Format

Demokracia

Format e opozitës

Teksti në vazhdim paraqet format e ndryshme të opozitës në demokraci. Në këtë mënyrë bëhet dallimi mes dy formave themelore, opozitës konkurruese dhe asaj kooperuese:

1	Format e opozitës	3	Opozita kooperuese
2	Opozita konkurruese	4	Pa ndarje të qartë

[Kreu i faqes]

Opozita konkurruese dhe opozita kooperuese

Format e opozitës

Në sisteme të ndryshme qeveritare nuk ka vetëm marrëdhënie mes qeverisë dhe shumicës qeveritare, të cilat me kohë iu nënshtrohen ndryshimeve. Kjo vlen edhe për qëndrimin e opozitës ndaj qeverisë dhe shumicës qeveritare. Nëse lihen mënjanë vështirësitë e opozitës jashtëparlamentare - të atyre grupimeve pra, të cilat nuk janë të përfaqësuara në parlament dhe që përmes demonstratave, bllokadave
dhe strategjive të ngjashme përpiqen ta bëjnë të qartë pozicionin e tyre të kundërt me shumicën qeveritare - përkufizimi i opozitës bëhet më i lehtë.

Ajo përbëhet nga ato parti, të cilat janë në shumicë në parlamentin përkatës dhe që kanë për detyrë ta kontrollojnë dhe ta kritikojnë qeverinë, si dhe të paraqesin alternativa kundrejt saj. Edhe pse në pamje të parë kjo ndarje detyrash duket e qartë, pritje përballë të cilave qëndron opozita, janë të shumëllojshme (...).

[Kreu i faqes] [Kthehu në vështrimin e përgjithshëm]

Opozita konkurruese

Opozita konkurruese e sheh detyrën e saj në radhë të parë duke u pozicionuar qartë kundër vendimeve të qeverisë. Me kritikën e saj ndaj veprimit të qeverisë, ajo nuk synon p.sh. përmirësimin e projektligjeve të qeverisë, por më tepër është e interesuar në zgjedhjet e ardhshme. Ajo mundohet t'ua bëjë sa më të qartë zgjedhësve të metat e politikës së qeverisë, duke u munduar t'i bindë ata që në zgjedhjet e ardhshme të votojnë për të. Alternativat përmbajtësore shndërrohen shpesh në alternativa personale. Në Britaninë e Madhe p.sh. përballë kryeministrit qëndron udhëheqësi i opozitës (Leader of the Opposition) me qeverinë e tij "hije" (të opozitës), në të cilën për fusha të ndryshme politike janë kompetentë ministrat përkatës "hije" dhe me të cilën synohet të bëhet e qartë, se opozita përkatëse, në radhët e saj ka ekspertë kompetentë dhe ministra potencialë.

Nëse një opozitë e konsideron veten në radhë të parë faktor konkurrues kundrejt qeverisë, atëherë puna konkrete në komisione e humb rëndësinë e saj. Vendngjarje e diskutimeve të ashpra në mes qeverisë dhe opozitës është parlamenti. Qeveria dhe shumica qeveritare, ashtu sikurse edhe opozita, këtu u drejtohen zgjedhësve: njëra palë për të justifikuar vendimet e saj, ndërsa pala tjetër që tëvërë në dukje dobësitë dhe gabimet e politikës qeveritare.

[Kreu i faqes] [Kthehu në vështrimin e përgjithshëm]

Opozita kooperative

Opozita kooperative në anën tjetër nuk mendon në rend të parë në zgjedhjet e ardhshme. Për të është më e rëndësishme paraqitja e pikëpamjeve të saja, jo vetëm si alternativë kundrejt vendimeve të qeverisë, por mundësisht edhe me qëllim të inkuadrimit sa më i madh në vendimet konkrete ligjore. Suksese të tilla, ajo mund të shënoj vetëm nëse heqë dorë nga përpjekjet për dëshmimin publik të të metave të qeverisë. Ajo është e detyruar të përpiqet që gjatë bisedimeve në komisione të lëshojё sa më shumë pe ndaj qeverisë dhe shumicës qeveritare.

Nëse praktikohet një sjellje e tillë e opozitës, atëherë puna kryesore parlamentare zhvillohet gati tërësisht në komisione, ndërsa plenumi, i parashikuar për paraqitjen e pozicioneve të ndryshme të shumicës dhe pakicës, e humb funksionin e tij. Zgjedhësi nuk mund të kalkulojë më përgjegjësinë mbi vendimet e marra, pasi kompromiset bëhen të vështira për t'i vështruar.

[Kreu i faqes] [Kthehu në vështrimin e përgjithshëm]

Pa ndarje të qartë

Edhe pse në pamje të parë ndryshimet e sipërpërmendura mes dy tipeve të opozitës duken të qarta, ato nuk janë aspak joproblematike. Në vazhdim disa nga këto vështirësi:

Pavarësisht nga ekzistenca e partive të pastra konkurruese, ato, në shumicën e rasteve kanë pak mundësi pёr sukses në sistemet përkatëse politike. Nëse ekziston një parti e madhe, e cila mund t'ia lejojë vetes zgjedhjen e kursin e qartë opozitar kundrejt shumicës, kjo është në fakt një shenjë serioze e paqëndrueshmërisë së sistemit përkatës. Një opozitë e pastër konkurruese, nga ana tjetër, është vështirë të mendohet. Ajo jo vetëm që lë pas dore detyrat e vërteta të saj, por me veprimin e saj lë shteg pёr t'u propozuar si partia e ardhshme qeveritare.

Një opozitë e qartë konkurruese është e mundur vetëm atëherë kur ajo nuk paraqet vetëm një alternativë kundrejt shumicës qeveritare, por edhe kundrejt sistemit politik në tërësi. Pas marrjes së funksionit qeveritar, asaj do t'i duhet të konstatojë se hapësira e qeverisë së tipit demokratik perëndimor nuk është edhe aq e madhe. Përveç kësaj, asaj do t'i duhet të pranojë faktin se alternativat më lehtë ofrohen se sa realizohen. Në rast se nuk arrin të realizojë synimet opozitare në fushat kryesore politike, ajo do ta humbë domosdoshmërisht besimin (...).

[Kreu i faqes] [Kthehu në vështrimin e përgjithshëm]

Me gjithë dyshimet e përmendura më sipër, dallimi mes veprimit kooperues dhe atij konkurrues opozitar përmban vlerë shpjeguese (...). Megjithatë duhet të kihet parasysh se opozita, në momentin kur synon të hyjё në qeveri, në kushte normale, do të detyrohet të veprojë në mënyrë konkurruese dhe kooperative. Ajo duhet të mbetet e besueshme dhe të ofrojë alternativa. Ajo nuk mund t'u thotë që në fillim jo propozimeve të qeverisë, e për më tepër kur asaj i ofrohet bashkëpunim nga ana e qeverisë. Sidoqoftë, ajo
nuk mund të jetë pjesë e një bashkëpunimi të vazhdueshëm me qeverinë.

Përzierja nga veprimet konkurruese dhe kooperative të opozitës qëndron tek e fundit edhe në konsekuencën e detyrave të opozitës në sistemin parlamentar të qeverisjes. "Treshja klasike: kritikë, kontroll, alternativë" (Heinrich Oberreuter) përbën bazën e funksionit të opozitës parlamentare. Me alternativë duhet nënkuptuar alternativa përmbajtësore dhe personale. Kontroll do të thotë mbikqyrje e politikës së qeverisë mbi konformitetin e saj me kushtetutën dhe ligjet. Kritika nuk duhet të kuptohet si grindje për vogëlsira, por ajo duhet të përfshijë edhe gatishmërinë për bashkëpunim konkret, për përmirësim të propozimeve të qeverisë. Opozita, detyrat në fjalë nuk i ushtron vetëm në parlament, por ajo u drejtohet drejtpërdrejtë zgjedhësve.

[Nxjerrë nga: Bundeszentrale für politische Bildung: Parlamentarische Demokratie 1, Informationen zur politischen Bildung Nr. 227, 1993]

[Kreu i faqes]

Temat: Të drejtat e njeriut  I Modele I Demokracia I Partitë I Evropa I  Globalizimi I Kombet e Bashkuara I Qëndrueshmëria

Metodat:    Didaktika politike    II    Pedagogjia e paqes    II    Metodat



Kjo ofertë Online mbi edukimin politik u zhvillua nga a gora-wissen, Shoqata e Shtutgartit për përçim dijesh përmes mediave te reja dhe edukimit politik. Në rast pyetjesh apo vërejtjesh drejtohuni Ju lutem te ne.