Shtypi 1985

Udhёrrёfyesit

Ndalohet pikёllimi

Aftёsia e tij pёr t'i bashkuar masat e bëri peshkopin Desmond Tutu zёdhёnёs tё zezakёve – dhe kundёrshtar tё presidentit tё boerёve Bota

[Der Spiegel, Nr. 32/1985]

Si njё kryq i purpurtё ngrihet nga masa prej disa mijëra vetësh Desmond Tutu, peshkopi anglikanik i Johanesburgut. "Duam tё jemi tё lirё, duam tё jemi tё lirё" brohorasin pjesёmarrёsit zezakё tё njё ceremonie varrimi nё stadionin e pluhurosur tё sportit tё Këathemas, tё lagjes zezake nё jug tё Johanesburgut.

[Kreu i faqes]

Kleriku i vogёl i thinjur dhe me zё tё thekshёm nuk ngurron ta provokojë qeverinё e bardhё dhe shefin e saj Piter Vilem Bota. Tutu u emёrua si i pari peshkop zezak i Kishës Anglikanike, e madje nё rrethin e saj mё tё rёndёsishёm tё Johanesburgut. Gjatё muajve tё shkuar ai ёshtё bёrё gjithnjё e mё tepёr zёdhёnёs i zezakёve. Ai qё prej kohёsh e ka lёnё nё hije figurёn e integrimit, udhëheqësin e studentёve, tё vrarё nё vitin 1977, Steve Biko.

Presidenti i bardhё Bota mesa duket tani ia ka frikën klerikut si kundёrshtar. Pёr kёtё arsye ai e refuzoi ofertёn e peshkopit pёr bisedime reth mundёsisё sё kufizimit tё luftёs së shkallëzuar tё racave. Parimisht jam i gatshёm tё bisedoj me këdo që , njoftoi shefi i aparteidit; mё 19 gusht, vazhdon Botha, unë mund të takohem edhe kështu me një delegacion të Kishës Anglikane e atje mund tё vijё edhe Tutu.

Edhe pse shumica e zezakёve e admirojnё guximin e Tutusë, shumё pёrkrahёs tё ANC-sё radikale e kritikojnё atё, sepse ai, sipas tyre, me predikimin e tij pёr të hequr dorë nga dhuna, nuk ka arritur tё bёjë asnjё hap pёrpara pёr barazinё e zezakёve. "Habitem qё tё rinjtё e Afrikёs sё Jugut dёgjojnё njerё", shprehet peshkopi. "Mungesa e rezultateve e dёmton besueshmёrinё tonё."

Tutu nё njё letёr drejtuar ish-kryeministrit Vorster: "Kam shumё frikё se sё shpejti do ta arrijmё një pikё ku nuk do tё ketё kthim prapa, ku askush mё nuk do tё mund ta ndalojë vendosjen e armatosur."

Letra e famshme e Tutusë drejtuar kryeministrit Vorster gjendet nё dispozicion si dokument. Atё mund ta gjeni nё faqen Letёr.

Ky moment duket se ka ardhur. As Vorster nuk e kishte shfrytёzuar atëherë mundёsinё pёr tё biseduar me njё udhёheqёs tё zezakёve, i cili njihte edhe gjuhёn e tё bardhёve.

[Kreu i faqes]

Babai i 53-vjeçarit Tutu ishte mёsues, drejtor i shkollёs sё metodistёve nё Klerksdorp, Transvaal dhe kaloi mё vonё nё Kishёn Anglikanike. Familja e tij banonte nё njё shtёpi pa energji elektrike, por nё tё cilёn tё paktën kishte tri dhoma me tualet dhe ujё tё rrjedhshёm pёr pesё persona. E ёma e tij ishte e detyruar ta ndihmonte familjen duke bёrё punё shtёpiake pёr tё bardhёt.

Pas qëndrimeve si superintendent nё Johanesburg dhe peshkop nё Lesoto Tutu u emёrua nё vitin 1978 nё postin e sekretarit tё pёrgjithshёm tё Kёshillit tё Kishёs tsё Afrikёs sё Jugut (SACC) – pozitё, e cila i dha edhe peshё politike: nё SACC pёrfaqёsohen 23 kisha dhe rreth 11 bashkёsi fetare. Tutu e shfrytёzoi pozitёn e tij pёr të propaganduar kundёr ndarjes racore. "Nuk janë mos-et dhe ligjet që më bënë njeri në kuptimin e thellë të kësaj fjale, por jeta në një shoqri vërtet të lirë", u shpreh Tutu. Qёndrimet nё Angli kanё ndikuar në temperamentin e klerikut. Kudo ku shfaqet, ai di të ndihet mirë. Ai di t'i bëjë për vete dёgjuesit e tij nëpërmjet fjalimeve tё pasura me gjeste. Kur u brohorit nga bashkёpunёtorёt e tij nwntorin e kaluar, nobelisti Tutu filloi tё tregonte njё barcaletё: "Gruaja ime ёshtё tronditur thellë. Para pak kohёsh ajo tha se nuk do tё habitej fare sikur njё ditё kur tё zgjohej nga gjumi, nё vendin tim nё shtrat të shihte papёn." Shkёlqesia e tij, "komediant i Zotit", siç quhet ai pёr shkak tё pasionit tё tij pёr të bërë shaka, ka humor – apo karizmё.

Jo rrallё peshkopi Tutu, i veshur nё mёnyrё elegante, ёshtё futur në radhët e masёs dhe ka shpёtuar viktimat nga gjykimi i saj. Kur peshkopi Tutu, i cili shijon luksin e jetesёs tё njё "tё bardhi tё nderuar" (kёshtu shprehen armiqtё e tij), flet para zezakёve, ata e dёgjojnё: "Ju nuk jeni njerёz tё klasit tё dytё, siç ju shpallin tё bardhёt. Mos u besoni herezive tё tilla!"

Nё fjalimin e tij tё Çmimit Nobel, Tutu sulmon politikёn e ndarjes racore: "Zezakёve u hiqet nё mёnyrё sistematike nёnshtetёsia e tyre e Afrikёs sё Jugut, ata bёhen tё huaj nё vendin e tyre." Qeveria, shprehet Tutu, nëpërmjet shpёrnguljeve tё dhunshme shkatёrron familjet e punёtorёve zezakё.

Tekstin e plotё tё fjalimit tё Çmimit Nobel, tё pёrkthyer apo nё origjinal nё anglisht, mund ta gjeni nё faqen Çmimi Nobel.

[Kreu i faqes]

Presidenti Bota e quajti kundёrshtarin e tij "tribunë demagogjike nё formёn e një peshkopi". Tutu është tronditur thellë nga popullariteti i tij. Para shpalljes sё gjendjes sё jashtёzakonshme, qeveria u ndalonte kundёrshtarёve tё padёshiruar nëpërmjet masave tё tilla pjesёmarrjen nёpёr mitingje dhe udhёtimet. Tutu u detyrua dy herё të dorёzonte pasaportёn e tij: nё vitin 1980, pas thirrjes nё Danimarkё pёr bojkotimin e qymyrit tё Afrikёs sё Jugut dhe nё vitin 1981, kur kishte kёrkuar gjatё udhёtimit tё tij nё Evropё dhe SHBA ngritjen e sanksioneve ekonomike kundёr shtetit të aparteidit.

Me daljen e tij tё vendosur gjatё javёve tё fundit, Tutu është bërë një shoumen edhe më i njohur se udhëheqësi i popullarizuar i fiseve zulu, Gatsha Buthelezi. Udhëheqësi i gatshёm pёr kompromise i grupit mё tё madh etnik tё Afrikёs sё Jugut preferon "politikёn e sё mundshmes" dhe refuzon bojkotin si mjet presioni. Strategji të tilla, sipas udhëheqësit tё fisit, do tё binin prapё mbi shpinёn e zezakёve.

[Kreu i faqes]

Temat: Të drejtat e njeriut  I Modele I Demokracia I Partitë I Evropa I  Globalizimi I Kombet e Bashkuara I Qëndrueshmëria

Metodat:    Didaktika politike    II    Pedagogjia e paqes    II    Metodat



Kjo ofertë Online mbi edukimin politik u zhvillua nga a gora-wissen, Shoqata e Shtutgartit për përçim dijesh përmes mediave te reja dhe edukimit politik. Në rast pyetjesh apo vërejtjesh drejtohuni Ju lutem te ne.