Kursi bazë 1

Demokracia

Vështrim mbi sekuencat e kursit bazë:

Kursi bazë 1	Çfarë është demokracia?
Kursi bazë 2	Si është zhvilluar demokracia?
Kursi bazë 3	Cilat janë tiparet e shtetit demokratik?
Kursi bazë 4	Çfarë nënkupton shoqëria demokratike?
Kursi bazë 5	Me çfarë vështirësish ballafaqohet demokracia sot?

[Kreu i faqes]

Kursi bazë 1: Çfarë është demokracia?

Që t'i përgjigjemi kësaj pyetjeje të rëndësishme, marrim si shembull një bashkësi njerëzore. Njëra nga këto bashkësi, e njohur për ne të gjithë, është familja. Ajo përbëhet nga babai, nëna dhe fëmijët. Një familje e tillë banon bashkë, ushqehet bashkë, jeton bashkë. Prandaj lindin edhe probleme të njohura për ne: Kush do t'i derdhë plehërat, çfarë programi do të shihet në televizor, kush vendos se çfarë do te ndodhë?

Ekzistojnë dy mundësi. Njëra është kur vendos një njeri, në rastet kur ai mund t'i kundërshtojë pjesëtarët e tjerë të familjes, p.sh. ai që mban në dorë telekomandën, vendos se çfarë programi do të shihet në televizor.

Megjithatë ekzistojnë edhe mënyra të tjera. Mund të vendosin të gjithë së bashku. Në rastin tonë, kjo do të thotë marrëveshje mes pjesëtarëve të familjes për programin që do të shikohet. Personi që ka telekomandën në dorë, vendos programin e zgjedhur nga të gjithë bashkë.

Në mënyrë të ngjashme me familjen tonë të vogël, edhe në bashkësitë më të mëdha, siç janë p.sh. banorët e një shteti, lindin probleme gjatë bashkëjetesës. Edhe këtu duhen marrë vendime. Në këtë rast nuk bëhet fjalë më për programin televiziv, por për programin e një shteti, pra për gjërat që do të ndodhin në të.

Edhe në shtet ekzistojnë dy mundësi vendosjeje, si në familjen tonë të vogël. Edhe këtu, mundësia e parë është ajo kur një njeri vendos se çfarë do të bëhet, njëri pra, ai që mban në dorë telekomandën. Këtë person po e quajmë qeveritar, meqë ai qeveris shtetin, pra përcakton programin e tij. Ky qeveritar ka shumë pushtet dhe udhëheq njerëzit e tjerë, popullin. Populli në këtë rast nuk ka shumë influencë, ajo ka vetëm pak të drejta. Ajo nuk mund ta marrë në dorë telekomandën, kështu që s'i mbetet
tjetër veçse ta lërë qeveritarin të vendosë për programin.

Padrejtësi, apo jo? Por ekziston edhe mundësia e dytë, në të cilën, secili ka të drejta, e në këtë mënyrë edhe një çikë pushtet. Të gjithë së bashku zgjedhin një qeveritar, të cilit ia japin pushtetin e tyre për një kohë të caktuar, në mënyrë që ai të zbatojë programin qeveritar. Qeveritari mund ta bëjë këtë vetëm nëse me të bie dakord edhe popullsia. Ai nuk mund të zhvillojë një program, i cili i heq ose i kufizon të drejtat popullsisë.

Kjo mund të përfytyrohet si më poshtë: Çdo qytetar ka një bateri. Të gjithë së bashku zgjedhin një qeveritar, të cilit i japin një telekomandë gjigante. Për të funksionuar, kjo telekomandë ka nevojë për shumë bateri. Për këtë arsye qytetarët i huazojnë atij bateritë e tyre. Qeveritari ka për aq kohë pushtet mbi telekomandën, aq sa bateri i japin atij qytetarët.

Kur të harxhohen bateritë dhe qeveritari nuk merr më bateri të reja nga qytetarët, ai nuk mund të qeverisë më. Në çdo rast qytetarët duhet të mendohen mirë para se të vendosin "pro" apo "kundër" dhënies së baterive të reja qeveritarit.

Këto ishin dy format e rregullimit të jetës mes qeveritarit dhe popullsisë. Për të dyja format mund të gjenden shumë shembuj. Forma e parë, diktatura, në të cilën qytetarët kanë pak të drejta, ka mbretëruar në Evropë deri në fund të shek. XVIII. Më pas, popullsia filloi të ndërgjegjësohet për padrejtësitë e këtij sistemi. Që atëherë, në Evropë u përhap mundësia e dytë, demokracia – me bateritë - edhe pse ajo është e vjetër mbi 2000 vjet, siç do të mësojmë edhe në kursin bazë 2. Gjatë shek. XX, ajo filloi të praktikohet gjithnjë e më tepër në shumë shtete anembanë botës.

[Kreu i faqes]

Materiale rreth pyetjes "Çfarë është demokracia?"

Shembulli i shkurtër me bateritë dhe telekomandën na dha pasqyrimin e parë të rëndësisë së demokracisë. Mendime të të anketuarëve në lidhje me këtë temë mund të gjeni në një faqe të veçantë (Citate). Me to do të keni në dispozicion edhe një fotografi ekspozuese (foto. eksp. 1: Citate-Demokracia). Çfarë na thotë fjalori për këtë temë? Tekstet e shkurtëra që mundohen të përkufizojnë definojë demokracinë gjenden në faqen Fjalor.

Pjesa tjetër me fotografi ekspozuese me titullin Teori merret me çështjet më të rëndësishme demokratiko–teorike. Përveç kësaj, në dispozicionin tuaj keni edhe pjesën, e cila merret me tipet e ndryshme të demokracisë. Aty bëhet fjalë për dallimet mes demokracisë së drejtpërdrejtë dhe asaj përfaqësuese, si dhe për dallimet mes sistemeve të ndryshme, si demokracia parlamentare dhe ajo presidenciale (Tipet).

[Kreu i faqes]

Temat: Të drejtat e njeriut  I Modele I Demokracia I Partitë I Evropa I  Globalizimi I Kombet e Bashkuara I Qëndrueshmëria

Metodat:    Didaktika politike    II    Pedagogjia e paqes    II    Metodat



Kjo ofertë Online mbi edukimin politik u zhvillua nga a gora-wissen, Shoqata e Shtutgartit për përçim dijesh përmes mediave te reja dhe edukimit politik. Në rast pyetjesh apo vërejtjesh drejtohuni Ju lutem te ne.