Problemet

Partitë

SHBA

Teksti në vazhdim merret me debatin shkencor rreth deficiteve dhe të ardhmes së sistemit partiak të SHBA-së. Zhvillohen partitë amerikane nga shoqata të pastra të fushatave elektorale në parti me profil programor, të cilat paraqiten si ndërmjetëse mes "popullit" dhe "shtetit"?

Perspektiva e demokracisë së partive

Në shkencat shoqërore amerikane zhvillohet prej vitesh një debat i diferencuar rreth temës "Rënia apo (ri)konsolidimi i sistemit partiak në SHBA". Kritikët e dekorit partiak ankohen për mungesën e disiplinës dhe unitetit partiak (p.sh. në raportin ndërmjet presidentit dhe shumicës në Kongres, i cili edhe në rastet e përkatësisë së njëjtë partiake duket shpesh i "kundërt"). Ata qortojnë mungesën e alternativave të qarta në programin dhe politikën e partive tradicionale rivale dhe tërheqin vëmendjen në rritjen e joefikasitetit dhe në deficitet e legjitimimit në sistemin politik të SHBA-së.

Politologu i njohur Xhejms D. Bërns, qysh në vitet 60 të sehk.XX ka përshkruar me ngjyra të errëta gjendjen e demokracisë amerikane të partive dhe ka përhapur propozime shumë të diskutuara reformuese. Këto propozime synojnë inkuadrimin e udhëheqjeve unike politike, transparencën e vendimeve politike dhe të procesit të formimit të vullnetit politik, bashkëpunimin mes ekzekutivit dhe legjislativit, në pamundësi të mjaftueshme të kontrollit të punës së qeverisë nga ana e opinionit publik.

[Shtëpia e Bardhë - selia e presidentit]

Sipas tij, Amerikës i duhen dy parti presidenciale kombëtare, të cilat me ndihmën e një programi unik të ushtrojnë konkurrencë për të fituar votat e votuesve në të gjitha fushat e politikës, të mposhtin në Kongres prirjen e krijimit të rrymave që pengojnë marrjen e vendimeve dhe të krijojnë në këtë mënyrë modele të përshtatshme bashkëpunimi edhe kundrejt Shtëpisë së Bardhë. Sipas Bërnsit, për këtë arsye, organizatat partiake duhet të organizohen në mënyrë hierarkike dhe të kenë një anëtarësi bazë të formalizuar. Përveç kësaj janë të nevojshme edhe reformat parlamentare në dobi të një disipline të rreptë të grupeve parlamentare. Zgjedhjet kombëtare, sipas tij, duhet t'i nënshtrohen një rregulloreje federale, ku përveç kolegjiumit të personave për zgjedhje duhet hequr edhe mundësia e zgjedhjes së përsëritur të presidentit.

Diskutimet rreth mënyrës së organizimit të sistemit partiak u intensifikuan në vitet e 80. Sistemi ekzistues, sipas kritikëve të tij, nuk është në gjendje të ofrojë zgjidhje të shpejta për problemet e reja në fushën e politikës së brendshme dhe asaj të jashtme dhe t'i zbatojë ato në vendime politike me ndihmën e ndërhyrjes efektive të instrumenteve të pushtetit. Partitë, sipas tyre, gjenden në fazën e zhdukjes dhe kjo rrezikon funksionimin e sistemit politik. Në këtë drejtim u propozuan reforma të ndryshme, por që nuk u ndoqën më tej. Arsyeja për këtë ishte dhe është e qartë: në vendin ku kultura e tij politike karakterizohet nga vetëdija për traditë, reformat e zgjeruara vështirë se mund të realizohen, aq më pak nëse ato synojnë ndryshimin e pozitave ekzistuese të pushtetit.

Natyrisht që përfaqësohen edhe pozicione të kundërta, të cilat kërkojnë rikonsolidimin dhe rivitalizimin e sistemit partiak amerikan. Zërat të tillë tërheqin vëmendjen në ndryshimet në rritje programore mes demokratëve dhe republikanëve, të cilat nga disa autorë vlerësohen madje edhe si "polarizim ideologjik". Në kohën e qeverisjes së Reganit dhe Klintonit, ato, sipas tyre kanë shkaktuar edhe sjelljen më unike në zgjedhjet e grupeve të Kongresit, gjë që e lehtëson orientimin e votuesve. Sipas zërave në fjalë, në të gjitha fushat e politikës, vërehet kryesisht një proces i konsolidimit të partive, i cili angazhohetnë mënyrë të veçantë për një organizim siaefektiv të aparatit partiak. Në fakt, cil? dhe intensiteti i pjesëmarrjes politike në bazat partiake ka ndryshuar gjatë lëvizjeve qytetare, studentore dhe të atyre kundër Luftës së Vjetnamit të viteve 70. Aktivistë të rinj, të interesuar më pak në patronazh se sa në çështjet programore, i kanë lënë mënjanë funksionarët partiakë dhe pragmatizmin e tyre. Por në këtë mënyrë, ata e kanë ashpërsuar edhe profilin e partive në rrethina dhe e kanë bërë atë të njohur si madhësi të pavarur në komunë, rreth, vend dhe federatë.

Në këtë mënyrë ekzistojnë sot në të gjitha pesëdhjetë shtetet federale Organizata Republikane, të cilat bashkëpunojnë të paktën në mënyrë sporadike me qendrën partiake Republican National Committee (RNC) në Uashington. Tri komitetet kombëtare partiake të republikanëve (përveç RNC-së, në të dy Dhomat e Kongresit ekzistojnë edhe institucione paralele, të cilat mundohen të organizojnë apo të paktën të ndikojnë fushatat elektorale parlamentare), gjatë viteve të fundit kanë realizuar një shumë të madhe donacionesh për qëllime elektorale. Përveç kësaj, ato kanë intensifikuar angazhimin e tyre edhe në çështjen e zgjedhjes dhe të arsimimit të kandidatëve për poste publike dhe janë përpjekur të tërheqin vëmendjen e opinionit përmes fushatave kombëtare të marketingut.

Zhvillime të ngjashme janë vërejtur edhe te demokratët, edhe pse Partia Demokrate, në aspektin organizativ nuk ka qenë asnjëherë konkurrente e Partisë rivale Republikane. Tendencat e përmendura të rikonsolidimit në sistemin partiak, sidoqoftë nuk janë terapi e mjaftueshme për fenomenet e thella të krizës. Të ashtuquajturat national committees të demokratëve dhe republikanëve (e njëjta gjë vlen edhe për institucionet paralele të koordinimit në të dy Dhomat e Kongresit) edhe sot e kësaj dite kanë mbetur vetëm ndërmarrje efektive të shërbimit për fushata dhe elektorale dhe marketing elektoral. Ato nuk janë zhvilluar në organizata që formulojnë politikën dhe përfaqësojnë interesat, të cilat do të detyronin p.sh. vështrimin apo madje edhe zbatimin në politikën e shteteve federale apo të federatës të programeve zgjedhore të partive.

Parë nga këndvështrimi evropian, edhe partitë kombëtare të rivitalizuara janë vetëm organizata të fragmentizuara. Duke pasur parasysh personalizimin në rritje dhe individualizimin e fushatave elektorale amerikane, gjasat që nga partitë e ndara në aspektin lokal, rajonal dhe në grupe të ndryshme, të zhvillohet një sistem partiak i organizuar mirë dhe me vënie prioritetesh, duken jo reale.

[Hartmut Wasser; nga: Informationen zur politischen Bildung 199, "Politisches System der USA", Bonn BpB 1997]

[Kreu i faqes]

Temat: Të drejtat e njeriut  I Modele I Demokracia I Partitë I Evropa I  Globalizimi I Kombet e Bashkuara I Qëndrueshmëria

Metodat:    Didaktika politike    II    Pedagogjia e paqes    II    Metodat



Kjo ofertë Online mbi edukimin politik u zhvillua nga a gora-wissen, Shoqata e Shtutgartit për përçim dijesh përmes mediave te reja dhe edukimit politik. Në rast pyetjesh apo vërejtjesh drejtohuni Ju lutem te ne.