Ēmimi Nobel
Lart Ēmimi Nobel Nobel Prize Letėr Intervista

 


 

Udhёrrёfyesit

Desmond Tutu

Fjalimi i tij me rastin e dhėnies sё Ēmimit Nobel pёr Paqe

[Dhjetor 1984, Oslo, Norvegji]

[Origjinalin nё anglisht mund ta gjeni nё faqen Nobel Prize]

Lartmadhėria juaj, pjesėtarė tė familjes mbretėrore, zoti kryetar, zonja dhe zotėrinj:

Para se tė largohesha nga Afrika e Jugut, vend tė cilin e dua me pasion, ne si Komitet drejtues i Kėshillit Afrikan tė Kishave patėm njė takim urgjent me drejtuesit e tė gjitha kishave anėtare. E thirrёm kёtё takim pėr shkak tė thellimit tё krizės nё vendin tonё, si pasojė e sė cilės, vetėm gjatė kėtij viti humbėn jetёn afёr 200 vetė
. Ne vizituam disa nga vatrat e krizave nё Witwatersrand. Bashkё me tė tjerėt unė shkova nė Ostrand. Atje vizituam shtėpinė e njė plake. Ajo na rrėfeu se kujdesej pėr nipat e saj dhe fėmijėt e fqinjėve, ndėrkohė qė prindėrit e tyre punonin. Njė ditė policia ndoqi disa fėmijė tė cilėt lanė mėsimin, por ata arritėn tė iknin mes shtėpive tė pjesės zezake tė qytetit. Policia kaloi poshtė nė rrugėn ku banonte plaka. Ajo ishte ulur nė kuzhinė, ndėrkohė qė fėmijėt luanin para shtėpisė. Vajza e saj vrapoi nė shtėpi dhe e thirri qё tё dilte shpejt jashtė. Plaka doli shpejt nga kuzhina nė dhomėn e pritjes. Nė atė ēast, nipi i saj kishte rėnė i vdekur nė prag tė derės. Ai ishte qėlluar nė kurriz nga policia. Ai ishte gjashtė vjeē kur vdiq. Disa javė mė vonė, njė grua e bardhė, e cila donte tė regjistronte tė punėsuarit e saj zezakė, kaloi nė pjesėn zezake tė qytetit. Shkaktarėt zezakė trazirave qėlluan me gurė makinėn e saj dhe vranė foshnjėn e saj disamuajshe. Kjo ishte viktima e parė e bardhė e trazirave tė fundit nė Afrikėn e Jugut. Vdekje tė tilla janė dy vdekje mė tepėr. Ato janė pjesė e ēmimeve tė larta tė Apartedit.

[Kreu i faqes]

Ēdo ditė nė kampin ilegal KTC nė afėrsi tė Kejptaunit, shkatėrrohen nga policia magazinat e paqėndrueshme tė plastikės, tė ngritura nga nėnat zezake, ngaqė betimin e kurorėzimit. Ato dёshtojnё nga ulja nё dyshekёt e lagur nga lagёshtira, me sendet e tyre tё shpёrndara pёrreth kёmbёve, me fёmijё duke qarё me zё tё ulёt mbi prehёrin e tyre, nё shiun e ftohtё dimёror tё Kejptaunit. Ēdo ditė policia kryen kėto shkatėrrime mizore. Ēfarė krimesh tė neverithsme kanė bёrё kėto gra qė tė ndiqen kėshtu si kriminele? Ato donin vetėm tė ishin bashkė me bashkėshortėt e tyre, prindėrit e fėmijėve tė tyre. Nė ēdo vend tjetėr tė botės gra tё tilla lavdėrohen, ndёrsa nё Afrikėn e Jugut, njė vend qė i shfrytėzon pėr vete, qė ėshtė i krishterė dhe njė ditė feste e quan ditė familjeje, kėto gra guximtare trajtohen nė mėnyrė kaq ēnjerėzore. e gjithēka qė ato kёrkojnё, ėshtė njė jetė korrekte dhe e qėndrueshme familjare. Pėr fat tė keq, nė vendin e tyre tė lindjes, ėshtė njė akt i dėnueshėm kriminal tė jetosh i lumtur me bashkėshortin dhe prindėrit e fėmijėve tė tu. Nё kёtё mёnyrё shkatёrrohet jeta familjare zezake, jo rastёsisht, por me anė tė politikёs sё qёllimtё qeveritare. Kjo ёshtё pjesё e ēmimit, qё qeniet njerёzore, fёmijёt e Zotit, duhet t'i paguajnё aparteidit. Njё ēmim i papranueshёm.

Unė vij nga njė vend i mrekullueshėm, tё cilit Zoti i ka dhuruar pasuri tė mrekullueshme natyrore, hapёsirё tё pamatė, kodra, zogj qė kėndojnė, yje qė ndriēojnė, qiell tё kaltёr, rreze dielli, rreze tё arta dielli. Ka kaq gjėra tė mira, qė rrjedhin nga bujaria e Zotit, mjaftueshėm pėr tė gjithė, por aparteidi ka konfirmuar egocentrizmin e disave dhe ka lejuar qё ata ta marrin pёr vete njё pjesё tё madhe mbiproporcionale, vetėm ngaqė kanė pushtet. Ata kanė marrė 87% tė vendit pėr vete, edhe pse pėrbėjnė vetėm rreth 20% tė popullsisė. Pjesёs tjetёr i mbetet kėnaqet me 13% tё mbetur. Aparteidi ka zbatuar njё politikё tё ndarjes: 73% e popullsisё janё pёrjashtuar nga ēdo lloj pjesėmarrjeje e rёndёsishme nё procesin e vendosjes politike tё vendit tё tyre. Kushtetuta e re, e cila parashikon ekzistencėn e tri dhomave, pёr tё bardhё, mulatė dhe indianё, zezakёt i pёrmend vetёm njё herё dhe i injoron mė pas plotёsisht. Nё kёtё mёnyrё kjo kushtetutё e re, e cila nё perёndim lavdёrohet si hap nё drejtimin e duhur, fshihet prapa racizmit dhe etnicitetit. Komiteti i kushtetutёs pёrbёhet proporcionalisht nga katёr tё bardhё, dy mulatё, njё indian – dhe asnjė zezak. Kjo kushtetutё ёshtё miratuar dhe synon qeverisjen e pakicёs sё bardhё.

[Kreu i faqes]

Nga zezakėt pritet ambiciet e tyre politike t'i ushtrojnė nė getot e mjerimit, tё papėrshtatshme pėr tė jetuar, tё varfra, nё homelands Bantustan tё shkreta, rezervuarė tё pashterrshёm tё fuqisё sё lirё punёtore zezake, Bantustans, nё tё cilat Afrika ballkanizohet. Zezakёve u hiqet nё mёnyrё sistematike nёnshtetёsia e Afrikёs sё Jugut, duke i shndёrruar kёshtu nё tё huaj nё vendlindjen e tyre. [Koni Malder, ministёr pёr Bantu Administration dhe zhvillim tha nё vitin 1978: 'Pasoja logjike e politikёs sonё ёshtё qё... asnjё nuk mund zezak ta ketё nёnshtetёsinё e Afrikёs sё Jugut... Ēdo zezak nё Afrikёn e Jugut, kėtej e tutje do tё vendoset nё kёtё mёnyrё tё ndershme nё njё shtet tё ri tё pavarur, dhe qeveria nuk do tё ketё mё pёrgjegjёsi morale ta vendosё politikisht kёtė njeri.' [South African Hansard, Procedura e parlamentit tё Afrikёs sё Jugut, Kejptaun, 7 shkurt 1978, cituar nga Xhon Dugard dhe botuar nё "The Apartheid Handbook" nga Roxherr Omond, Penguin 1985.] Kjo ёshtё zgjidhja pёrfundimtare e apartedit, ashtu siē e gjeti zgjidhjen e tij pėrfundimtare pёr hebrenjtё nazizmi nё ēmendurinё ariane tё Hitlerit. Qeveria e Afrikёs sё Jugut ёshtё e menēur. Tё huajt mund tё kenё vetёm pak tё drejta, sidomos tё drejta jopolitike.

Si pasojė e ndjekjes sė ėndrrės ideologjike, raciste tė Aparteidit janė shpėrngulur mbi tre milionė fėmijė tė Zotit, janė shkatėrruar shtėpitė e tyre, ndėrsa ata janė "hedhur" nė kampet e rikolonizimit nё Homelands. E them me vetėdije se janė hedhur, pasi  vetėm mbeturinat dhe gjėrat mund tė hidhen, e jo qeniet njerėzore. Por aparteidi ka vendosur qė fėmijėt e Zotit, vetėm pse janė zezakё, t'i trajtojė si sende e jo si qenie me vlerė tė pafund, sepse ata janė krijuar si shembėlltyrė e Zotit. Kėto "rajone mbeturinash" ndodhen larg punės dhe ushqimit. Fėmijėt vdesin nga uria, vuajnė nga konsekuencat e shpeshta tė pashėrueshme si pasojė
e mungesės sė ushqimit. Kjo nuk u ndodh atyre rastėsisht
, por u vie nga politika e qėllimshme qeveritare. Ata vuajnė urie nė njė vend, i cili mund tė ishte hambar buke pėr Afrikėn, njė vend, i cili normalisht ėshtė eksportues neto i ushqimit.

Babai lė familjen e tij nė homeland ku duhet tė mbijetojnė me shumė
pėrpjekje
, ndėrkohė qė ai, nėse ka fat, shkon tė punoj si murator nė njė qytet tė bardhė dhe tё bёj pėr 11 muaj rresht njė jetė tė panatyrshme nė njė shtėpi burrash, ku pėrballohet me vesin e dehjes, prostitucionit dhe tė keqes. Kjo politikė nomade e punės ėshtė shpallur si politikė qeveritare, dhe u quajt madje nga Dutsch Reformed Church, e cila nė tė vėrtetė nuk sillet nё mёnyrё shumė kritike me qeverinė, si plagė kanceroze e shoqėrisė sonė. Kjo plagė kancerogjene, e cila bren jetėn familjare tė zezakėve, ėshtė politikė e qėllimshme qeveritare. Ajo ёshtё pjesё e ēmimit tё aparteidit, tё pamatur sa i pёrket vuajtjeve njerёzore.

[Kreu i faqes]

Aparteidi ka prodhuar arsimim diskriminues si ai Bantu, arsimim pёr interesa vetjeke, i cili siguron qё qeveria tё shpenzojė pёr njė fёmijё zezak nё vit vetёm njё tё dhjetёn e asaj qё shpenzon pёr njė fёmijё tė bardhё. Ёshtё njё edukim, i cili zhvillohet nё mёnyrё strikte tё ndarё dhe jo tё barabartё. Burimet njerėzore trajtohen nė mėnyrė shkatėrruese dhe zhdukёse, sepse nėpėrmjet politikёs qeveritare shumё fёmijёve tё Zotit nuk u jepet mundėsia tė shfrytėzojnė potencialin e tyre tė plotё... Afrika e Jugut po paguan njё ēmim tё lartё pёr kёtё politikё tё tmerrshme, sepse ajo ka njё mungesё tё pashpresё nё punёtorё tё kualifikuar, njё rezultat i drejtpёrdrejtё i programit dritėshkurtėr tё regjimit racist. Universi nė tė cilin jetojmė, ėshtė njė univers moral dhe e mira, saktёsia dhe drejtёsia janё tё rёndёsishme nё universin e Zotit tё cilin adhurojmё ne. Prandaj mund tė themi se qeveria e Afrikės sė Jugut dhe pėrkrahėsit e saj kanė rėnė nė kurthin qė ngritėn me duart e tyre.  

Aparteidi mbahet gjallё nga njё front i tmerrshёm ligjesh siē ёshtё Population Registration Act, i cili detyron klasifikimin etnik tё tё gjithё afrikanojugorёve dhe regjistrimin e tyre nė varėsi tė kategorisė pёrkatёse racore. Shpesh ka ndodhur qё nё tё njėjtėn familje, njёri nga anėtarėt tё klasifikohet si i bardhё, ndёrsa tjetri, me njё ngjyrё vetёm pak mё tё errёt tё lёkurёs, tё klasifikohet si mulat, me pasoja tė tmerrshme pёr fёmijёn mulat, i cili nё kёtё mёnyrё pёrjashtohet nga bashkёsia e njё shtrese tё privilegjuar. Pasojё e kёsaj kanė qenė vetёvrasjet e shumё fёmijёve. Edhe ky ėshtė njё ēmim shumё i lartё qė paguhet pёr pastёrtinё e racės, sepse ёshtё e dyshimtė nёse mjete tė tilla mund tё pėrligjen, pa marrё parasysh ndonjё rezultat tё tyre sado tё dёshiruar. Ekzistojnё ligje si Prohibition of Mixed Marriages Act, i cili sheh si ilegale martesёn e njё personi tё bardhё me njё person tё njё race tjetёr. Raca shndёrrohet nё pengesё pёr vlefshmёrinё e martesёs. Dy persona qė e duan njёri-tjetrin, ndalohen ta lidhin dashurinё e tyre nё martesė pёr shkak tё racёs sё tyre. Diēka e bukur kthehet nё kёtё mёnyrё nё diēka tё mjerueshme dhe tё shёmtuar. Immorality Act pёrcakton si krim seksual dhe thyerje ligjore tё martesёs lidhjen mes njё personi tё bardhё me njё person tё njё race tjetёr. Policia u arriti deri nё shkallёn e vёzhguesit tinzar qė pėrgjon ēifte. Shumё tё bardhё kanё bёrё mё mirё vetёvrasje se sa tё pėrballeshin me pasojat katastrofike qė sillte  njё procedurё e tillё. Ēmimet janё shumё tё larta dhe tё patolerueshme.

[Kreu i faqes]

Njё sistem i tillё i keq, i cili asnjёherё nuk do tё mund tё mbrohej nga metodat normale dhe tё pranueshme, bazohet nё frontin e ligjeve drakoniane si ligjvёnia e sigurisё qė mund tė gjendet vetёm nё Afrikёn e Jugut. Nga njёra anё ekzistojnё ligje tё cilat ministrit pёr drejtёsi dhe atij tė brendshėm i lejojnё tё mbajnё nё arrest personat pёr njё kohё tё gjatё tė papėrcaktuar, nёse ai mendon se ata pėrbėjnė rrezik pёr sigurinё e shtetit. Ata mbahen tё arrestuar sipas dёshirёs sё tij, qeli tё izoluara, pa vizitё familjare, pa mjek dhe avokat tё vetin. Kjo pėrbėn njё shkelje tё rёndё, nёse provat qė ka ministri, nukm vėrtetohen nė njė proces tė hapur. Ndoshta ajo do ta pёrballonte konfrontimin rigoroz, ndoshta edhe jo. Kjo ne nuk na bёhet e ditur. Ajo ėshtė njё mjet shumė i pёrshtatshёm pёr regjim shtypёs. Do tё bёhej fjalė pёr njё ministrёr shumė tё jashtёzakonshёm nё qoftė se ai nuk do tё pёrpiqej ta kapoėrcente papёrshtatshёm, nё tё cilin dёshmitё e tij do tё provoheshin nё mёnyrё tё hollёёsishme; nё kёtё mёnyrё ai lё tё rrjedhё sipas ligjit pushteti i tij dhe e keqpёrdor atё si gjykatёs dhe paditёs. Shumё, por vėrtet shumё njerёz kanё vdekur nё burg nё mёnyrё misterioze. E gjithё kjo ёshtё tepёr e shtrenjtё, nėse bėher fjalė pėr jetėn e njeriut.  Ministri ёshtё nё gjendje t'i arrestojė njerėzit pa qenё i detyruar tė kalojė nė checks and balances tё njё procesi pёrkatёs. Persona tė tillё shndёrrohen mė pas pёr tre apo pesё vjet nё "jonjerёz" dhe nuk duhet tё citohen gjatё kohёs sё ndalimit. Ata nuk duhet tё marrin pjesё nё asnjё tubim, qё do tё thotė se ata nuk duhet tё flasin me mё shumё se dy persona. Por dy persona qё flasin me njё person tё internuar, pėrbėjnė njё tubim! Pa leje speciale ata nuk duhet tё shkojnё as nё dasmёn apo varrimin e fėmijės sė tyre. Ata duhet tё qёndrojnё nё shtёpi nga ora gjashtё nё mbrёmje deri nё orёn gjashtё tё mёngjesit tё ditёs sё ardhshme, nё tё gjitha festat tёrё ditёn dhe nё fundjavё nga e premtja nё ora gjashtё pasdite deri tё hёnёn nё orėn gjashtё tё mёngjesit. Ata nuk mund tё bёjnё pushim jasht rrethit tё kufizuar nga gjykatёsi. Ata nuk kanё tё drejtё tё shkojnё nё kinema apo tё bёjnё piknik. Ky ёshtё njё dёnim i rёndё pёr personin e internuar, pa iu treguar atij apo provuar nga gjyqi dёshmia qė gjoja arsyeton kёtё veprim. Kjo paraqet erozion serioz dhe shkelje tё tё drejtave themelore tё njeriut, tё cilat zezakёt nё vendlindjen e tyre edhe ashtu nuk i kanё. Ata nuk gёzojnё tё drejtat e lёvizjes sё lirё dhe tё bashkimit. Ata nuk kanё tё drejtё tё marrin pjesё nё vendimet qė ndikojnё jetёn e tyre. Shkurt, kёtij vendi tё pasur nё shumё aspekte i mungon drejtёsia.

U takuan njё herё njё zambias dhe njё afrikanojugor. Zambiasi mburrej me ministrin e tij pёr ēёshtje detare. Afrikanojugori e pyeti: ‘Si ёshtё e mundur tё keni ministёr pёr ēёshtje detare kur ju nuk keni flotё, s'keni detZambiasi ia ktheu: ‚Po edhe ju nё Afrikёn e Jugut keni ministёr drejtёsie?'

[Kreu i faqes]

Njerёzit tanё kanё luftuar nё mёnyrё paqёsore kundёr kёtij sistemi tё paktėn qё nga viti 1921, kur u themelua African National Congress. Ata kanё shfrytёzuar metodat konvencionale tё protestės paqёsore – peticionet, demonstratat, e madje edhe njё fushatё pasive rezistence. Njё shenjё e respektit tё lartё nё vendosmёrinё e popullit tonё pёr arritjen e njё kthimi paqёsor pėrbėn fakti qė qё tё dy afrikanojugorёt qё kanё fituar Ēmimin Nobel, janё zezakё. [nobelist tjetёr i Afrikёs sё Jugut ishte nё vitin 1960 udhėheqėsi Albert Luthuli, president i African National Congress.] Populli jonё ёshtё liridashёs. Pёrgjigjja e zyrave ishte rritja e moslėshimit pe dhe dhuna, dhuna nё formёn e qenve policor, lotёsjellёsit, arrestimit pa proces gjyqёsor, pėrndjekjes, e madje edhe vdekjes. Populli ynё ka protestuar nё vitin 1960 nё mёnyrё paqёsore kundёr ligjeve tё pasaportave dhe u vranё 69 vetё mё 21 mars 1960 Sharpeville, shumё tё vrarё prapa shpine nё momentin kur u munduan tё iknin. Fёmijёt tanё kanё protestuar kundёr arsimimit tё mangёt, duke kёnduar nё mёnyrё paqёsore dhe duke mbajtur parulla. Shumё vetė u vranё apo u burgosёn nё vitin 1976, 16 qershor dhe mё vonё. Mbi 500 vetė vdiqёn gjatё kёsaj kryengritjeje. Shumё fёmijё kanё ikur nё mёrgim. Shumė prindėr nuk e dinė ku kanė pėrfunduar fėmijėt e tyre. Populli ynё momentalisht bojkoton dhe demonstron kundёr po kёtij arsimimi diskriminues dhe pёrjashtimit tё zezakёve nga lirimi i ri konstitucional, kundёr gjoja qeverive zezake lokale, papunёsisё nё rritje, ngritjes sё qirave dhe taksave tё pёrgjithshme mbi mallrat tregtare. Ata kanё organizuar njё grevё tё suksesshme dyditore tё punёtorёve. U vranё mbi 150 vetė. Ky ёshtё njё ēmim tepёr i shtrenjtёqė iu desh tė paguanin. Nё perёndim kishte vetёm pak indinjatё dhe revoltё rreth kёtij shkatёrrimi tё shfrenuar tё jetёs sё njeriut.

Njё vёrejtje e vogёl: A mund tё ma sqarojė dikush njё gjё qё mё ka habitur pa masё? Mediat perёndimore raportojnё gjerёsisht kur zhduket dhe gjendet mё vonё i vdekur njё prift. [Bёhet fjalė pёr rrёmbimin dhe vrasjen e Pater Jerzy Popieluszko nga shёrbimi i fshehtё polak nё tetor 1984]. Mua mё gёzon fakti kur vdekja e njё personi tё vetёm rrit aq shumё shqetėsimin. Por po tё njejten javё kur u gjet i vdekur prifti, policia e Afrikёs sё Jugut vrau 24 zezakё, pjesёmarrёs tё njё proteste, arrestoi 6000 vetė, gjithashtu pjesmarrёs tё protestёs – dhe ky ёshtё i tёrё raportimi qė mund tė dėgjoni nė rastin mė tė mirė. Bёhet pёrpjekja tё na thonё, gjё qё unё nuk dua tё besoj, se zezakёt janё tё panevojshёm dhe se gjaku i tyre ёshtё mё i trashё se uji, se nё ēastet vendimtare nuk u duhet besuar tё bardhёve sepse ata janё betuar kundёr nesh? Unё nuk dua tё besoj qė ky ėshtė mesazhi qė duhet tė na jepet.  

[Kreu i faqes]

Sido qё tё jetё, para nesh ne kemi njё vend, tė cilit i mungon drejtёsia, e pėr kёtё arsye edhe paqja dhe siguria. Trazirat kthehen gjithnjё dhe do tё mbeten tipar i pandryshuar i Afrikёs sё Jugut, deri sa shkaktari i tё gjithave, aparteidi, tё mos jetё hequr. Momentalisht popullsia nuk kursehet nga ushtria. Po zhvillohet njё luftё civile. Afrikanojugorėt gjenden nё tё dyja anёt. Nё kohёn kur u ndaluan ANC-ja dhe PAC-ja nё vitin 1960, ato deklaruan se nuk kanё tjetёr zgjidhje pёrveē luftёs sё armatosur. Ne nga kёshilli i Kishёs tё Afrikёs sё Jugut kemi deklaruar se refuzojmё ēdo formё tё pёrdorimit tё dhunёs – dhunёn e njё sistemi shtypёs dhe tё padrejtё njejtё si dhunёn e atyre, tё cilёn duan ta rrёzojnё kёtё dieses sistem. Sidoqoftė ne kemi shtuar se i kuptojmё ata qė e shohin kёtё si mundёsinė e tyre tё fundit. Dhuna nё situatёn e Afrikёs sё Jugut nuk u fut nga jasht, pёrmes tёashtuquajturve terroristё apo luftёtarё ēlirimtar, varёsisht nga ajo se ai takojnё tё shtypurve apo shtypёsve. Situata nё Afrikёn e Jugut veē ёshtё e dhunshme dhe dhuna primare vjen nga aparteidi, dhuna e shpёrnguljeve tё dhunshme, e njё arsimimi tё mangёt, e arrestimit pa proces gjyqёsor, e sistemit tё punёtorёve nomad etj.

Nё kufijtё e vendit tonё
bėhet luftė. Afrikanojugorėt lufotjnė kundėr afrikanojugorėve. Ushtarё tё Afrikёs sё Jugut luftojnё kundёr namibianёve qė i kundёrvihen pushtimit tё vendit tё tyre nga Afrika e Jugut, e cila do ta zgjerojė sistemin e saj shtypёs, tё padrejtё dhe shfrytёzues tё apartedit.

Nė Afrikėn e Jugut nuk ka paqe. Nė Afrikėn e Jugut nuk ka paqe, sepse nuk ka drejtёsi. Nuk mund tё ketё paqe dhe siguri tё vёrtetё derisa tё gjithё banorёt e kёtij vendi tё bukur tё mos kenё njohur fillimisht ē'ėshtė drejtėsia. Bibla nuk njeh paqe pa drejtёsi, sepse kjo do tё thoshte "paqe, paqe, aty ku s'ka paqe". Paqja shalom e Zotit do tė thotė detyrimisht ndershmёri, drejtёsi, tёrёsi, plotёsi e jetёs, pjesёmarrje nё procesin e vendosjes, mirёsi, qeshje, gёzim, bashkёndjenjё, ndarje dhe pajtim.

Kam folur gjerёsisht pёr Afrikёn e Jugut sepse sё pari ai ёshtё vendi qё njoh mё mirė, por edhe ngaqė ai ėshtė njё mikrokozmos i botёs dhe ёshtё shembull pёr diēka qё mund tё gjendet nё shumё vende tjera nё shkallё tё ndryshme – nuk ka paqe atje ku mbretёron padrejtёsia. El Salvador, nё Nikaragua dhe gjetkė nё Amerikёn Latine mbretёruan regjime shtypёse, tё cilat zgjuan opozitёn nё kёto vende. Bashkёkombėsit nxiten kundёr njёri-tjetrit, nganjёherё pёrzihet edhe vёmendja e jo edhe aq e dobishme dhe interesi i fuqive tė tjera, tё cilat dёshirojnё tė zgjerojnё sferёn e ndikimit tё tyre. Kёtё e kemi parё nё Lindjen e Mesme, njėsoj si nё Kore, Filipine, Kamboxhia, Vjetnam, Irlandёn e Veriut, Afganistan, Mozambik, Angola, Zimbabve, pas Perdes sė Hekurt. 

[Kreu i faqes]

Pёr shkak tё pasigurisё globale, kombet janё futur nё njё konkurrencё tё ēmendur tё armatimit dhe zhdukin miliarda dollarё pёr instrumente tё shkatёrrimit, ndėrkohė qė miliona njerёz vdesin urie. Vetёm njё pjesё e vogёl e asaj qё jepet pėr buxhetin e mbrojtjes do tё bёnte njё ndryshim tё madh dhe do t'u jepte fёmijёve tё Zotit mundėsinė tė mbulonin boshllėqet nė shkollim dhe do t'iu jepte mundёsinё tё jetonin njё jetё tё mbushur dhe tё lumtur. Ēdo ditё na shoqėron spektakli i fundёrrisё arrogante tё njerёzimit, i cili rrėmben nё radhё pambarimisht tё gjata pёr tё mbledhur me enё nё dorё atё qё i jep botёs dashuria ndaj tё afёrmit. Tepėr pak dhe tepёr vonё. Kur do tё mёsojmё, kur do tё zgjohen njerёzit e kёsaj bote pёr tё thёnё: Mjafton? Zoti na krijoi si bashkёsi. Zoti na krijoi qё ne tё krijojmё familjen njerёzore, nė tė cilėn mund tė jetojmė sė bashku, sepse ne jemi krijuar pёr njёri-tjetrin. Ne nuk jemi krijuar pёr njё pavarёsi tё pakufijshme, por pёr varёsi, dhe ne shkelim kёtё ligj nё dёmin tonė. Kur do tё mёsojmё se konkurrenca e armatimit e rrit pasigurinё globale? Sot ne jemi mё afёr njё holokausi bёrthamor se sa nё kohёn me mё pak teknologji dhe shpenzime.

Pėr sa kohė tė mos punojmё me zell pёr atё, qё tё gjithё fёmijёt e Zotit, vёllezёrit dhe motrat tona, pjesёtarё tё familjes njerёzore, tё gёzojnё tё drejta themelore njerёzore, tё drejtёn pёr njё jetё tё pёrmbushur, tё drejtёn e lirisё sё lёvizjes, tё drejtёn e tё qenit njeri nё njё njerёzim, i cili e mat veten vetёm me njerёzimin e Jezu Krishtit, deri atёherё ne do tё jemi nё njё rrugё qė tė ēon vetёshkatёrrimit dhe deri atёherё ne do tё jemi afėr vetёvrasjes globale. E tёra do tё mund tё ishte krejt ndryshe.

Kur do tё mёsojmё se qeniet njerёzore janё pambarimisht tё vlefshme, sepse janё krijuar sipas shёmёlltyrёs sё Zotit, se ёshtё gjё e sёmurё tё trajtohen ashtu, sikur tё ishin pak tё vlefshme dhe se sё fundi kjo do t'iu kthehet atyre qё sillen nё kёtё mёnyrё? Duke i zvetėnuar tё tjerёt ata zvetėnojnė vetveten. Shtypja e zvetėnon shtypja njėlloj ose edhe mė shumė se tė shtypurin. Ne kemi nevojė pėr njёri-tjetrin, pёr tё qenё me tё vёrtetё tё lirё, pёr t'u bёrё njerёz. Sepse ne mund tё jemi njerėz vetёm nё shoqёri, nё bashkёsi, koinonia, nё paqe.

Zoti na thёrret tё punojmё me tё, nё mёnyrё qё ta rrisim mbetёrinё e tij tё shalom-it, drejtёsisё, mirёsisё, bashkёndjenjёs, ndarjes, qeshjes, gёzimit, dhe pajtimit, nё mёnyrё qё mbretёritё e kёsaj bote tё shndёrrohen nё mbretёri tё Zotit tonё dhe tё Jezu Krishtit tё tij, dhe nё mёnyrё qё ai tё qeverisё pёrjetё mbi tё gjithё. Sepse atёherё do tё plotёsohet vizioni i mrekullueshёm i Gjonit tё shenjtё hynjor (Zbulesa e Gjonit).

[Kreu i faqes]

 

Temat Tė drejtat e njeriut  I  Modele  I  Demokracia  I  Partitė  I  Evropa  I  Globalizimi  I  Kombet e Bashkuara  I  Qėndrueshmėria

Metodat:    Didaktika politike    II    Pedagogjia e paqes    II    Metodat

     

Kjo ofertė Online mbi edukimin politik u zhvillua nga agora-wissen, Shoqata e Shtutgartit pėr pėrēim dijesh pėrmes mediave te reja dhe edukimit politik. Nė rast pyetjesh apo vėrejtjesh drejtohuni Ju lutem te ne.