguć je uzročno-posljedični model, pri kojem - u okviru ukorporiranog upravnog saveza - interesni savezi i partije stoje u međusobnom odnosu razmjene i utjecaja, iako pri tome nisu "partnerske" organizacije u smislu kooperetivnog modela.