Rëndësia

Udhёrrёfyesit

Roli i Tutusë nё luftёn kundёr aparteidit

Regjimi i aparteidit i Afrikёs sё Jugut u bё sinonim i padrejtёsisё dhe i shkeljes sё tё drejtave tё njeriut. Pakica e bardhё, qё nga viti 1948 ndoqi njё zhvillim tё ndarё tё racave nё fushёn politike, ekonomike, sociale dhe hapësinore. Qёllimi i kёsaj politike ishte dominimi i pakicёs sё bardhё dhe shtypja e popullsisё "jo tё bardhё" tё Afrikёs sё Jugut. Nё fillim tё viteve 90, pas mё shumё se katёr dekadash aparteidi, presioni kombёtar dhe ndёrkombёtar mbi qeverinё e Afrikёs sё Jugut ishte rritur aq shumё, saqё shkaktoi rёnien e sistemit të aparteidit. Desmond Tutu ka luajtur rol vendimtar nё kёtё proces.

Prifti Desmond Tutu, qysh nё fillim tё viteve 70 filloi të tërhiqte vёmendjen pёr situatёn nё Afrikёn e Jugut. Nёpёr konferenca, nё meshat e tij, gjatё vizitave jashtё vendit, nё shtyp – Tutu shfrytёzoi çdo rast pёr tё pёrshkruar karakterin amoral, tё egёr, diabolik dhe tё papajtueshёm me mesazhin e Jezu Krishtit tё idesё sё aparteidit. Me rastin e emёrimit si dekan i Johanesburgut nё vitin 1975, Tutu i shkroi njё letёr dёshpёruese kryeministrit tё atёhershёm Voster, nё tё cilёn i tёrhoqi vëmendjen pёr gjendjen e tensionuar dhe gati për të shpërthyer nё Afrikёn e Jugut. Letra mbeti pa përgjigje dhe gjendja nё Afrikёn e Jugut u keqёsua edhe mё shumё.

[Kreu i faqes]

Tutu kuptoi shpejt se qeveria e bardhё nuk ishte e gatshme pёr bisedime dhe se rruga e vetme e mundshme pёr mposhtjen e aparteidit ishte presioni ndёrkombёtar. Emёrimi nё postin e sekretarit tё pёrgjithshёm tё Kёshillit tё Kishave tё Afrikёs sё Jugut, nё tё cilin ishin tё pёrfaqёsuara gati tё gjitha kishat e Afrikёs sё Jugut, i hapi dyert e botёs dhe i dha peshёn e duhur politike. Pёrkrahja e peshkopёve tё kishave tё tjera bëri të mundur thirrjen pёr mosbindje qytetare tё popullsisё sё Afrikёs sё Jugut dhe pёr bojkotim ekonomik tё vendit nga jashtё. Nё shenjё njohjeje tё luftёs, nё vitin 1984 iu dha Çmimi Nobel pёr Paqe, i cili e vuri Afrikёn e Jugut në fokusin ndёrkombёtar dhe i dha Tutusë edhe mё shumё rёndёsi dhe mundёsi ndikimi [fjalimi falёnderues i Tutusë].

Kur në mesin e viteve 80, në Afrikën e Jugut u arrit një gjendje e ngjashme me atë të luftës dhe u shpall gjendja e jashtëzakonshme dhe u ndaluan të gjitha organizatat kundër aparteidit, nisi edhe fillimi i fundit të këtij regjimi. Falё aktivizmit tё palodhur tё Tutusë u rrit presioni ndёrkombёtar mbi Afrikёn e Jugut nё formёn e sanksioneve dhe bojkotit. Nё kёtё mёnyrё u hap rruga e Afrikёs sё Jugut nga apartedi drejt demokracisё.

Cili ishte shkaku qё i lidhi dhe i magjepsi aq shumё njerёzit me Tutunë, qofshin këta zezak apo tё bardhё? Çfarё e dalloi Tutunë nga udhёheqёsit e tjerё zezakё? Çfarё e bёri atё udhёrrёfyes? Njё ndёr faktorёt mё tё rёndёsishёm ishte padyshim edhe "daltonizmi" i tij i ngjyrave dhe i racave tё njeriut.

Si prift, Desmond Tutu, qysh nё vitet 60 ishte marrë me "teologjinё e zezё", sipas sё cilёs, Zoti ka ardhur nё botё si njeri e jo si kafshё apo gjallesё tjetёr. Njeriu ёshtё shëmbëllesa e Zotit, pa marrё parasysh ngjyrёn apo racёn. Kjo teori ka si si rrjedhojë dy gjёra: nga njёra anё ajo mund tё kuptohet si teori çlirimi, e cila e argumenton teologjikisht luftёn kundёr aparteidit. Nga ana tjetёr ajo nёnkupton gjithashtu se njerёzit e tё gjitha ngjyrave dhe racave janё njёsoj tё vlefshёm. Tutu pёrsёriti gjithnjё se nё luftёn e tij kundёr aparteidit nuk angazhohej vetёm pёr popullsinё zezake por edhe pёr atё tё bardhё. Sepse pajtimi mund tё arrihej vetёm nëpërmjet dialogut mes tё barabartёve. Për sa kohë zezaku tё mos fitojë lirinё, as i bardhi nuk mund tё jetё i lirё, sepse ai jeton me frikё nga zezaku. Kusht themelor pёr paqe dhe demokraci nё Afrikёn e Jugut ishte pra krijimi i dinjitetit tё zezakëve.

[Kreu i faqes]

Interesimin pёr popullsinё e bardhё e dallonte Tutunë nga udhёheqёsit shpesh radikalë tё bardhё. Ai ishte mё i moderuar se ata dhe e zotёronte gjuhёn e popullsisё sё bardhё. Kjo bënte të mundur që në anën e tij të ishin jo vetëm i shumё zezakё, tё cilёt identifikoheshin me qёllimin e Tutusë për Afrikёn shumёngjyrёshe tё Jugut, ku tё gjithё njerёzit do tё jetonin sё bashku nё paqe. Kjo e ndihmoi atё të arrinte të pranohej dhe të fitonte edhe besimin e popullsisё së bardhё tё Afrikёs sё Jugut dhe jashtё vendit dhe e bёri atё nё njёrin nga partnerёt e paktë zezakë në bisedime.

Dashuria e Tutusë pёr tё gjithё njerёzit njёlloj nis qysh nё fёmijёrinё e tij. Nё moshёn 14 vjeçare Tutu ishte sёmurё nga tuberkulozi. Nё kёtё kohё, prifti i bardhё Trevor Hudleston, nё spitalin ku ishte shtruar e kishte vizituar dy vjet me radhё çdo ditё. Ndikim patën edhe qёndrimet e gjata tё Tutusë nё Angli, gjatё tё cilave tё bardhёt, pёr herё tё parё e kishin trajtuar si njeri e jo si zezak dhe tё cilat i kishin dhёnё shpresёn dhe fuqinё nё luftёn pёr realizimin e "Afrikёs shumёngjyrёshe tё Jugut".

Rёndёsi tё veçantё k ishte edhe bindja e Tutusë pёr transformimin paqёsor dhe pa dhunё tё shoqёrisё sё Afrikёs sё Jugut. Tutu shfrytёzoi tё gjitha mjetet e rezistencёs paqёsore: protesta, demonstrata, mitingje, mosbindje qytetare dhe thirrje pёr bojkot. Tutu e ftoi popullsinë zezake të hiqte dorë nga dhuna edhe në çastet më të pashpresa. Gjithnjё kur i jepej rasti distancohej nga sulmet e dhunshme tё popullsisё zezake. Kёtё e bёnte duke theksuar se dhuna e zezakёve duhej dёnuar njëlloj si dhuna e tё bardhёve. Edhe pse shpesh i vetmuar në qёndrimin e tij, sidomos ditёt e fundit tё aparteidit, vija konsequente e Tutusë i solli atij njohje jo vetёm nëpërmjet Komisoinit tё Çmimit Nobel, por i solli respekt dhe emër edhe jashtë vendit, çka ishte thelbësore në luftёn kundёr aparteidit.

Ajo qё i lidh edhe sot tё bardhёt dhe zezakёt me Desmond Tutunë ёshtё personaliteti i tij i madh. Tutu i gjatё vetёm 160 cm konsiderohet si predikues brilant i shkollёs sё vjetёr afrikane dhe njёkohёsisht edhe si orator neutral dhe partner serioz bisedimi; si "Komediant i Zotit", i cili i bën të tjerët të qeshin nё situata tё tensionuara, por që është në të njëjtën kohë edhe një dёgjues i mirё dhe i ndjeshëm. Popullaritetin e tij e ka arritur nëpërmjet karizmёs dhe dashurisё sё tij tё palёkundur pёr njeriun. Ky popullaritet ka bёrё qё kundёr tij tё ndihet e pafuqishme edhe qeveria e Afrikёs sё Jugut, armiku mё i madh i sё cilёs ishte.

Detyrёn e tij, Desmond Tutu e kuptoi nё pajtimin e popujve tё Afrikёs sё Jugut. Arritjen e kёtij qёllimi ai ishte nё gjendje ta paguante edhe me jetёn e tij. Por lufta e tij e palёkundur u shpërblye. Sot aparteidi ka rёnё dhe Afrika e Jugut ka njё qeveri tё zgjedhur zezake. Guri i themelit pёr pajtimin e popujve u vu nga Komisioni i tё Drejtёs dhe Pajtimit, kryetari i tё cilit, Desmund Tutu, vazhdon tё angazhohet pёr tё drejtat e njeriut anembanё botёs.

[Kreu i faqes]

Temat: Të drejtat e njeriut  I Modele I Demokracia I Partitë I Evropa I  Globalizimi I Kombet e Bashkuara I Qëndrueshmëria

Metodat:    Didaktika politike    II    Pedagogjia e paqes    II    Metodat



Kjo ofertë Online mbi edukimin politik u zhvillua nga a gora-wissen, Shoqata e Shtutgartit për përçim dijesh përmes mediave te reja dhe edukimit politik. Në rast pyetjesh apo vërejtjesh drejtohuni Ju lutem te ne.