Antikiteti

Demokracia

Demokracia në antikitet

Për fillimet e demokracisë në Greqinë antike, keni në dispozicion disa tekste dhe shpjegime kronologjike:

Kronologji

Tekstin hyrës me titull "Fillimet e demokracisë në polisin grek".

Tekstin e shkurtër mbi "kuptimin shtetëror" në antikitet.

Tekstin e zgjeruar lindjen dhe zhvillimin e polisit në Athinë, i cili shpjegon zhvillimin e demokracisë përmes reformave të Solonit, Kleisthenesit dhe Perikliut.

Dy tekste mbi lindjen dhe zhvillimin e demokracisë antike.

Kronologjia mbi lindjen e demokracisë.

[Kreu i faqes]

Fillimet e demokracisë në polisin grek

Fillimet e demokracisë janë të lidhura ngushtë me lindjen e poliseve greke. Meqë koncepti modern i shtetit nuk mund të krahasohet me antikitetin, me termin polis duhet të nënkuptohet bashkësia, ndërsa me politikë rregullimi i çështjeve. polisi përbëhet nga bashkësitë primare burrë-grua, zotërues-rob. Shumica e familjeve përbëjnë bashkësinë gjjinore, ndërsa shumë prej tyre përbëjnë polisin. Në këto shoqëri qytetare, të formuara në shek. IX p.e.s. u zhvillua qytetaria (demos), e cila përfshinte të gjithë qytetarët e lirë me të drejta të barabarta politike.

Qeveria, e cila ndryshonte në polise të ndryshme, dilte nga kuvendi popullor. Në periudhën e lulëzimit të demokracisë greke në shek. V dhe IV p.e.s, kuvendi popullor vendoste mbi ligjvënien, politikën e brendshme dhe të jashtme, politikën financiare dhe atë ushtarake. Demokracia antike bazohej në barazinë e plotë para ligjit të të gjithë qytetarëve, në lirinë e shprehjes së mendimit dhe në lirinë e pjesmarjes në detyrat publike. Kuvendi popullor zgjidhte nga radhët e tij jurinë, e cila funksiononte si gjyq. Detyrat publike ndaheshin për një kohë të caktuar, ndërsa personat që merrnin detyrat në fjalë i nënshtroheshin përgjegjësisë publike.

[Kreu i faqes]

Një sy kritik nuk mund të mos vërë re të metat e kësaj forme qeverisëse. Të gjitha të drejtat dhe detyrat vlenin vetëm për "qytetarët e plotë", pra vetëm për një pakicë të popullsisë. Femrat, të huajt, skllevërit dhe banorët të cilët nuk konsideroheshin si qytetarë me status të plotë (metokët), ose nuk gëzonin fare të drejtash, ose të drejtat e tyre ishin të kufizuara. Ata nuk kishin të drejtën e pronës, të ushtrimit të detyrave publike dhe të drejtë vote. Në të vërtetë, në polis mbretëronte pushteti i pakicës. Meqenëse kuvendi popullor sundonte në mënyrë të drejtpërdrejtë ekzistonte rreziku i marrjes së vendimeve të gabuara si rezultat i gjendjes së çastit apo demagogjisë.

Pavarësisht nga të metat e lartpërmendura, polisi antik ka meritat e veta në lindjen e demokracisë, pasi në të, për herë të parë u njoh rëndësia e njeriut si individ, u praktikua dhe u arsyetua në mënyrë filozofike vetëqeverisja dhe liria nga tirania (...).

Format demokratike ekzistonin edhe jashtë kufijve të Greqisë. Megjithatë, ato nuk arritën të zbatoheshin në të njëjtën formë dhe nuk gjetën bazën filozofiko-shtetërore.

[Kreu i faqes]

Romakët dhe gjermanët e vjetёr

Pushteti në Republikën Romake ishte në duart e particianëve. Fjala bëhet për një sundim aristokrat. Pas luftërave të ashpëra sociale, parimi demokratik u bë gjithnjë e më i rëndësishëm, u përmirësua gjendja materiale dhe rëndësia politike e pjesës së varfër të popullatës (plebejëve), kuvendi popullor fitoi më shumë pushtet, edhe pse nuk ia arriti të dominojë.

Organizimi shtetëror i popujve gjermanë evropiano-veriorë bazohej gjithashtu në parimin e barazisë së të gjithë qytetarëve të lirë. Kuvendi popullor ishte organi më i lartë. Megjithatë edhe këtu vlente e drejta e kufizuar e pronës e kryefamiljarëve. Anëtarët e lirë të familjeve, shtresa e gjerë e gjysmë të lirëve dhe e jo të lirëve nuk kishin ndikim në politikë.

[Hans-Helmuth Knütter, nxjerrë nga: Bundeszentrale für politische Bildung: Demokratie, Informationen zur politischen Bildung Nr. 165, Neudruck 1992]

[Kreu i faqes]

Temat: Të drejtat e njeriut  I Modele I Demokracia I Partitë I Evropa I  Globalizimi I Kombet e Bashkuara I Qëndrueshmëria

Metodat:    Didaktika politike    II    Pedagogjia e paqes    II    Metodat



Kjo ofertë Online mbi edukimin politik u zhvillua nga a gora-wissen, Shoqata e Shtutgartit për përçim dijesh përmes mediave te reja dhe edukimit politik. Në rast pyetjesh apo vërejtjesh drejtohuni Ju lutem te ne.