|
|
|
|
Autorėt e bilancit tė mėposhtėm tė sistemit partiak tė SHBA-sė pėrmbledhin sė bashku tiparet kryesore sipas mendimit tė tyre tė sistemit dhe tregojnė anėt pozitive dhe negative.
Parimet kryesore tė sistemit partiak amerikan mund tė pėrmbledhin si mė poshtė: Partitė shpesh nuk janė mė tepėr se njė kartel pėr zgjedhje, i pėrbėrė nga instancat partiake, tė ndryshme nga njėra-tjetra; ato janė nė radhė tė parė "makina" pėr tė fituar pushtet personal. Ato nuk kanė organizim hierarkik (instanca autonome partiake, mundėsi tė vogla disiplinimi nga kreu partiak). Ato janė tė organizuara nė mėnyrė federale (me ndikim tė vogėl tė organeve kombėtare partiake). Partitė amerikane nuk kanė anėtarė tė rregullt dhe pagues kontributesh. Financimi nga partia i kandidatėve tė zonave elektorale nuk ekziston (rritje e ndikimit tė grupeve tė interesave...). Nuk mbahen kongrese vjetore tė partive. Programet partiako-politike (platformat) formulohen vetėm para zgjedhjeve presidenciale; Nuk ekzistojnė parti tė qarta programore. Parazgjedhjet zėvendėsojnė gjithnjė e mė tepėr funksionin e nominimit tė partive; ato bashkė me mediat personalizojnė problemet poilitike dhe e zvogėlojnė ndikimin e partive. Lidhja e kandidatėve dhe e delegatėve me zonėn elektorale ėshtė mė e fortė se ajo me partinė (sistemi zgjedhor; financimi i fushatave elektorale).
[Nga: Gerhard Greiner/Hans Woidt: Das politische System der USA; nė: Politik und Unterricht 13, 2/1987]
|
|
Temat:
Tė
drejtat e njeriut I
Modele I
Demokracia I
Partitė
I Evropa
I Globalizimi
I Kombet e Bashkuara
I
Qėndrueshmėria
|
