Ėndrra
Lart Ėndrra Dream Ēmimi Nobel Nobel Prize

 


 

Udhёrrёfyesit

Dr. Martin Luter King i Riu

"I have a dream"

[Fjalimi me rastin e marshimit nё Uashington mё 28 gusht 1963 para 250.000 personave nё Lincoln Memorial (shih fotografinё majtas); njё fotografi interesante nga ajri tё mitingut mund ta gjeni nё faqen Uashington]

[Tekstin nё origjinal tё fjalimit mund ta gjeni nё faqen Dream]

Gёzohem qё kam mundёsinё tё marr pjesё sё bashku me ju nё njё ngjarje, e cila nё historinё e kombit tonё do tё hyjё si demonstrata mё e madhe pёr liri. Njё qytetar i madh amerikan, nёn hijen simbolike tё tё cilit ndodhemi ne sot, firmosi deklaratėn pёr emancipim. Ai erdhi si lindja e diellit pas natёs sё gjatё tё burgosjes sё tij.
Njёqind vjet mё vonё, zezaku ende nuk ёshtё i lirё. Njёqind vjet mё vonё, jeta e zezakut vazhdon tё jetё ende e gjymtuar nga prangat e ndarjeve racore dhe zinxhirёt e diskriminimit. Njёqind vjet mё vonё, zezeku akoma dergjet nё skajin e shoqёrisё amerikane dhe ndodhet nё ekzil nё vendin e vet.
Pёr kёtё arsye jemi mbledhur sot kёtu, pёr tё dramatizuar njё gjendje tё turpshme. Nё njё mёnyrё, ne kemi ardhur nё kryeqytetin e vendit tonё pёr ta kёmbyer njё ēek. Nё kohёn kur arkitektёt e republikёs sonё shkruan fjalёt madhёshtore tё kushtetutёs dhe tё Deklaratёs sё Pavarёsisё, ata firmosёn njёkohёsisht njё kartёmonedhё, kёmbimi i sё cilёs duhet t'iu lejohej tё gjithё amerikanёve. Kjo kartёmonedhё mbante nё vete premtimin se tё gjithё njerёzve, zezakё dhe tё bardhё, do t'iu garantoheshin tё drejtat e patjetёrsueshme pёr jetё, liri dhe e drejta pёr gёzim.
Sot shihet qartё se Amerika nuk i ka pёrmbushur detyrimet e saj kundrejt qytetarёve zezakё. Nё vend tё pёrmbushjes sё detyrimeve tё saj tё shenjta, Amerika u ka dhёnё zezakёve njё ēek me shёnimin: "Pa mbulesё". Por . Ne nuk duam tё besojmё se nё kёtё vend nuk ka para tё mjaftueshme nё thesarin e ēeliktё tё rasteve.
Kёshtu, ne kemi ardhur tė kёmbejmё ēekun, i cili me kёrkesёn tonё do tё na japё pasuritё e lirisё dhe sigurinё e barazisё. Ne kemi ardhur nё kёtё vend tё ēuditshёm edhe pёr ta kujtuar Amerikёn pёr domosdoshmёrinё e egёr tё sё tashmes. Tani nuk ёshtё koha qė njeriu mund t'i lejojё vetes luksin e njё "periudhe ēlodhjeje" apo tё marrjes sё hapave pёr qetёsim pёr njё pёrparim tё ngadalshёm dhe tё pjesshёm. Tani ёshtё koha pёr realizimin e premtimeve tё demokracisё. Tani ёshtё koha e daljes nga lugina e errёt dhe pa ngushёllim e ndarjes racore dhe e kalimit nё rrugёn e ndritur tё drejtёsisё pёr tё gjitha racat. Tani ёshtё koha e ngritjes sё kombit tonё nga rёra e shtypjes sё padrejtёsisё racore nё shkёmbinjё tё fortё tё vёllazёrimit. Tani ёshtё koha e realizimit tё drejtёsisё pёr tё gjithё fёmijёt e Zotit. Do tё ishte fatale pёr kёtё komb nёse ai nuk do ta merrte seroizisht urgjencёn e gjendjes aktuale. Kjo verё e nxehtё e pakёnaqёsive tё drejta tё zezakut nuk do tё pёrfundojė para fillimit tё vjeshtёs sё gjallё tё lirisё dhe drejtёsisё.
Viti 1963 nuk ėshtė fundi, por fillimi. Ai qė shpreson se zezaku do tё qetёsohet pas ēlirimit nga afshi i emocioneve, do tё zhgёnjehet thellё nё rast se kombi vazhdon tё veprojё si pёrpara.
Nё Amerikё nuk do tё ketё as qetёsi e as pushim deri sa zezakut t'i jepen tё drejtat e plota qytetare. Rrёmujat e trazirave do tё vazhdojnё tė trondisin themelet e kombit tonё deri nё agimin e ditёs sё ndritshme tё drejtёsisё.
Edhe njė gjė dua t'i them popullit tim qė gjendet nё prag tё derёs qė shpie nё palestrёn e drejtёsisё: nё pёrpjekjet tona pёr tė fituar pozitėn  tonё tё drejtё ne nuk duhet ta bёjmё veten fajtor pёr asnjё vepёr tё padrejtё.
Mos lejoni tё pijmё nga kupa e hidhёrimit dhe e urrejtjes pёr tė shuajtur etjen pёr liri. Luftёn tonё duhet ta zhvillojnё gjithnjё nё nivelin e lartё tё dinjitetit dhe disiplinёs. Protesta jonё krijuese nuk duhet tė degjenerojė nё dhunё fizike. Gjithnjё duhet tё ngjitemi nё lartёsinё e lartmadhёrueshme, ku t'i bėjmė ballė dhunёs fizike me fuqinё e shpirtit.
Fryma e re e mrekullueshme krijuese qё ka pėrfshirė shoqёrinё zezake, nuk duhet tё na shtyjė tė jemi mosbesues ndaj tё gjithё tё bardhёve. Sepse shumё nga vёllezёrit tanё tё bardhё, e kёtё e dёshmon pjesmarrja e tyre e sotme, janё tё mendimit se ardhmёria e tyre ёshtё e lidhur nё mёnyrё tё pandarshme me ardhmёrinё tonё. Ata e kanё kuptuar se liria e tyre nuk mund tё shkёputet nga liria jonё. Ne nuk mund tё marshojmё vetёm.
Dhe nёse marshojmё, ne duhet tё jemi tė vetėdijshėm se do tё vazhdojmė tė marshojmё. Kthim prapa nuk ka. Ka tё tillё qё na pyesin: "Kur do tё ndiheni mё nё fund tё kёnaqur?" Ne kurrё nuk mund tё ndihemi tё kёnaqur, deri sa zezaku vazhdon tё jetё viktimё e tmerrit tё brutalitetit policor.
Ne nuk mund tё jemi tё kёnaqur, ndėrsa trupat tanё tё lodhur nga rruga e gjatё nuk gjejnё strehim nё motelet e rrugёve lokale dhe hotelet e qyteteve tё mёdha. Ne nuk mund tё jemi tё kёnaqur, ndėrsa liria e qarkullimit tё zezakёve qёndron nё kalimin nga njё geto e vogёl nё njё qytet tё madh.
Ne nuk mund tё jemi tё kёnaqur, ndėrsa fёmijёve tanё u vidhet liria dhe dinjiteti nėpёrmjet shёnimit: "Vetёm pёr tё bardhё". Ne nuk mund tё jemi tё kёnaqur, ndėrsa zezaku nё Misisipi nuk ka tё drejtё vote dhe ai nё Nju Jork nuk ka dikё, tё cilin dёshiron vёrtet ta zgjedhё. Jo, ne nuk do tё jemi tё kёnaqur, derisa e drejta tё rrjedhё si uji dhe drejtёsia si lumi.
E di se disa nga ju kanё ardhur kёtu nga shqetėsimi dhe brenga. Disa nga ju kanё ardhur direkt nga qelitё e ngushta tё burgut. Disa nga ju kanё ardhur nga pjesёt e vendit ku pёr shkak tё etjes suaj pёr liri, jeni marrė dhe jeni tronditur nga rrёmuja e ndjekjes dhe brutalitetit policor. Ju jeni veteranёt e vuajtjes krijuese. Vazhdoni dhe besoni nё faktin se vuajtja e pamerituar ka kualitet shёlbues.
Kthehuni nё Misisipi, kthehuni nё Xhorxhia, kthehuni nё Luiziana, kthehuni nё periferitё dhe getot e qyteteve tё mёdha tё perёndimit me bindjen se gjendja aktuale mund dhe do tё ndryshojė. Mos lejoni tё pajtohemi me luginёn e dёshpёrimit.
Sot ju them juve, shokёve tё mi, se me gjithė vёshtirёsitė e sotme dhe tё neserme, unё kam njё ёndёrr. Ajo ёshtё njё ёndёrr qė i ka rrёnjёt thellё nё ёndrrёn amerikane. Ёndёrroj qė njё ditё, ky komb tё ngrihet dhe tё jetojė sipas rёndёsisё sё vёrtetё tё kredos sё tij: "Ne e kuptojmё kёtё tё vёrtetё si tё vetёkuptueshme: tё gjithё njerёzit janё krijuar tё barabartё."
Ёndёrroj qė njё ditё, mbi brigjet e kuqe tё Xhorxhias, djemtё e skllevёrve tё dikurshёm dhe djemtё e pronarёve tё dikurshёm tё skllevёrve do tё ulen sё bashku nё tavolinёn e vёllazёrimit.
Kam njё ёndёrr se njё ditё, edhe vetё shteti Misisipi, i dergjur nga zjarri i padrejtёsisё dhe shtypjes, do tё shndёrrohet nё njё oaz tё drejtёsisё.
Ёndёrroj qė katёr fёmijёt e mi tё vegjёl, njё ditё tё jetojnё nё njё komb, nё tё cilin nuk do tё vlerёsohen sipas ngjyrёs, por sipas karakterit tё tyre. Sot kam njё ёndёrr...
Ёndёrroj qė njё ditё nё Alabama, me racistёt e saj tё ligj, me guvernatorin e saj, nga goja e tё cilit dalin fjalёt si "ndėrhyrje" dhe "anulim i integrimit tё racave"..., do t'u japin dorёn si vёllezёr dhe motra tё tyre djemve dhe vajzave tё vogla tё bardha. Ёndёrroj qė njё ditё tё ngrihet ēdo luginё dhe tё ulet ēdo kodёr e mal. Vendet e ashpra tё qetёsohen dhe vendet jo tё rrafshta tё drejtohen. Madhёshtia e Zotit do tё bёhet e qartё dhe e dukshme pёr tё gjithё.
Kjo ёshtё shpresa jonё. Me kёtё besim do tё kthehem prapё nё jug.
Me kёtё besim do tё jem i aftё tė nxjerr nga bregu i dёshpёrimit njё gur shprese. Me kёtё besim do tё jemi tё aftё t'i shndёrroj tingujt e mprehtё tё shёmtuar nё kombin tonё nё njё simfoni tё mrekullueshme tё vёllazёrimit.
Me kёtё besim ne do tё jemi tё aftё tё punojmё sё bashku, tё lutemi sё bashku, tё luftojmё sё bashku, tё burgosemi sё bashku, tё ngrihemi sё bashku pёr liri, tё bindur se njё ditё do tё jemi tё lirё. Kjo do tё jetё dita, kur tё gjithё fёmijёt e Zotit do tė kenё mundёsinё t'i japin njё kuptim tё ri kёtij vendi: "Vendi im, pёr ty kёndoj, ti vend i lirisё. Vend ku vdiqёn baballarёt e mi, krenari e pishtarёve, lėreni tё buēasё liria nga tё gjitha malet." Amerika duhet ta realizojė kёtё nёse dёshiron tё bёhet komb i madh.
Le tё buēasё liria nga majat gjigante tё Nju Hempshajrit. Le tё buēasё liria nga malet gjigante tё Nju Jorkut, le tё buēasё liria nga lartёsitė Alegenies Pensilvani. Le tё buēasė liria nga malet e mbuluara me borё tё Rokit Kolorado. Le tё buēasё liria nga shpatet e Kaliforni. Dhe jo vetёm kaq, le tё buēasė liria nga Stoun Mauntin nė Xhorxhia. Le tё buēasė liria nga Lukaut Mauntin nė Tenesi. Le tё buēasė liria nga ēdo majё dhe nga maja e Vrimёs sё Urithit nё Misisipi, nga ēdo lartёsi le tё buēasё liria.
Nёse lejojmё tё buēasё liria - nё rast se lejojmё tё buēasё liria nga ēdo qytet dhe fshat, nga ēdo shtet dhe ēdo qytet i madh, do tё mund ta shpejtojmё ardhjen e ditёs, kur tё gjithё fёmijёt e Zotit - zezakё dhe tё bardhё, hebrenj dhe paganė, protestantё dhe katolikё, do t'ia shtrijnё dorёn njёri-tjetrit dhe do ta kёndojnё fjalёt e Negro Spiritual-it tё vjetёr: "Mё nё fund tё lirё! Mё nё fund tё lirё! Zot i Gjithёfuqishёm, mё nё fund jemi tё lirё!"

[pёrmbledhje e shkurtuar]

[Pёrkthimi i pёrpunuar rrjedh nga faqja e internetit tё qendrёs Martin Luther King, e cila pёrmban informacione shumё tё rekomandueshme nё gjuhёn gjermane mbi nobelistin: http://www.martin-luther-king-zentrum.de]

[Kreu i faqes]

 

Temat Tė drejtat e njeriut  I  Modele  I  Demokracia  I  Partitė  I  Evropa  I  Globalizimi  I  Kombet e Bashkuara  I  Qėndrueshmėria

Metodat:    Didaktika politike    II    Pedagogjia e paqes    II    Metodat

     

Kjo ofertė Online mbi edukimin politik u zhvillua nga agora-wissen, Shoqata e Shtutgartit pėr pėrēim dijesh pėrmes mediave te reja dhe edukimit politik. Nė rast pyetjesh apo vėrejtjesh drejtohuni Ju lutem te ne.