Bruzhi bėn pjesė nė radhėn e qyteteve mė tė rėndėsishme tė mesjetės. Kjo temė shtjelluese prezanton kėtė qendėr ekonomike e kulturore dhe shtron pyetjen se si qėndronte puna me demokracinė nė kėtė qytet mesjetar. NDėrsa nė tekstin nė vijim pikė qendrore shtjelluese janė aspektet ekonomike dhe kulturore, pjesa sa tė lirė tė bėn fryma e lirė e qytetit merret me dimensionin politik.

[Kreu i faqes]

"Nė epokėn e Jan van Eycks (...) dhe Hans Memling (...), Bruzhi ishte padyshim njėri nga qytetet mė tė bukura tė botės" [Hippolyte Fierens-Gevaert, 1901].

Tregu i madh, si pikė qendrore e qytetit tė vjetėr Bruzh, ėshtė pikėnisje e njė shetitjeje nėpėr qytet. Aty nisi edhe krijimi i qytetit. Nė Ėollestraat-in e sotėm dhe nė rrugėn e emėruar Oude Burg shtrihej "Oude Stehen", administrata e parė flameze, e cila pak kohė mė pas u shndėrrua nė njė shesh tė madh tregtar. Kėshtjella e kontit u ndėrtua nė shek. XIX buzė lumit Reie. Vendbanimi Bryggia (vendpeshkim) u zgjerua me kishėn e Salvatorit nė shek. XI. Selia e kontit tėrhoqi njė numėr tė madh tė ardhurish dhe tregtarėsh. Lumi Reie, nga jugu rridhte nėpėr qytet dhe bėnte njė kthesė deri nė sheshin van-Eyck, duke vazhduar mė tej nė drejtim tė veri-lindjes nė gjrin detar Zuin - kushte tė mira pra pėr qendrėn tregtare. Kanali i lundrueshėm i lumit Reie, i rrethuar me diga dhe mure, shėrbente edhe pėr transport.

Tregu i madh pėrbėhej nga sallat: depot dhe sallat tregtare, tė ndėrtuara rreth oborrit katėrkėndėsh, tė ndėrtuara me material guri nė shek. XIII/XIV. Nė shėtitoret e jashtme nėn pemė gjendeshin dyqanet dhe tezgat e tregtarėve. Belfriedi 108 metra i lartė ėshtė godina e ndėrtuar nga banorėt e vetėdijshėm tė qytetit, simbol e pasurisė, pretendimit tė pushtetit dhe tė lirisė sė Bruzhit mesjetar. Arkivi i siguruar mirė nė katin e dytė ruante ēertifikata tė qytetit, dokumente tė pavarėsisė, si dhe dokumente tė tjera. Kėmbanat e kullės thėrrisnin qytetarėt kur nga ballkoni lėshoheshin dhe shpalleshin publikisht ligje dhe rregullore tė reja.

[Kreu i faqes]

Belfriedi ėshtė njėkohėsisht edhe simbol i qendrės sė atėhershme tregtare botėrore pėrballė Ypern-it dhe Venedikut. Anijet e hanseve dhe ato tė shtėpive italiane tregtare niseshin nga Bruzhi. Ai ishte vendi tregtisė sė leshit aglez, i cili nė rajonin Flandėr pėrpunohej dhe eksportohej, i tregtisė sė kripės dhe lėkurės, e nga italianėt edhe i tregtisė sė erėzave. Deri nė vitin 1787, nė pjesėn lindore tė tregut ndodhej sheshi ku zbarkonin anijet, ekspozoheshin dhe shiteshin mallrat. Disa nga shtėpitė e patricėve nė sheshin e tregut janė ndėrtuar qysh nė shek. XVI. Arkidukė Maksimiliani, nė vitin 1488 u mbajt nė Kėshtjellėn e Vinēit nga qytetarėt e rebeluar disa ditė i burgosur. Qytetarėt dhe aristokratėt pėrcollėn nga kėtu turnetė dhe spektaklet nė sheshin e tregut.

Me rritjen dhe organizimin e qytetit u ngritėn pjesėt e tjera tė qytetit: pėrreth sheshit tė kalasė dhe atij tė tregut u ngritėn shtėpitė madhėshtore tė majorėve dhe esnafėve, ndėrsa pėrreth St. Gillis dhe St. Salvator shtėpitė e thjeshta tė mjeshtėrve. Nė veri tė tregut tė madh gjendej njėri ndėr kuartiret mė tė rėndėsishme tė qytetit me shtėpi tregėtare tė 34 kombeve. Nga kėtu niseshin pėr nė anije vizitorėt, kėtu u shkarkuan me kranin e madh tė drunjtė mallėra tė ndryshme. Nė van-Eyck-Plein-in e sotėm kalonin mallėrat nėpėr doganė. Edhe shtėpia fqinje e korporatės sė zejtarėve transportues tė mallėrave, njėra ndėr shtėpitė mė tė ngushta tė qytetit, ėshtė njė stoli e vėrtetė. Nė anėn e kundėrt gjendet shtėpia e rindėrtuar e klubit tė Porterėve, tregėtarėve tė pasur tė Bruzhi-s, e shndėrruar sot nė arkivė tė shtetit.

[Kreu i faqes]

Afėr tregut tė vjetėr tė sė mėrkurės gjendej shtėpia Osterlingenhuis, e ndėrtuar nga qyteti pėr tregtarėt gjermanė nė vitin (1442). Mes Vlamingstraat-it dhe St. Jakob-it ndodheshin qendrat tregtare tė italianėve. Sot nuk kanė mbetur shumė dėshmi tė tregtisė sė atėhershme botėrore: Qendra e vogėl tregtare e Genues-ve nė Vlamingstraat, me hapėsirė tregtare nė katin pėrdhes dhe me sallėn festive prapa dritareve tė mėdha (fundi i shek. XIV); pėrballė shtėpisė tregtare tė Republikės sė Firences. Ky shesh ku kishin zyrat e tyre tregtare edhe venecianėt dhe katalonasit, edhe nė hartėn e qytetit tė shek. XVI quhej 'Byrsa Brugensis' (bursa e Bruzhit). Para shtėpisė sė familjes van der Beurze ndodhej pika e takimit e tregtarėve, bursa e parė. Nė Antėerpen, nė qytetin pasardhės tregtar tė Bruzhit, qė nga viti 1531 ekziston ndėrtesa e bursės (...).

[Teksti ėshtė nxjerrė nga: Landeszentrale für politische Bildung Baden-Ėürttemberg, Zeitschrift und Europa, Ausgabe 1/1998 "Flandern"]

Piktorėt e njohur nga qyteti Bruzhi

Jan van Eyck

piktor holandez, i lindur rreth vitit 1390 nė Maaseyck, i varrosur nė vitin 1441 nė Bruzh (...).

[Nxjerrė nga: Bertelsmann Discovery Lexikon 1997]

Hans Memling

piktor gjermano-holandez, i lindur rreth vitit 1433 nė Seligenstadt afėr Ashafenburgut, vdiq nė vitin 1494 nė Bruzh; jetoi atje qė nga viti 1466. Stili i Memling karakterizohej nga modestia dinjitoze dhe njė brendėsi qė shprehte qartė ndikimin e vendlindjes sė tij buzė brigjeve tė Rinit. Pikturat e tij mė tė njohura janė portrete tė Shėn Mėrisė mbi fron. Vepra kryesore: "Altari me krahė" dhe "Dita e Gjykimit" rreth viteve 1470-1473 Gdansk "Kisha e Shėn Mėrisė".

[Nxjerrė nga: Bertelsmann Discovery Lexikon 1997]

[Kreu i faqes]

Temat:  Tė drejtat e njeriut  I  Modele  I  Demokracia  I  Partitė  I  Evropa  I  Globalizimi  I  Kombet e Bashkuara  I  Qėndrueshmėria

Metodat:    Didaktika politike    II    Pedagogjia e paqes    II    Metodat

     

Kjo ofertė Online mbi edukimin politik u zhvillua nga agora-wissen, Shoqata e Shtutgartit pėr pėrēim dijesh pėrmes mediave te reja dhe edukimit politik. Nė rast pyetjesh apo vėrejtjesh drejtohuni Ju lutem te ne.