Lind pyetja: Ku bazohet mosinteresimi pėr partitė: nė kėtė kontekst duhen pėrmendur njė grup shkaqesh: format e reja tė pjesėmarrjes janė inkuadruar nė kohėn e postmaterializmit, procesi i individualizimit vazhdon, pėrmbajtja e politikės bėhet gjithnjė e mė e komplikuar dhe mė komplekse, kėshtu qė partitė thjesht nuk janė nė gjendje t'u ofrojnė votuesve konceptet e tyre tė mbyllura. Pėr disa nga shkaqet e pėrhapjes sė kėsaj antipatie ndaj tyre, pėrgjegjėse janė vetė partitė. Kėtu bėjnė pjesė ndėr tė tjera edhe aferat e famshme tė financimit, tė dietave tė shėrbimit dhe tė korruptimit. Edhe mė i rėndė ėshtė fakti se partitė, nė pikėn kulminante tė zhvillimit (pjesėrisht edhe nė ditėt e sotme) kanė krijuar pėrshtypjen se janė kompetente pėr ēdo gjė, se janė monopoliste nė procesin e formimit tė vullnetit politik. Partitė i kanė zgjeruar shumė kompetencat e tyre dhe janė futur nė sfera, tė cilat nuk iu takojnė. Me rėndėsi tė pėrmenden nė kėtė kontekst janė para sė gjithash kėshillat e famshėm tė radiotelevizionit, nė tė cilat jo vetėm qė votohet sipas aspekteve partiako-politike, por ku ekzistojnė edhe "rrethe shoqėrore", tė ngjashme me fraksionet e partive, tė cilat takohen para mledhjeve zyrtare. Pėrveē kėsaj, partitė e kanė zgjeruar patronazhin e tyre edhe nė administratė: Fakti qė pėr plotėsimin e vendit tė drejtorit tė teatrit apo tė operės luan rol tė rėndėsishėm pėrkatėsia partiake, ėshtė vėshtirė tė kuptohet nga opinioni publik njėlloj si fakti qė nė disa pjesė tė RFGJ-sė, ngritja e njė mėsuesi nė detyrėn e drejtorit ėshtė pothuajse e pamundur pa pasur teserėn pėrkatėse partiake. Nė nivelin lokal partitė dukej dhe duket se janė gjithėpėrfshirėse: ato pėrzihen nė shoqata, nė shoqata sportive dhe muzikore, nė shoqatat e qitėsve e deri te zjarrėfikėsit vullnetarė. Kjo gjithėpėfshirje forcon bindjen se partitė janė kompetente pėr ēdo gjė. Pikėrisht kėtu qėndron problemi, i cili nė vitet e fundit partive u ėshtė kthyer nė bumerang. Pėr shkak tė pretendimit pėr kompetenca tė pėrgjithshme ato kanė zgjuar kėrkesa tė tilla, tė cilat nė realitetin politik dhe shoqėror tė RFGJ-sė nuk janė tė realizueshme. Pėr shkak tė pretendimit tė monopolit ato sot bėhen pėrgjegjėse pėr shumė gjėra, pėr tė cilat nuk kanė kurrfarė kompetence. Konkretisht: partitė veē e veē nuk nuk mund tė bėhen pėrgjegjėse pėr globalizimin e tregjeve tė kapitalit, ndėrkombėtarizimin e tregjeve tė punės, pėr deficitet nė buxhetet publike apo pėr domosdoshmėrinė e zgjerimit tė shtetit social.

Mosinteresimin pėr partitė e rrit edhe fakti se partitė tona tė mėdha e kanė vėshtirė t'i bėjnė ballė fragmentimit dhe segmentimit tė tyre, me shumėllojshmėrinė dhe kontradiktat e tyre. Aktualisht kjo prek mė tepėr Partinė Socialdemokrate (SPD) se atė Kristiandemokrate (CDU), edhe pse kjo mė tepėr pėr shkaqe strukturore. Pavarėsisht nga  imazhi i SPD-sė dhe CDU-sė nė opinionin publik dhe tek disa ekspertė shkencorė, kėto dy parti nuk janė organizata gjigante hierarkike apo oligarkike, por mė tepėr, siē kemi thėnė mė herėt "fragmente tė ēlirėta tė bashkuara", "anarki tė ēlirėta tė bashkuara".

Nė aspektin organizativ tė decentralizuara dhe tė fragmentuara, me njė shkallė tė lartė autonomie pėr degėt rajonale, nga degėt lokale e deri tek ajo federale, pėr grupet e ndryshme brendapartiake tė interesave, bashkėsitė e punės tė SPD-sė dhe shoqatat e CDU-sė, dhe pėr fraksionet e ndryshme, nga kėshilli komunal e deri nė Bundestag; nė pėrbėrjen sociale tė funksionarėve, anėtarėve dhe votuesve tė tyre shumėngjyrėsh dhe tė shumėllojshėm, nė pozitė tė vėshtirė mes grupeve tepėr kontradiktore tė shoqėrisė; nė aspektin programor dhe ideologjik po aq tė shumėllojshėm por edhe kontradiktor si nė atė tė strukturės sė tyre sociale; tė bashkuar nga vullneti pėr pushtet, me ndihmėn e patronazhit, tė simboleve, ritualeve dhe pikave programore tė trashėguara dhe nė rast se janė, me ndihmėn e udhėheqėsve karizmatikė dhe/ose kompetentė nė aspektin organizativ. Partitė pra nga jashtė nuk duken unike dhe harmonike - e kjo kontribuon nė mosinteresimit pėr to.

Pėrveē kėsaj, ngarkesat historike, tė cilat nė tė kaluarėn e kanė vėshtirėsuar funksionimin e partive, nė sistemin parlamentar tė qeverisjes nuk janė mposhtur tėrėsisht as sot e kėsaj dite. Rėndėsia e efektit tė antipatisė duket se ėshtė rikthyer, te votuesit si dhe te disa sociologė. Mosinteresimin pėr partitė e forcon edhe fakti se partitė tona gjenden nė njė proces tė vazhdueshėm transformimi. Etiketat e partive mbeten, ndėrsa pėrmbajtjet politike ndryshojnė. Kjo shkakton hutim dhe telashe.