Jeta

Udhёrrёfyesit

Desmond Tutu - jeta dhe vepra

Desmond Mpilo Tutu lindi mё 7 tetor 1931 nё Klerksdorf, nё qytetin e minierave tё arit, 120 milje nё perёndim tё Johannesburgut. Nё moshёn 12 vjeçare u vendos sё bashku me familjen nё Johannesburg, ku edhe fitoi paratё e para duke shitur sё kikirikë nё stacione dhe si Caddy nё fushat e golfit.
Dёshira e tij ishte tё bёhej mjek, por pёr shkak tё kushteve jo tё mira materiale tё familjes u bё mёsues. Pak pas fillimit tё punёs si mёsues, qeveria e Afrikёs sё Jugut nxori njё ligj diskriminues ndaj nxёnёsve zezakё.

Tutu që dёshironte qё nxёnёsit e tij tё bëheshin persona tё lirё dhe tё pavarur, tani ishte i detyruar t'ua kufizonte njohuritë. Kjo ishte e papranueshme pёr tё. Pёr kёtё arsye e la punёn si mёsues dhe vendosi tё bёhej prift.

Peshkopi Tutu u shpreh nё emёr tё tё gjitha kishave tё Afrikёs sё Jugut kundёr aparteidit. Aparteid u quajt politika çnjerёzore e qeverisё e ndarjes racore. Kjo politikё u vendos nё vitin 1948 nga Partia Kombёtare dhe kishte pёr qёllim dominimin e 4.5 milionë tё bardhёve mbi 23 milion zezakё.

Informacione mё tё hollёsishme mbi sistemin e aparteidit nё Afrikёn e Jugut mund tё gjeni nё kompleksin tematik Tё drejtat e njeriut nё njё temё tё veçantё shtjelluese

Zezakёt diskriminoheshin nё aspektin arsimor. Ata u dёbuan nё tё ashququajturat Homelands, nuk mund tё lёviznin dhe tё mblidheshin tё lirё dhe burgoseshin pa proces gjyqёsor. Pёrveç kёsaj, ata ishin tё detyruar të mbain gjithnjё me vete njё pasaportё, nё tё cilën ishin tё shënuara gati tё gjitha tё dhёnat mbi personin pёrkatёs.

Nё vitin 1984 Tutu u dekorua me Çmimin Nobel pёr udhёheqjen e luftёs paqёsore pёr çlirimin e shumicёs sё shtypur zezake nё Afrikёn e Jugut. Nё fjalimin e tij falёnderues ai apeloi pёr paqe, dashuri dhe vёllazёrim mes tё gjithë popujve tё botёs. Pёr kёtё ide ai angazhohet edhe sot e kёsaj dite (kalo nё tekstin e fjalimit falёnderues).

Festimet ishin edhe mё tё mёdha nё vitin 1986. Nё kёtё vit, Tutu mori titullin mё tё lartё tё Kishёs Anglikanike, kryepeshkop. Megjithatë pika kulminante jo vetёm për Tutunë ishte me siguri mposhtja e aparteidit nё fillim tё vitit 1990 dhe mbajtja e zgjedhjeve tё para tё pёrgjithshme nё vitin 1994, nga tё cilat presidenti i parё zezak i shtetit tё Afrikёs sё Jugut u zgjodh miku i tij i ngushtё Nelson Mandela. Nelson Mandela ishte ai që në vitin 1995 i ofroi Tutusë postin e kryetarit tё Komisionit tё sё Drejtёs dhe Pajtimit. Komisioni ishte formuar për të kapërcyer së bashku të kaluarën e rëndë të tё Afrikёs sё Jugut. Ideja e tij ishte ndёrtimi i sё ardhmes nëpërmjet faljes.

Komisioni kishte pёr detyrё mbledhjen e dёshmive mbi shkeljet e tё drejtave tё njeriut nё Afrikёn e Jugut gjatë viteve 1960 - 1994 dhe faljen e personave, tё cilёt pranonin vullnetarisht fajin e bёrё. Tutu është angazhuar shpesh për barazinë e të gjithë popujve të botës edhe pas përfundimit të aparteidit dhe fillimit të procesit të pajtimit.

Informacione tё tjera:

Biografia tabelarike nё faqen Biografi e shkurtёr.

Roli të Tutusë nё luftёn kundёr aparteidit i ёshtё kushtuar edhe njё tekst tjetёr.

[Kreu i faqes]