Sistemi zgjedhor i njė shteti ka ndikim tė jashtėzakonshėm nė organizimin e sistemit partiak. Kėshtu p.sh. sistemi mazhoritar i zgjedhjeve nė SHBA ka ndikuar nė lindjen e sistemit dypartiak. Teksti nė vijim nxjerr nė pah bazat e sistemit zgjedhor nė SHBA. Njė tekst tjetėr merret me lidhjet mes sistemit politik, sistemit zgjedhor dhe tipareve tė sistemit partiak [...kalo nė tekstin "Lidhja"]

Nė SHBA ekziston sistemi mazhoritar i zgjedhjeve. I zgjedhur konsiderohet ai qė ka mbledhur mė shumė vota nė zonėn e tij elektorale.

(...) Presidenti dhe zėvendėspresidenti i SHBA-sė, pėrkundėr pėrshtypjes sė pėrhapur, nuk zgjidhet nė mėnyrė tė drejtpėrdrejtė. Qytetarėt zgjedhin personat, tė cilėt zgjedhin mė pas presidentin. Ēdo  shtet paraqet po aq persona pėr zgjedhje, sa ėshtė numri i vendeve tė tij nė Senat dhe nė Dhomėn e Pėrfaqėsuesve. Personat pėr zgjedhje pėrcaktohen nga partitė dhe votojnė tradicionalisht pėr kandidatin pėr president tė partisė sė vet, edhe pse ligji nuk i detyron pėr njė gjė tė tillė. Pas zgjedhjeve kombėtare personat pėr zgjedhje mblidhen nė ēdo shtet pėr tė votuar; fituesit mė pas i jepen tė gjitha votat qė i pėrkasin shtetit pėrkatės. Si rezultat i kėsaj procedure mund tė ndodhė qė kandidati qė ka fituar shumicėn e votave tė votuesve tė humbė shumicėn e votave tė personave pėr zgjedhje; Nė shekullin e fundit njė gjė e tillė ka ndodhur tri herė. Nė rast se asnjė kandidat nuk e fiton shumicėn absolute tė votave tė personave pėr zgjedhje, edhe kjo ka ndodhur nė tė kaluarėn, presidenti zgjidhet nga Dhoma e Pėrfaqėsuesve, ndėrsa zėvendėspresidenti nga Senati.

Pesėdhjetė shtetet federale kanė njė legjislativ tė pėrbėrė nė shumicėn e rasteve nga dy dhoma dhe qeverisen nga guvernatori i zgjedhur nė mėnyrė tė drejtpėrdrejtė. Pėrveē politikanėve federalė, shtetėrorė dhe komunalė, nė mėnyrė tė drejtpėrdrejtė zgjidhen edhe njė sėrė personalitetesh udhėheqėse nė nivelin vendor, rajonal dhe komunal, nė mėnyrė tė veēantė gjykatėsit dhe prokurorėt publikė. E kontestueshme ėshtė sidomos zgjedhja nga populli e gjykatėsve, sepse synimi i afrimit tė gjyqėsorit me popullin mund tė shndėrrohet nė keqpėrdorim populist tė drejtėsisė.

Pjesėmarrja nė zgjedhje nė SHBA, matur sipas kritereve gjermane ėshtė tepėr e ulėt; nė zgjedhjet e fundit presidenciale ajo ishte 55 pėrqind, katėr vjet mė parė 50 pėrqind. Ndėr shkaqet pėr njė pjesėmarrje kaq tė ulėt ėshtė edhe regjistrimi me kohė i votuesve; pėr shkak tė mosekzistencės nė SHBA tė enteve pėr lajmėrimin e qytetarėve, nė tė kundėrt zyrat lokale nuk mund tė pėrpilojnė listat e votuesve.

Kandidatėt pėr postet e ndryshme parimisht paraqiten nga partitė; nė tė vėrtetė, pėr kėtė, me kalimin e kohės, nga shteti nė shtet ndryshe, janė zhvilluar procedura shpesh tepėr tė hapura. Ekzistojnė mbledhje zgjedhore (caususses), nė tė cilat pjesėtarėt e partive dhe shpesh edhe qytetarėt e interesuar jopartiakė i emėrojnė kandidatėt, ose, siē ėshtė rasti me shumicėn e shteteve zgjedhjet paraprake. Pėr pjesėmarrje nė kėto tė fundit mė parė zakonisht duhet bėrė regjistrimi nė njė parti politike (meqenėse edhe kėtu njė anėtar i demokratėve mund tė regjistrohet si republikan) para se tė votohet mė pas si nė zgjedhje pėr kandidatin e preferuar.

[Nga: Das Parlament 43, 37/1993]

[Kreu i faqes]

Temat:  Tė drejtat e njeriut  I  Modele  I  Demokracia  I  Partitė  I  Evropa  I  Globalizimi  I  Kombet e Bashkuara  I  Qėndrueshmėria

Metodat:    Didaktika politike    II    Pedagogjia e paqes    II    Metodat

     

Kjo ofertė Online mbi edukimin politik u zhvillua nga agora-wissen, Shoqata e Shtutgartit pėr pėrēim dijesh pėrmes mediave te reja dhe edukimit politik. Nė rast pyetjesh apo vėrejtjesh drejtohuni Ju lutem te ne.